Zondag 27/09/2020

RIP Leonard Cohen

De kunst van een waardig afscheid

Een geëmotioneerde Leonard Cohen tijdens een eerbetoon aan hem in het Spaanse Gijon in 2011.Beeld REUTERS

In één jaar tijd nam de muziekwereld afscheid van heel wat legendarische iconen. Uw enige troost: twee van hen lieten een magistrale afscheidsbrief na. Zowel Leonard Cohen en David Bowie namen een verzekering op de eeuwigheid met een bewuste zwanenzang.

"I'm ready, my lord", klinkt de grofkorrelige bariton van Leonard Cohen in 'You Want It Darker'. Op de gelijknamige plaat spreekt hij zijn schepper voordien nog berustend aan met "If you are the dealer, I'm out of the game." Minder dan een maand na de release van de plaat blijkt de 'Master of Gloom' daadwerkelijk uitgespeeld. Maar Cohen eindigt tenminste op eenzame hoogte in de 'Tower of Song'. Zijn veertiende en finale studioplaat werd wereldwijd unaniem bewierookt, en geldt niet alleen postuum als een onbetwist meesterwerk in het oeuvre van de Canadese songschrijver.

Eerder dit jaar deed David Bowie hem eenzelfde krachttoer voor met Blackstar. Op die plaat stelt hij zijn eigen vergankelijkheid voortdurend in vraag, en postuum bleek dit finale huzarenstukje uiteindelijk volgestouwd met referenties aan zijn eigen levenseinde. Amper twee dagen na de release (én zijn laatste verjaardag) won een schofterige kanker het van de Britse superster. Er restte hem gelukkig net genoeg tijd om de lofredes van de pers en fans in ontvangst te kunnen nemen. Later bleek dat Bowie zijn laatste wapenfeit zorgvuldig had gepland, en mogelijk ook zijn levenseinde: er wordt alleszins beweerd dat de controlefreak Bowie doelbewust een datum voor euthanasie zou hebben gekozen.

David Bowie zette met Blackstar de puntjes op de i van een ongelooflijke carrière.Beeld Jimmy King

Veertien jaar voordien deed Johnny Cash het zowel Bowie en Cohen glansrijk voor door zich op de laatste knip onsterfelijk te maken met American IV: The Man Comes Around (2002). Op die finale plaat brengt hij legendarische covers van Depeche Mode ('Personal Jesus') en Nine Inch Nails ('Hurt'). Naast het live-album At Folsom Prison (1968) wordt American IV nog steeds beschouwd als zijn belangrijkste werk.

Eindigen op een hoogtepunt is evenwel niet alle artiesten gegeven. In de laatste rechte lijn naar de eeuwigheid gaf Lou Reed zijn mythische status een lelijke knauw door het wangedrocht Lulu (2011) in te blikken met Metallica. Volgens Reeds weduwe Laurie Anderson zou David Bowie haar op het hart hebben gedrukt dat dit Reeds "greatest work" was. Maar afgaand op de wereldwijde teneur in de pers én de afschuw uit beider fanschares, stond Bowie zo goed als alleen in die euforie.

Overschotjes

Drummer John Bonhams laatste roffel voor Led Zeppelin hoor je dan weer op het zwakke broertje In Through Out The Door (1979), een plaat die de bekende groove van Led Zeppelin miste en het onhandig aanlegde met synths. Prince deed het eind vorig jaar overigens maar nét iets beter met het wisselvallig onthaalde HitnRun Phase Two. Ook Frank Sinatra's laatste cd was achteraf bekeken geen hoogvlieger: Duets II (1994) deed het met overschotjes van een eerdere duettenplaat.

Hoe belangrijk het is om in de laatste fase van je leven te triomferen op de dood, wisten Bowie en Cohen blijkbaar erg goed. Zelfs toen hij had vernomen dat de kanker terminaal was, belde Bowie zijn producer Tony Visconti met de vraag om nog zeker één plaat op te nemen na Blackstar. "Hij was zo moedig en onvervaard", herinnert Visconti zich in Rolling Stone. "Zijn energiepeil was ongelooflijk voor iemand die wist dat hij ging sterven. Hij toonde geen angst. He was just all business about making the album." 

Adam Cohen herinnert zich in Knack dan weer hoe zijn vader "nog één keer wou schitteren" op zijn 82ste: "De meeste artiesten verliezen op het einde hun publiek. In het beste geval zijn ze nog een nostalgische act. Bij mijn vader is het omgekeerd. Die laatste tournee heeft hem ontzettend veel deugd gedaan. Nooit had hij zo'n groot publiek. Hij wou hen nu iets teruggeven."

Hey Mr. Cohen, now that's a way to say goodbye.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234