Dinsdag 02/06/2020

De kraai die verdriet verorberde

ROMAN. Zelden zo'n vreemd boek in handen gehad als Verdriet is het ding met veren, de Nederlandse vertaling van Grief is the thing with feathers, het debuut van de Engelsman Max Porter.

Maar wees gerust; vreemd betekent in dezen absurd, mooi, betoverend, vervreemdend, onvergetelijk. Het verhaal in het kort: een vrouw komt dodelijk ten val, een echtgenoot verliest zijn vrouw, twee kinderen verliezen hun moeder, een gezin verliest zijn geluk. Hun rouw is overweldigend en diepzwart: 'dooie moeder waar je maar keek, kleurpotloden, autootjes, jassen, rubberlaarzen, allemaal onder een laag verdriet'. Ze dreigen eraan ten onder te gaan.

Maar dan krijgen ze hulp uit onverwachte hoek: een denkbeeldige kraai, die 'gelooft in de therapeutische methode', die 'mensen saai vindt behalve als ze verdriet hebben', ontfermt zich over hen. (De vader is een Ted Hughes-kenner, vandaar de kraai.)

De kraai kan dingen die niemand anders kan, 'zoals verdriet opeten, geheimen ongeboren laten worden en theatrale gevechten voeren met taal en met God'. De kraai maakt ruzie met de pater familias, haalt kattenkwaad uit met de jongens, hij vloekt en schopt, stuitert door het huis met 'één luidkeelse KRONK, een hip, een teentik op de grond, een terloops dansje, een HONK, een snelle opwaartse draai, als een discus die omhoog wordt geslingerd doch niet wordt losgelaten maar neergesmakt, nucleair geladen en explosief, de snavel die zich met een mokerslag in de schedel van de boze geest boort'. Onder zijn bezielde leiding verandert het huis van een mausoleum in een nest.

Op een dag gaat de vader naar de kraai op zoek, maar hij vindt hem nergens. Zoals de kraai heeft beloofd, heeft hij het nest verlaten zodra bleek dat hij niet meer nodig was. Zijn werk was gedaan. In kraaienwoorden: 'Klaar met kringetjes lopen, trippelen over de Jongens-Vaderscheidslijn, hop/kijk/hop/stop'.

De jongens groeien op, blijven nadenken over hun dode moeder, en ook dat weet Porter met weinig woorden mooi te vangen. 'We waakten ervoor haar nooit ouder te maken, nooit vast te pinnen. Haar geen oma te noemen toen papa opa werd. We hopen dat ze ons aardig vindt.'

Maar hoe verder te leven met de merkwaardige herinnering aan deze kraai? Naarmate de jongens ouder worden, leren ze hem ook te vervloeken. Een van de broers: 'De akeligste jaren van mijn leven waren kraaigevlekt. En laat me een geheimpje verklappen: ik hou niet van Hughes en ik hou niet van gedichten. Waanzin. Pretentie. Ontkenning. Mateloosheid. Onzin.'

Ze maken zich los van hun redder. Een van de jongens wordt zelf vader. Zijn vrouw vindt het raar dat hij herinneringen koestert aan een denkbeeldige kraai. Zijn antwoord: 'We missen onze moeder, we houden van onze vader, we zwaaien naar kraaien. Zo vreemd is dat niet.'

Een zeer bijzonder boekje over rouw, achtereenvolgens de behoefte aan redding en de behoefte je van je redder los te maken.

Enige nadeel van de Nederlandse uitgave (die een heldere, goede vertaling biedt) ten opzichte van de Engelse: de auteursfoto. De Engelse heeft er geen. Liever zou ik het (vriendelijke) gezicht van Max Porter niet hebben gezien. Ik wil me die kraai herinneren, en niets dan dat.

Max Porter,Verdriet is het ding met veren, De Bezige Bij, 120 p. 14,90 euro. Vertaald door Saskia van der Lingen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234