Dinsdag 11/05/2021

De kou achter de koele cijfers

Het stookoliefonds is een karikatuur geworden van een armoedemaatregel

Daniëlle Colsoul en Paul Vaernewyck willen de armoedebestrijding centraal plaatsen in de koopkrachtdiscussie

Paul Vaernewyck en Daniëlle Colsoul zijn medewerkers van de vereniging Geef armoede geen kans.@4 DROP 2 OPINIE:Enkele weken geleden stelde de gouverneur van de Nationale Bank dat we er met z'n allen rijker op zijn geworden. Meer mensen werken, en meer mensen verdienen meer. Dit was de verklaring. De boodschap was duidelijk: waarom maakt iedereen zich zorgen over de koopkracht? En nog meer geruststellende berichten. De ING-studiedienst stelde dat de prijzen in ons land niet sneller stijgen dan in de rest van de eurozone. "Het loopt niet uit de hand." Geruststellend, denk je, tot je verder leest. ING stelde bovendien vast dat de prijzen van bewerkte levensmiddelen exponentieel stegen. Die prijzen stegen met 8,5 procent, tegen 5,1 procent in de eurozone. En dan begin je wel even na te denken. Ja, als ik naar de winkel ga, dan betaal ik veel, veel meer. En dan begint de koopkrachtdiscussie wel reëel te worden. En, wat nog belangrijker is, de koopkrachtdiscussie draait om heel elementaire dingen: voedsel en energie.

Voor wie is de koopkrachtdiscussie meer dan reëel? Het huishoudbudgetonderzoek van 2005 georganiseerd door federale overheidsdienst Economie levert een antwoord. Wanneer het aandeel van de uitgaven per inkomensgroep wordt berekend, dan gaat in de laagste 10 procent van alle inkomensgroepen het grootste deel naar huisvesting (energie inbegrepen), namelijk 39 procent, en naar voeding 17 procent. Naarmate men hoger op de inkomensladder staat, besteedt men een kleiner aandeel van zijn budget aan huisvesting en voedsel (14 procent). Als we het onderzoek spiegelen, dan zien we dat de hoogste klassen in absolute cijfers veel meer besteden aan voedsel. Concreet: aan voeding en dranken samen besteden gezinnen onder de armoedegrens jaarlijks gemiddeld 27,5 procent minder dan gezinnen boven de armoedegrens. Armen moeten van hun inkomen veel meer uitgeven aan voedsel, terwijl ze het minst aan eten uitgeven. Nog korter, veel van hun inkomen gaat naar weinig voedsel.

En dan worden de cijfers plots wrang. De exponentiële prijsstijging van voedsel treft iedereen en dus moet iedereen even nadenken vooraleer men iets koopt. Wie boven de armoedegrens zit, heeft een buffer. Men kan goedkopere producten zoeken of iets minder cultuur opsnuiven. Maar wie onder de armoedegrens zit, krijgt de klap dubbel zo hard. De exponentiële stijging van de voedselprijzen betekent honger. Hier zijn er geen buffers meer. Schulden zijn nog de enige reserves. Het is dan ook niet te verwonderen dat het aantal energieschulden blijft stijgen (zie ook de hoorzittingen Vlaams Parlement over energiearmoede).

Het maatschappelijke middenveld en de armenverenigingen verenigd in de Decenniumdoelen 2017, willen de discussie over koopkracht op een ernstige wijze voeren. Wij nemen de koopkrachtdiscussie serieus. En we vragen dan ook maatregelen die de koopkracht van de armen ernstig verbeteren. De meeste antwoorden op de koopkrachtdiscussie zijn immers zeer algemeen, dit wil zeggen voor bijna iedereen. Het stookoliefonds is op die manier een karikatuur geworden van een armoedemaatregel. Hetzelfde geldt voor de belastingverlagingen. Bijna iedereen wordt er beter van. De nadruk ligt op het bijna. Maar de armen blijven in de kou.

Voor deze uitdaging staat de federale regering. Alle meerderheidspartijen hebben beloften gedaan. De een meer op maat van de arme dan de andere. Maar vandaag zien we nog steeds geen brood op de plank. De beloften blijven beloftevol, maar dat vult de buiken niet.

De federale regering weet wat er moet gebeuren. In een eerste stap moeten zowel de uitkeringen als de bijstandsregelingen omhoog. Ze moeten minstens opgetild worden tot de armoedegrens. Hierbij mogen de minimumlonen niet vergeten worden. In een tweede stap vragen we de uitkeringen en de bijstandsregelingen welvaartsvast te maken. In het federaal parlement liggen een resolutie en een wetsvoorstel klaar die onze vragen mogelijk maken. Nu moeten de koele cijferaars over de brug komen.

Maar ook de Vlaamse regering kan over de brug komen. Ze heeft zo goed bestuurd dat ze te veel overschotten heeft. En er is veel discussie over hoe deze middelen te verdelen zijn. Ook hier zien we weer algemene maatregelen opduiken, en deze kunnen nuttig zijn voor grote groepen in de Vlaamse samenleving. Maar koopkrachtverhoging voor de armen is ver te zoeken.

De Vlaamse regering heeft nochtans de laatste weken voorstellen ontvangen vanuit verschillende hoeken. Twee daarvan springen in het oog. Wijkgezondheidscentra zijn niet alleen goedkoop, maar zorgen vooral voor een toegankelijke gezondheidszorg. En dit ondersteunen en stimuleren verbreedt de gezondheidszorg en scheelt voor velen een slok op de borrel.

En willen we echt werken aan koopkrachtverhoging, dan moet de Vlaamse regering de bijstandsregeling een sokkel geven zodat elk OCMW minstens dezelfde bijstand verleent. En deze sokkel moet een concreet antwoord zijn op de koopkrachtdiscussie.

De koopkrachtdiscussie wordt reëel als we achter de cijfers kijken. Voor veel mensen staat de honger voor de deur of al op tafel. Deze mensen vragen gewoon een menswaardig antwoord van de federale en de Vlaamse regering. De Campagne Decenniumdoelen 2017 wil de vragen van deze mensen versterken. Ook binnen krappe begrotingen kunnen keuzes gemaakt worden. Hun beloften kunnen ook nu waargemaakt worden.

Decenniumdoelen 2017, Geef armoede geen kans, is een samenwerkingsverband van Steunpunt Algemeen Welzijnswerk, Verbruikersateljee, ACW, Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen, Socialistische Mutualiteiten en de sociaalculturele verenigingen Welzijnszorg, Vlaams Minderheden Centrum, Samenlevingsopbouw Vlaanderen, Cera. Er is een overeenkomst om tien jaar samen te werken rond zes doelen om armoede geen kans te geven. www.geefarmoedegeenkans.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234