Zaterdag 14/12/2019

De koppige kudde van de aartsbisschop

Dat aartsbisschop Léonard nog altijd redelijk zelfverzekerd overkomt, dat hij na elke rel nog eens uitdrukkelijk tekst en uitleg geeft, wat bij zijn tegenstanders voortdurend overkomt als adding insult to injury, heeft één grote oorzaak. Een insider: “Léonard weet dat hij gedragen wordt door een groot deel van de basis. Niet door iedereen natuurlijk. Hij is niet de favoriet van de andere bisschoppen, van de leiders van christelijke organisaties en instellingen. Maar onderschat zijn aanhang bij de rank and file van de gelovigen en priesters niet.”

Elke geïnformeerde gelovige, en zeker elke priester, wéét natuurlijk dat Léonard de man van Rome is. En, als aartsbisschop, beslissend bij veel benoemingen die nog moeten komen. Zo is de functie van hulpbisschop voor Vlaams-Brabant vacant, en dan draait het binnenkerkelijke geruchtencircuit op volle toeren. Felix van Meerbergen, deken van Diest, is een man die Léonard door dik en dun steunt. De naam van Michel ’T Joen valt dan altijd, de behoudsgezinde deken van het Oost-Vlaamse Ronse. Of van Léonards tweetalige ex-woordvoerder Eric De Beuckelaer. Of die van Luc De Maere, de pastoor van de Antwerpse Sint-Jacobskerk. De Maere werd onlangs gepromoveerd tot ‘huisprelaat van de paus’. Dat is een eretitel die vooral decorum oplevert: men heet dan ‘monseigneur’ en mag een toga dragen met wat paarse versiering. Vandaar dat de Belgische bisschoppen al jaren geen aanvragen voor dergelijke ‘holle’ titels indienden in Rome. De Maere werd dan maar rechtstreeks door Rome benoemd. Hij is dan ook een kerel met uitgesproken visie. “Ik besef ook wel dat er een tweedeling in de kerk is”, zei De Maere in een interview, tussen “een aantal West-Europese tendensen en gebieden elders in de wereld die meer van duidelijkheid houden in plaats van de wolligheid en het afzwakken waar sommigen hier zo van houden.” Dat was nog in de tijd dat niet Léonard maar Danneels de nummer één van de Belgische kerk was.

Al geven zelfs de meeste binnenkerkelijke tegenstanders van Léonard off the record toe dat aan het einde van het lange Danneelstijdperk veel gelovigen en priesters snakten naar meer duidelijkheid van hun eigen hiërarchie. Omdat Danneels zo erg soft was in zijn uitspraken, ‘wist’ men het niet meer. Met Léonard krijgen ze nu een aartsbisschop die in de andere richting in overdrive gaat. Maar juist omdat er na Danneels zo veel behoefte was aan duidelijkheid, heeft deze aartsbisschop enig krediet. En dat gebruikt hij maximaal.

Zij het dat er ook in die trouwe kringen onrust is. Het viel bijvoorbeeld op dat er binnen de Broeders van Liefde kritische stemmen zijn tegen Léonard, ook in de pers, terwijl het geweten is dat de algemeen overste, broeder René Stockman, vanuit Rome de aartsbisschop al zijn steun toezegt. Maar hecht georganiseerde of veel expliciete steun is hier niet: het is meer de stille, maar nog altijd redelijk trouwe kerkelijke basis. Al heeft Léonard met zijn aidsuitspraak de loyauteit van velen uit deze groep op de proef gesteld.

Internetpetitie

Maar er zijn ook luide supporters van de aartsbisschop. En merkwaardig genoeg wordt de openlijke steun van de Belgische aartsbisschop mee geregisseerd en georganiseerd door Nederlandse of Nederlands-Belgische organisaties. En ook de Franstalige Léonard heeft zijn meest luidruchtige fans in de radicale Vlaamse rechterzijde. Een mooie staalkaart van de Belgen (en dus Nederlanders) die bereid zijn hun nek uit te steken voor Léonard, vindt men bij de paar honderd ondertekenaars van de internetpetitie: ‘Steun Mgr. Léonard, teken de petitie!’, die verspreid wordt door de website www.catholica.nl, ‘katholiek magazine voor Nederland en Vlaanderen’. (Er is trouwens een Belgische variant bij gekomen, www.pro-leonard.be, met al meer dan tienduizend handtekeningen). In dit soort kringen valt altijd de naam van Andy Penne, een priester met Oost-Vlaamse roots die zijn priesteropleiding volgde in een Nederlands seminarie, waar men minder laks was dan in Vlaanderen, en meer katholiek. Penne noemt in het Nederlandse Eindhovens Dagblad de kritiek op Léonard “een haatcampagne tegen de katholieke kerk, een mediagestuurde aanvalsgolf op basis van pedofilieschandalen die voor het grootste deel reeds verjaard zijn”.

Vlaams Belang

Op de petitie prijken nog andere namen van priesters en paters, maar ook - verrassend toch - van heel wat politici. En daarbij valt op hoeveel (ex)-VB’ers erbij zijn - de katholieke vleugel van die partij is veel ruimer dan alleen Alexandra Colen. Het gaat onder meer om historische stichters van die partij, zoals Edwin Truyens, of om oudere VB’ers als historicus Gui Van Gorp, de Limburgse VB-nestor Renaat Vanheusden of Ledy Broeckx, bestuurslid van de IJzerwake vzw (het radicale alternatief voor de IJzerbedevaart) en ex-nationaal verbondsleidster van het Vlaams-Nationaal Jeugdverbond (VNJ).

Nog opvallender zijn jongere en/of nog zeer actieve VB’ers. Kamerlid Tanguy Veys is samen met zijn vrouw Goedele actief binnen de Gentse afdeling van de antiabortusorganisatie Pro Vita. Philippe Van der Sande, naaste medewerker van Philip Dewinter, is ook voorzitter van de Beweging voor Christelijke Solidariteit. Van hem zijn uitspraken bekend als: “Het is tijd voor een duidelijk christelijk antwoord op de holebiwaanzin” en “Holebiverenigingen hebben in christelijke scholen niets te zoeken.” Evenmin ontbreekt Stijn Calle, een zeer katholieke VB’er uit de entourage van voorzitter Bruno Valkeniers. “Ik koos voor het VB omdat het de enige partij is die euthanasie en abortus afwijst”, verantwoordde hij zich ooit. En het kan nog radicaler, want ook Yves Pernet van Voorpost steunt de petitie. Pernet is een onvermoeibare blogger en hij zorgde voor een van de schaarse jubelende besprekingen van het contesteerde boek van Léonard: “Zijn visie is een lovenswaardig ideaalbeeld en dit boek is een aanrader voor iedereen die wil weten waar de man, en de katholieke kerk, voor staat.”

De steun in christendemocratische kringen is minder expliciet. Men vindt er hoogstens namen als Ivo Van Hemelryk of Dirk Baetens, leden van de Vrije Christen Democraten, een uitgesproken christelijke mini-afscheuring van CD&V die gegroeid is uit de tendensgroep C’Axent. CD&V besteedde te weinig aandacht aan christelijke thema’s en dus hadden de latere VCD’ers naar eigen zeggen geen keuze: “Ofwel verloochenen we onze waarden en volgen we de mode, ofwel denken we na over ons christelijke geïnspireerd politiek ideaal en over hoe we dat kunnen vormgeven door onze politieke keuzes op een vernieuwde wijze te bevestigen.” Door de oprichting van een nieuwe partij, was de conclusie. VCD haalt amper stemmen maar is wél zuiver in de leer.

Verder zijn er nog wat interessante individuen. Zoals de gerenommeerde ere-advocaat Paul Doevenspeck, jarenlang de vaste partner van wijlen Hugo Schiltz, grand old man van de Volksunie. Of Filips Defoort, een jonge Leuvense wetenschapper bij het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte. Defoort maakte zich een paar jaar terug op een blog boos over zaken als een in deze krant uitgeschreven kritiek op de paus van auteur Dimitri Verhulst. “Waarom komt Verhulst zaniken over zijn visieloze leven?”, klaagde Filips Defoort, waarom kan de schrijver “zijn talenten niet aanwenden voor iets constructiefs, in plaats van de leider van een gemeenschap waar hij buiten staat (de paus, WP) en die hem wel met rust laat door het slijk te halen?”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234