Zaterdag 17/08/2019

'De kop tekent, de hand denkt'

Tekeningen van Anne-Mie Van Kerckhoven voor het eerst tentoongesteld in Wiels

Zo'n driehonderd tekeningen van de Antwerpse kunstenares Anne-Mie Van Kerckhoven, kortweg AMVK, zijn vanaf vandaag te zien in het centrum voor hedendaagse kunst Wiels in Brussel. De tekeningen, die dateren uit de periode van 1974 tot 2008, worden voor het eerst getoond. 'Een woekering van beelden uit het onderbewuste', zegt AMVK.

door Eric Rinckhout

BRUSSEL l Onderwerpen maar vooral stijl en aanpak gaan in die meer dan dertig jaar alle richtingen uit. Popart, cartoons, undergroundstrips, surrealisme, Cobra, film en pornobladen hebben elk op een bepaalde manier hun stempel gedrukt. Maar aan de basis ligt Van Kerckhovens eigenzinnige verkenning van mystiek, gender en genot.

De tekeningen laten een onverwachte kant van AMVK zien. De kunstenares geniet in binnen- en buitenland bekendheid met haar multimedia-installaties, waarin ze audio, video, computer en internet combineert en felle kleuren en brute technologische materialen gebruikt. Maar ook in haar tekeningen en kleurrijke collages peilt ze naar lichaam en ziel, het obscene en het beeld van de vrouw.

"Ik ben altijd blijven tekenen", zegt Anne-Mie Van Kerckhoven (56). "Maar ik heb mijn tekeningen nooit eerder tentoongesteld omdat daar geen interesse voor bestond. Toch niet in de jaren waarin de aandacht ging naar conceptuele kunst. Nu mag de fantasie blijkbaar weer aan de macht komen. Misschien heeft mei '68 toen wel een slechte invloed gehad."

AMVK maakt zogoed als dagelijks een tekening, soms twee of drie. "Nee, ik beschouw het niet als een dagboek maar veeleer als een overzicht van mijn denkwereld. Tegelijk plaatst het tekenen mij met beide voeten op de grond, ik kan de dag fris beginnen. Ik gebruik altijd eenzelfde soort pen en eenzelfde soort papier. Dan moet ik al niet meteen keuzes maken."

In de loop van die bijna 35 jaar zie je AMVK evolueren. "Ik zie mijn fixaties en interesses veranderen, een opgroeiende vrouw in het laatste kwart van de twintigste eeuw. Het is ook voor mij interessant om alles zo bijeen te zien."

De driehonderd tekeningen zijn eenvoudig maar doeltreffend opgehangen in een labyrintachtige constructie, die toepasselijk aansluit bij de maalstroom van verwarrende beelden. Hier en daar hangt er een spiegel. Misschien moet die aanzetten tot zelfreflectie bij de bezoeker.

In haar tekeningen en teksten verkent AMVK seksualiteit en pornografie, de verhoudingen tussen man en vrouw, macht, droom en mystiek. Vaak citeert ze schrijvers, filosofen, sociologen en mystici in de rand van haar tekeningen: Nietzsche en Deleuze, Herbert Marcuse en Marguerite Poirete, een 14de-eeuwse begijn. AMVK worstelt met vragen zoals: wat gebeurt er als brein en hart gescheiden worden? Wat is de relatie tussen geest en lichaam? Tussen lichaam en wereld? Hoe verhoudt de macht zich tot het lichaam? Hoe ziet de mannelijke blik het vrouwelijke lichaam? En omgekeerd, natuurlijk.

Die onopgeloste gedachten leiden tot een warreling van beelden. Esthetische beelden, zelfs als ze gruwelijk zijn. AMVK tekent gewoonweg mooi en kleurrijk, haar lijntekeningen zijn verfijnd en verzorgd, het is de klare lijn van de erotiek, soms van het obscene. Vrouwen zonder hoofden, in de gedaanten van paard of roofvogel. Hoeren en gehavende lijven. Bondage. Een penis met twee mannenhoofden. Mensen met prijskaartjes, getekend alsof ze uit een modeblad komen. De tekeningen van AMVK zijn geheimzinnig en verleidelijk. Ze roepen veel, zeer veel vragen op.

"Ik denk niet, ik teken", stelt AMVK. "De kop tekent, de hand denkt." Er zit dus veel écriture automatique in de tekeningen? "Ik had op de lagere school een tekenjuf", repliceert Van Kerckhoven, "die ons vroeg te tekenen wat in ons opkwam. En ik moet zeggen dat iemand als Dalí mij al heel vroeg boeide."

Als ik haar tot slot vraag hoe haar tekeningen zich verhouden tot haar andere, multimediale werk antwoordt ze beslist: "Er is geen verhouding tot mijn ander werk. Als ik teken ben ik een andere mens, als ik schrijf ook. Ik ben dan afgesneden van de rest.Alsof je aan Fernando Pessoa zou vragen hoe hij zich verhoudt tot zijn andere schrijvende alter ego's."

Anne-Mie Van Kerckhoven, Niets is natuurlijker / Nothing More Natural tot 2 november in Wiels, Van Volxemlaan 354, Brussel-Vorst. Woe-za 12-19 uur, zo 11-18 uur, tel. 02/340.00.50, www.wiels.org.

De tekeningen van AMVK zijn geheimzinnig en verleidelijk. Ze roepen veel, zeer veel vragen op

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden