Woensdag 04/08/2021

De Kompany van de hitlijsten

Jonge voetballers lonken naar Vincent Kompany, als volgelingen naar een leider. Baardeloze muziekfans hebben Stromae. 'Van zijn niveau lopen er in België niet veel rond.' Maar, zo toont dit portret, ook idolen worden klein geboren. 'Je voelde al vroeg dat hij iets extra heeft.'

Een uitspraak van Arno, het ongrijpbare orakel uit Oostende, om dit verhaal op gang te trekken. Zei hij ooit: "Hoe meer je liegt, hoe liever ze je hebben."

Meer nog dan een levensmotto was het een tip, gericht aan Stromae, wereldster uit Brussel, die de woorden gretig omarmde. Met 'Formidable' lijkt de 28-jarige artiest goed op weg om het succes van 'Alors On Danse' te evenaren, wie weet zelfs te overtreffen. Zijn eigen onrust indachtig. "Mijn grootste schrik? Een one-hitwonder worden", was de voorbije jaren de titel boven zowat elk interview met Stromae, geboren als Paul Van Haver.

Waarna hij weleens zei: "Ik wil een stevig oeuvre opbouwen, waarbij 'Alors On Danse' de kers op de taart mag zijn. Misschien klinkt dit heel onbescheiden, maar ik denk dat ik het in me heb om in dat opzet te slagen."

Een hoop die steeds meer waarheid wordt. In de clip van 'Formidable' walst Stromae, schijnbaar bezopen, door de straten van Brussel. Op het net raast hij onhoudbaar voort. Bij de baring van deze week, maandagochtend iets voor elven, telde de 'Formidable'-clip 6.008.936 YouTube-views. Bij de afronding gistermiddag waren er dat alweer dik een half miljoen meer.

Ook al blijft Stromaes tweede single, 'Papaoutai', vooralsnog in de schaduw van 'Formidable' en ook al verschijnt zijn nieuwe plaat pas in het najaar, nu al is zonneklaar: de jongen is tot man verpopt.

Zeker niet extravert

Dat ziet ook Dominique Standaert. "Paul is een totaal andere man geworden", zegt hij. Standaert, als productieleider en regieassistent bij tientallen films betrokken, is docent aan het Institut National de Radioélectricité et Cinematographie (INRACI) in Vorst. Het is op dat INRACI dat Paul Van Haver, na jobs in hamburgerketen Quick en als animator op het provinciaal domein van Huizingen, eind jaren 2000 voor de richting 'geluid' kiest. Zijn doel: een job als geluidsman.

Standaert: "Paul was een goede student, die zonder enige problemen de studies 'geluid' kon volgen. Hij was zeer gemotiveerd, nam het zeer serieus, en hing helemaal niet de artiest uit. Integendeel, hij was erg timide. Zeker niet extravert."

Standaert, en met hem de hele leraarskamer van het INRACI, is dan ook "echt verbaasd" als hij Van Haver zes maanden na het einde van zijn studies opnieuw ziet. In een filmpje op YouTube, gemaakt tijdens zijn concert in Vorst Nationaal.

"'Paul is plots een andere persoon geworden', zeiden we tegen elkaar in de leraarskamer. We hadden nooit kunnen denken dat hij, de timide student, zo snel zou uitgroeien tot de man van de megahit 'Alors On Danse'. En nu, met 'Formidable', voel ik een nog grotere maturiteit bij Paul. Ja, er is veel veranderd."

Een gelijkaardige bedenking maakt Emre Olcayto, Fransman van Turkse afkomst. Hij zegt: "Op het moment dat ik Paul ontmoette, had ik nooit durven denken dat hij ooit zo veel succes zou hebben."

Het is 2006 wanneer Olcayto, nu 33, Van Haver leert kennen. Olcayto is net van de schoolbanken af, wil niets liever dan videoclips draaien, en ontdekt op MySpace 'Faut que t'arrête le rap'. Een rapsong van Suspicion, ook bekend als SPN, het toenmalige collectief van Van Haver en diens kompaan J.E.D.I.

Olcayto: "Ik vond de beat van dat nummer zeer interessant, dus heb ik Paul gecontacteerd op MySpace. Na wat heen-en-weergepraat, zei Paul dat ik de clip bij het nummer mocht opnemen."

Het wordt een clip vol beats en bassen, vol koptelefoons en capuchons, vol jeugdige gloed. Een clip die, hoe kan het ook anders, nog steeds op het web circuleert. Olcayto: "Toen ik hem leerde kennen, was Paul helemaal into rap en hiphop. Hij was heel creatief en werkte keihard. Je voelde toen al dat hij iets te vertellen heeft, en dat hij trouw blijft aan zijn idealen. Hij had iets extra, un style à lui. Daar hield ik wel van."

Uiteindelijk zal Olcayto vier videoclips met Van Haver, Stromae dus, maken. Voor 'Promo Son' en 'House'llelujah' onder meer, waarvan alleen het laatste nummer een plek op Stromaes solodebuut Cheese krijgt. "Sedert de grote veranderingen in zijn leven zien of horen we elkaar niet veel meer", zegt Olcayto. "Maar ik ben blij dat hij zo gewaardeerd wordt voor wat hij het liefste doet."

Hiphop bij de jezuïeten

Dat zingen het liefste is wat Van Haver doet, wordt reeds op jonge leeftijd duidelijk. In een interview met Knack uit 2011: "Toen ik jonger was, luisterde ik behalve naar rap maar naar twee dingen: Buena Vista Social Club en Jacques Brel." Hij rapt op straat, en wordt op zijn elfde richting muziekschool gestuurd. Door zijn moeder, afkomstig uit Dendermonde maar nog voor de geboorte van Van Haver naar Brussel uitgeweken. Eerst naar de Bockstaelwijk in Laken, dan naar Huizingen, nabij Halle.

Opvallende ontplooiing in die levensfase: Van Haver volgt een tijdje school bij de jezuïeten van Godinne, waar hij wordt omringd door rijkeluiszoontjes. Meer dan een aangescherpt gevoel voor mode houdt hij er niet aan over. Van Haver, in Knack: "Tot dan liep ik er als een echte hiphopper bij: baggy jeans, te grote T-shirts, je kent dat wel. De jezuïeten dwongen me om andere kleren aan te doen. Eerst vond ik het vreselijk, maar na een tijdje wende het. En vreemd genoeg heeft dat er ook voor gezorgd dat ik een ander soort hiphop ben beginnen maken. Meer open minded."

Van een vaderfiguur is op dat moment al lang geen sprake meer. Van Havers verwekker, een Rwandees, keert snel naar zijn thuisland terug. Om er in de genocide de dood te vinden.

Van Haver, in Het Laatste Nieuws van 10 juli 2010: "Ik heb hem hoop en al vier keer gezien toen ik een jaar of vijf was. Ik heb meer afgezien van het feit dat ik geen vader heb gehad dan van het feit dat hij is doodgegaan. Mijn elf jaar oudere broer, die is eigenlijk mijn vader geweest. Ach, het heeft me ook geleerd naar het positieve te kijken: mama heeft ons allemaal groot gekregen in allesbehalve makkelijke omstandigheden, eigenlijk heb ik mijn vader niet eens gemist."

Het is een uitspraak die veel zegt. Over Van Havers nuchterheid, zijn optimistische levenszin, zijn zelfstandigheid. Over, ook, de loyauteit die door zijn denken stroomt. Opnieuw Dominique Standaert: "Paul heeft altijd goede contacten onderhouden met zijn medestudenten, dat siert hem. En hij heeft hun talenten ook altijd ten volle gebruikt, wat niet alleen hen maar zeker ook hemzelf vooruit heeft geholpen."

Jérôme Guiot is een, wellicht zelfs de belangrijkste, van die medestudenten. Guiot zwaaide in 2009 aan het INRACI af, is regisseur en is de man achter de clips bij 'Alors On Danse' en 'Formidable'. Hij blikte ook 'Les leçons de Stromae' in: op Stromaes Facebookpagina zijn de fijnbesnaarde muzieklessen een groot succes. Team-Inraci bestormt de wereld, zeg maar.

Over het INRACI zei Van Haver zelf ooit dit. "Het is pas toen ik in het 'Instituut voor radio-engineering en cinematografie' koos voor 'geluid', dat mijn muziekcarrière in een stroomversnelling terecht kwam. Door stages bij professionals zoals Michel Huon en Lionel Capouillet, mijn geluidsingenieur van de studio Indiar, verwierf ik wat naamsbekendheid. De single 'Alors On Danse' weerklonk op vele muziekkanalen. Eigenlijk heb ik geluk gehad dat ik geen tijd had om ook nog te beginnen werken."

Gefronste wenkbrauwen

Het verhaal van 'Alors On Danse' is intussen genoegzaam bekend. Gecomponeerd in een slaapkamer in Halle, opgepikt door eerst RTBF en daarna plots ook door luisteraars wereldwijd, en pas laat in België voorgesteld. Op 14 december 2010, in de Brusselse Botanique.

"Het allereerste volwaardige concert van Stromae op Belgische bodem kwam er inderdaad vrij laat", zegt Kris Mouchaers van Botanique. "De hype van 'Alors On Danse' was zelfs al wat gaan liggen. Ik vermoed dat Stromae lang genoeg wou wachten om live op te treden tot hij zeker wist dat hij er zou staan."

Stromae weet heel goed waar hij mee bezig is, zo voelt Mouchaers meteen. Maar wanneer hij aankondigt dat Stromae in de Botanique zal optreden, worden wenkbrauwen gefronst. Flink wat, zelfs.

Mouchaers: "'Is dat geen onehitwonder?', dachten de meeste mensen."

Nog voor aanvang van het uitverkochte concert zijn de geesten gekeerd. Ook die van Mouchaers. "Akkoord, 'Alors On Danse' heeft een vrolijk deuntje, maar de tekst is een stuk donkerder dan op het eerste zicht lijkt. Typisch Stromae. En wie het vooraf nog niet zeker wist, zag tijdens het concert snel dat Stromae geen eendagsvlieg zou zijn."

Aan de zijde van Arno zingt Van Haver in de Orangerie-zaal van Botanique van 'Putain putain, c'est vachement bien, nous sommes quand même tous des européens.' Europees volkslied met tricolore randje.

Mouchaers: "Arno heeft zijn opvolger gevonden, dacht ik meteen. Brel-Arno-Stromae: er zit een duidelijke lijn in, heb ik het gevoel. Drie echt Belgische zangers, van drie verschillende generaties."

Van de toekomst

Drie jaar na het concert in de Botanique is de jongen Paul Van Haver steeds voelbaarder tot de artiest Stromae verveld, tot de Vincent Kompany van de Belgische muziekwereld, tot rolmodel op dancing shoes. In een ongeremde bui kan men zelfs, waarom ook niet, van een wonderkind spreken. Niet zomaar heet 's mans label Mosaert, een knipoog naar de Oostenrijkse componist en net als 'Stromae' een letterdans van 'maestro'.

Aan Jan Goossens, artistiek directeur van de KVS, het laatste woord. In een opiniestuk in deze krant schreef hij volgende mooie zinnen. "Hoezeer er in het huidige klimaat wordt gepoogd om ons land op te delen in zuivere, niet-overlappende gemeenschappen, artiesten en culturele projecten zullen er ons steeds weer mee confronteren dat die onderneming tot mislukken gedoemd is. En wat nog het meest hoopgevend is: Stromae is geen artiest van het verleden, maar van de toekomst. Achter hem staan er velen klaar die ons met de neus zullen blijven drukken op het feit dat de hele wereld bij elkaar zit in Brussel, Vlaanderen en België, en er niet meer weg gaat."

En dan, tot slot: "Bienvenue chez nous, bastaardlandje bij uitstek."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234