Zaterdag 15/08/2020

De kolossale pech van de dino's

Dinosaurussen zouden vandaag nog rondlopen mocht de zware inslag van een asteroïde 66 miljoen jaar geleden op een voor de soort iets gunstiger moment zijn gekomen. In dat scenario was er waarschijnlijk geen sprake geweest van de mens.

De machtige dinosaurussen die ooit over de aarde heersten, werden uitgeroeid door de inslag van een enorme asteroïde zo'n 66 miljoen jaar geleden. Dat staat nu vast, zo meldt een internationaal team van paleontologen dat zich over het plotse, massale en daardoor mysterieuze uitsterven van de prehistorische reuzen boog.

De inslag is al jaren een hypothese, maar aanhoudende vulkanische activiteit die de lieverds te veel zou zijn geworden is dat ook. Het nieuwe onderzoek, gebaseerd op de laatste fossielgegevens en analysemethodes, brengt uitsluitsel: het was de asteroïde.

De inslag moet gebeurd zijn in Yucatan, Mexico. Er ontstonden over de hele wereld tsunami's en zware aardbevingen. Er kwam zoveel hitte vrij dat overal branden flakkerden. Debris werd in de lucht gekatapulteerd en daalde neer in de vorm van zure regen. Door het gruis werd het zonlicht geblokkeerd, waardoor het zo'n tien graden kouder werd.

Minder prooien

Omdat een dikke laag stof op de aarde lag, raakte de vegetatie zwaar beschadigd. Tachtig procent van alle soorten op aarde werd weggevaagd. Enkel vogelachtige dinosaurussen overleefden en werden de voorouders van de moderne vogel. Voor de andere dino's was dit het einde.

De paleontologen publiceren die conclusie in vakblad Biological Reviews, gestoffeerd met resultaten over de prehistorische temperaturen, het klimaat, veranderingen in de zeespiegel en biodiversiteit. Onderzoeker Steve Brusatte (universiteit van Edinburgh): "Mocht die asteroïde een paar miljoen jaar vroeger of eerder zijn ingeslagen, dan had de soort het overleefd."

Het onderzoek duidt namelijk aan dat plantenetende dinosaurussen het rond het moment van de wereldramp niet zo goed stelden omdat de ecosystemen waarvan zij leefden er belabberd aan toe waren. Een groot verlies aan biodiversiteit had ervoor gezorgd dat vooral zij verzwakt waren door gaten in hun voedselketen.

Daardoor waren zij met minder dan gewoonlijk: voor de grotere vleesetende soorten zoals de T-rex bleven er dan ook minder prooien over. "Het was echt pech", zegt Brusatte tegen de BBC. "Niet alleen sloeg een asteroïde in, het gebeurde op het slechtst mogelijke moment. Was dat niet gebeurd, dan leefden er nu wellicht nog dinosaurussen."

Brusatte verwijst daarvoor naar kennis over de biodiversiteit van de dino's doorheen de 150 miljoen jaar dat ze op aarde ronddwaalden. Sterke en gezonde periodes met veel 'volk' werden altijd gevolgd door slechtere tijden.

In een van die sterkere periodes zouden de grote planteneters de impact volgens de paleontoloog overleefd hebben. Dat betekent meteen dat zoogdieren er misschien niet of in veel mindere mate waren geweest. "Hadden de dinosaurussen niet zo'n pech gehad, dan zouden de zoogdieren nooit de kans hebben gekregen om zich ten volle te ontwikkelen. Dus zonder die asteroïde was de mens er wellicht niet geweest", stelt Brusatte.

Erg verzwakt

Richard Butler van de universiteit van Birmingham treedt hem bij: "Hoewel we weten dat ze erg verzwakt waren in die tijd, wijst niets erop dat ze zouden uitsterven. Zonder die inslag waren zij er nog geweest en waren wij er nooit geweest."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234