Zaterdag 15/05/2021

'De koloniale Franse politiek kan niet overleven'

De top van de Corsicaanse nationalisten had liever nee gezegd aan de hervormingen die het referendum van zondag voorstelt. Maar uit angst ongeloofwaardig te lijken overwonnen ze hun weerzin en werd de nee een ja. 'Een ja, ondanks alles.' De nationalisten blijven lichtjaren verwijderd van hun doel: onafhankelijkheid. Dat daar af en toe een streepje geweld bij komt kijken, is 'een noodzakelijk kwaad'.

Corte / Bastia

Van onze verslaggever

Fabian Lefevere

'Een niemendalletje. In de praktijk zal het referendum ons niets bijbrengen." Romano Colonna is de hoofdredacteur van het nationalistische studentenblad van de universiteit van Corte, en kan maar weinig voldoening putten uit de nakende hervormingen op zijn eiland. De 21-jarige jongen droomt van hogere doelen, van verregaande autonomie, op zijn minst. En als het even kan complete onafhankelijkheid van de Franse 'bezetter'. "Misschien is dat een utopie, maar de semi-koloniale politiek van de Fransen op Corsica kan niet overleven."

Zijn nationalistische ambitie noemt Colonna 'de rode draad door mijn leven'. "Sinds mijn geboorte ademde alles rondom mij nationalisme uit." Het is een wat bevreemdende opmerking uit de mond van een jongen wiens vader de prefect van Frankrijk op Corsica was. "Een collaborateur van Chirac", zegt hij, met zichtbare schaamte. "Gelukkig heeft hij me altijd vrij gelaten in mijn gedachten." Colonna trok naar de universiteit van Corte - leraar Corsicaans wil hij worden - en groeide er uit tot een boegbeeld van de nationalistische jeugd op Corsica.

"Natuurlijk moeten we ja stemmen bij het referendum", zegt hij. "Er is geen enkele andere mogelijkheid: dit is een etappe op weg naar ons doel. Maar in de praktijk verandert er weinig. De twee departementen worden één, wat misschien een einde zal maken aan de wijdverbreide praktijk van het cliëntelisme en het clanisme maar wat vooral een cosmetische verandering is. Het referendum is een maskerade."

Colonna zit op dezelfde lijn als de top van de nationalisten, waartoe hij ooit ongetwijfeld zelf zal behoren. De koepel van Corsica Nazione heeft opgeroepen ja te stemmen, maar niet van harte. "Een ja, ondanks alles", noemt Yves Bourdiec het. De grijzende Bourdiec is een gevestigde waarde in het nationalistische milieu: hij is in Bastia hoofdredacteur van U Ribombu, 'de Echo', en de spreekbuis van Corsica Nazione en de partij Independienza. Het blad heeft een oplage van 2.500 exemplaren en behoort tot de zogeheten intellectuele vleugel van het Corsicaanse nationalisme.

"Bij het referendum wordt over te veel zaken niet gepraat. Over de verplichting van het Corsicaans bijvoorbeeld, over amnestie voor onze opgesloten broeders. Of nog: over de wetgevende bevoegdheid voor Corsica. De Corsicaanse politiek blijft er een van copain copain, waarin niets beweegt. Het enige voordeel is dat door de nieuwe kieskring wij ons aantal vertegenwoordigers in het regionale parlement kunnen verdubbelen."

Een aantal nationalistische groepen heeft gezegd zich te zullen onthouden bij het referendum, en het Front pour la liberation nationale de Corse (FLNC) maakte vorige week met een bomaanslag in Ajaccio voor iedereen duidelijk wat het echt denkt. Ze zijn bovendien objectieve bondgenoten geworden van de republikeinen, en dat is niet naar de zin van Bourdiec. "We willen weliswaar veel meer, onafhankelijkheid met name en niets anders, maar tegenover ons volk kunnen we het niet maken op te roepen tot een neen."

De strijd moet en zal voortgaan na zondag, zegt hij. De nationalisten hebben een traditie van onderlinge ruzie maar daar zijn ze het allemaal over eens. Het Corsicaans, een mengeling van Frans en Italiaans, heeft een sterke symboolwaarde in die strijd. "Een machtig instrument", noemt Colonna het. "Het linguïstische schema moet omgekeerd worden. Het Corsicaans wordt vaak, en steeds vaker, gebruikt in de dagelijkse contacten. Maar Frans blijft de officiële omgangstaal."

De taal, de politiek, of het vakbondswerk: het is opvallend dat Colonna dat als voornaamste wapens van de nationalisten ziet. En niet het geweld. "Wat het FLNC uitspookt, daar kun je moeilijk achter staan." Bourdiec, als vertegenwoordiger van het nationalistische establishment, houdt er een andere visie op na. Hij gaat een stuk verder in zijn radicalisme dan zijn jeugdige tegenhanger. "Je kunt de strijd op verschillende manier voeren, en de wapens opnemen is er daar een van." Iets heftiger: "Wist u dat in Corsica dubbel zoveel agenten en militairen zijn als in Parijs? Dat wij voortdurend geïntimideerd en bij het minste opgepakt worden? Geweld is maar een reactie op de nazi-methodes die de Fransen soms hanteren. Ik vergelijk onze situatie met die van de Tsjetsjenen of de Basken. De omstandigheden zijn anders maar we leven onder het juk van een buitenlandse bezetter. Wij hebben allemaal de moord op Erignac veroordeeld (de in 1997 door nationalisten vermoorde Franse prefect, FL), maar de moordenaars veroordelen we niet. Zij zijn onze broeders in de strijd."

Bourdiecs retoriek wordt gedeeld door de meeste Corsicaanse nationalisten. Hij moet er zelf om glimlachen dat de radicalen in de meerderheid zijn. Maar het gemak waarmee met geweld wordt omgesprongen, heeft zich ook lange tijd tegen de nationalisten gekeerd. Verdeeld als ze zijn, werden ze geplaagd door interne afrekeningen. "Tot we drie jaar geleden onze 'code van Migliacari' ondertekend hebben. Onder aanmoediging van de koloniale overheid vochten we een oorlogje onder nationalisten uit. Nu moorden we niet meer onder elkaar. We kunnen nog altijd van mening verschillen maar het ziet ernaar uit dat we bij de volgende verkiezingen zelfs met één partij zullen opkomen."

De gedachte dat eenheid binnen het nationalisme een utopie is, omdat de natie nog altijd volgens linkse of rechtse principes geordend moet worden, wuift Bourdiec weg. "U denkt volgens een continentaal schema", zegt hij spottend. "Het Corsicaanse nationalisme is in wezen links, en sterk tegen het ultraliberalisme. Landbezit heeft hier nooit bestaan: een dorpschef kon wel een boom verkopen, maar nooit de grond waarop die boom stond."

Bourdiec komt nu goed op dreef. "We zijn al evenmin een racistische beweging. In Vlaanderen zijn de nationalisten dat misschien wel, omdat ze groot zijn geworden in de collaboratie. Hoe kan een Corsicaan racist zijn, als hij zelf altijd het slachtoffer van het racisme van de Fransen is geweest? Wij zijn het enige nationalisme in de wereld waarin de lotsbestemming en niet de afkomst centraal staat. Bij ons draait het niet om ras of bloed, wel om mensen die een land en een taal delen. Dat een moslim gaat bidden in een moskee stoort me niet. Wie de taal leert en zich aanpast, kan hier wonen. Zo simpel is het."

Bourdiec heeft er alle vertrouwen in. Met dit gedachtegoed en aan de vooravond van de verwachte hereniging van alle rivaliserende facties wacht het Corsicaanse nationalisme een grootse toekomst. "De jongeren praten alvast meer en meer Corsicaans en gaan steeds vaker militeren." Colonna beaamt: "Jongeren keren zich af van de traditionele partijen. Niemand kan zich vinden in een conformistische partij als de UMP van president Chirac."

'Geweld is een reactie op de nazi-methodes van de Fransen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234