Maandag 06/12/2021

De koepel op de nulmeridiaan

De Britse eerste minister Blair had dinsdag vooral bedrijfsleiders uitgenodigd op de voorstelling van de plannen voor de Millennium Dome, een reusachtige constructie die momenteel wordt opgetrokken op een oud industrieterrein in Greenwich (Londen), de gemeente waar de nulmeridiaan door loopt. De regering zoekt immers nog een behoorlijk sponsorbedrag om dé plek waar het nieuwe millennium over een kleine twee jaar zal worden ingeluid, te ontwikkelen tot een spectaculaire omgeving waar 'educatie en ontspanning, technologie en spiritualiteit' samenkomen. Critici maken zich vrolijk om de megalomane Dome en hebben het over geldverspilling.

Waarom zou de toekomst er uitzien als de setting voor een sciencefictionprogramma op televisie uit de jaren zeventig?", vroeg de design-recensent van The Guardian zich af in een commentaarstuk dat hij de titel Back tot the future with Dome of the Seventies had gegeven. "De Greenwich Dome zal een succes zijn indien het kinderen een geslaagd dagje uit op à la Disney kan bezorgen. Maar om het gezag van de Britse staat te verbinden met zoiets vluchtigs, dat is pure dwaasheid," luidde de opinie van de editorialist van The Independent. Blair mag zich niet identificeren met een project dat zo snel in middelmatigheid kan vervallen en zo snel ten prooi kan vallen aan mismanagement, vond hij. Toch waren lang niet alle commentaren na de presentatie van The Millennium Dome, door Blair hemzelve, negatief. De Britten zijn duidelijk verdeeld over het nut en de uitstraling van het reusachtige themapark. Erover zwijgen kunnen ze niet. Al van dinsdagochtend stonden radioprogramma's in het teken van de Millennium Dome, en voor- en tegenstanders werden uitvoerig geïnterviewd. "Maar mogen we er ons dan gewoon niet gaan amuseren?" vroeg een journaliste aan een criticus.

Overal ter wereld gaat er veel, heel veel gebeuren om het jaar 2000 te vieren. Alleen al in Europa zal het aantal evenementen schier eindeloos zijn. Rome bereidt zich voor op de viering van 2000 jaar Christendom. In Duitsland zal de aandacht gaan naar de Expo in Hannover en naar de verhuizing van de hoofdstad van Bonn naar Berlijn. Negen culturele hoofdsteden, waaronder Brussel, willen hun beste beentje voorzetten. Frankrijk, een beetje tegen de traditie in, besliste eind vorige week om wel een aantal grote festivals te organiseren in 2000, maar om niet uit te pakken met nieuwe architectuur. In het land van de pyramide van het Louvre, van de Opéra de la Bastille, de Bibliothèque Nationale en de Arche de la Défense oordeelde men dat de architecturale behoeften voor een tijdje zijn voldaan.

De vorige Britse conservatieve regering koos wél voor een architecturaal baken, de Millennium Dome, waarvan het ontwerp werd geleverd door architect Richard Rogers en dat een plek moest worden waar 'educatie en ontspanning, technologie en spiritualiteit samenkomen'. De plannen overleefden de regeringswissel en hebben nu in de socialistische regeringsleider Blair hun grootste pleitbezorger gevonden. Dinsdag stelde hij het ontwerp voor in de Royal Festival Hall, voor een gezelschap van bedrijfsleiders, journalisten en krantenuitgevers. Blairs allereerste bedoeling was om meer sponsors te vinden voor een project waarvan de kosten worden geraamd op een slordige 45 miljard frank. De Labourleider hoopt bij bedrijven in totaal zo'n 9 miljard frank te vinden, en naar verluidt is (nog maar) de helft daarvan binnen.

De Prime Minister was blijkbaar op dreef tijdens de presentatie. Hij beloofde zijn toehoorders "de beste expositie die ze ooit te zien zouden krijgen". "Iets waar de hele wereld jaloers op zou zijn." Critici kregen de wind van voren: "Ze zijn in goed gezelschap, namelijk van diegenen die indertijd zeiden dat Saint-Paul's Cathedral een grote ramp zou zijn." "Als klokslag middernacht op 31 december alle ogen gericht zullen zijn op de meridiaanlijn in Greenwich, zal dat dé gelegenheid bij uitstek zijn om de wereld te groeten met een viering die zo onverschrokken zal zijn, zo mooi, zo inspirerend, dat het tegelijkertijd de uitdrukking zal zijn van de geest van vertrouwen en avontuur in Groot-Brittannië en van de geest van de toekomst van de wereld."

De toehoorders moeten ofwel een traan hebben weggepinkt, ofwel hun lachen zo goed mogelijk hebben ingehouden bij zulke bewoordingen. David Lister, de kunstredacteur van The Independent, lachte zich een bult bij het horen van de zin "...exhibits will open up the choices facing mankind..." en introduceerde gisteren in de krant de term 'Domespeak': volgens hem een mengeling van 'sci-fi movie en Blairite Cool Britannia'. Heel wat Britten maakten zich ook vrolijk om wat dé topattractie moet worden: The Body Zone, 's werelds allergrootste beeld van een mens. De bezoekers zullen via de benedenrug in het lichaam kunnen binnenkomen, daar exposities te zien krijgen over anatomie en geneeskunde, ze zullen door de ogen kunnen kijken, en na de rondgang binnen in het beeld langs de voet weer naar buiten komen. Er werd gisteren een maquette getoond van deze 'Brittannia'. Uit dat ontwerp was compleet niet af te leiden of het nu om een man ging of over een vrouw. De sexe zal pas op het laatste ogenblik worden prijsgegeven, momenteel blijft The Body Zone nog even androgyn.

Het beeld zal hoog boven de andere tentoonstellingsonderdelen uittorenen. De diameter van de koepel is 364 meter, met een vloeroppervlakte ter grootte van twaalf voetbalvelden. Het dak komt in het midden tot een hoogte van 50 meter, de hoogte van Nelson's zuil op Trafalgar Square. De structuur zal worden opgehangen aan twaalf 100 meter hoge masten die op hun plaats zullen gehouden worden door in totaal 67 kilometer stalen kabels. De verschillende attracties zullen worden opgesteld rond een centraal plein. De verschillende zones hebben namen gekregen als 'Dreamscape' (een plaats waar mensen tot rust kunnen komen en plaatsnemen op gigantische 'bedden' die langs een rivier drijven), 'The Learning Curve' (het klaslokaal van de toekomst), 'Licensed to Skill' (over de carrière-uitdagingen van de toekomst), 'The Spirit Level' (daar kan men op zoek gaan naar de waarden van de maatschappij, in een met natuurlijke materialen vervaardigde omgeving) en 'Serious Play' (de technologisch meest geavanceerde zone). Zes zones werden gisteren nog niet voorgesteld. Daaronder 'Time To Talk', gewijd aan communicatie of 'Transaction', over geld.

Elke dag opnieuw zullen er op het centrale plein voor de duizenden bezoekers uit binnen- en buitenland grote shows worden opgevoerd met live artiesten en veel visuele effecten. De show wordt toevertrouwd aan rockartiest Peter Gabriel en aan impresario Mark Fisher, die de shows van de Rolling Stones verzorgt en ook Pop Mart van U2 voor zijn rekening nam. De critici vinden dat het project dringend nood heeft aan een 'creative director', 'een dirigent voor de symfonie', iemand die een globaal overzicht houdt over het esthetische en artistieke aspect van de dure onderneming, omdat volgens hen momenteel een duidelijke lijn ontbreekt in het concept.

Er was een creative director, Stephen Bailey, maar die hield het onlangs, na zes maanden al, voor bekeken. Hij bleek vooral grote moeite te hebben met Peter Mandelson, de controversiële Britse Labour-minister zonder portefeuille die verantwoordelijk is voor de Millennium Dome. Deze politicus ligt ook onder vuur van de Conservatieven, die hem en de premier verwijten de Dome voor eigen politiek gewin te willen aanwenden. Een andere Tory, Michael Heseltine, zit zelf in de Millennium Dome-commissie en verdedigt het project dan weer met bijna evenveel vuur als Blair.

Maar wellicht de belangrijkste vraag die voor- en tegenstanders zich zullen stellen, is of Britten en toeristen de weg wel zullen vinden naar de koepel op de nulmeridiaan.

Anne Brumagne

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234