Zaterdag 24/07/2021

De kneder van de comedy

Hij lokte Wouter Deprez naar landen waar die nog nooit was geweest, en stuwde Wim Helsen richting zenit. Maar zelf vertoeft hij liever in de luwte. Portret van Randall Casaer, verholen kingmaker van het Vlaamse comedyland.

Tot voor kort sprong hij kwiek het zadel in, Randall Casaer. Moeiteloos had hij de angst voor het strakke, felgekleurde fietspakje overwonnen. Pedalen liet hij dartelen, de einder spoorslags tegemoet. Tot de ketting abrupt met ratelen stopte. Na "een hele lange tocht" is het genoeg geweest, vindt Casaer. Een hele lange tocht, dat betekent fietsen langs bergen en rivieren, door polders en wouden, tot diep in Frankrijk en Denemarken. Duizenden kilometers, haast achteloos. Nadien lijkt een uurtje draaien rond Gent "een erg pietluttige bezigheid". Typerend, zegt Wim Helsen: "Er zit veel vrijheid en verbeelding in Randalls werk."

Randall Casaer is vijfenveertig, is geboren in Meldert bij Aalst, en woont al vijfentwintig jaar in Gent. Bij het brede publiek is hij misschien bekend als illustrator, onder meer voor Humo en De Morgen, of als tekenaar van het stripverhaal Slaapkoppen en van zijn tekeningen voor De slimste mens ter wereld. Maar in de wereld van de comedy is Casaer een welhaast mythische naam.

Sjiek

Op zijn conto, noem het gerust palmares, prijken alle belangrijke comedyprijzen van Vlaanderen en Nederland. Als Vrolijk Belgie won hij Humorologie, met Wouter Deprez de Comedy Cup en het Amsterdams Kleinkunst Festival, met Begijn Lebleu Camaretten en met Ter Bescherming van de Jeugd Het Leids Cabaret Festival.

"Randall is een grote artiest en tegelijk een hele zachte mens", zegt komiek Walter Baele. "Hij voelt zeer goed aan wie je bent en waar je naartoe wil. Hij werkt zich helemaal in je tekst in, en begeleidt je met zacht advies naar wat uiteindelijk het eindresultaat zal worden. Bijzonder sjiek."

Wanneer straks Wouter Deprez en Wim Helsen met een nieuwe voorstelling in première gaan, dient de spot finaal ook op Casaer gericht. Op 's mans lange manen, azuurblauwe ogen. Hij, immers, is vormgever van hun toneel. Kneder van hun cabaret. Niet alleen als regisseur, maar ook als klankbord, coach en eindredacteur. "Randall bezit de grote gave om al het materiaal dat ik hem aandraag te filteren, en mij duidelijk te maken wat ik eigenlijk wil zeggen", zei Wouter Deprez daar over. En: "Hij zuivert mijn materiaal uit."

Zonder Casaer, dus, geen applaus. Met hem, dit verhaal, waarin zowel Mega Mindy als Ever Meulen hun rol spelen. Zelfs een huis van plezier op de E40 tussen Gent en Aalst. Maar aanbreken doet dit verhaal, jawel, bij de scouts.

Leutige wolf

Terug naar einde jaren tachtig. Aan de Koninklijke Academie van Schone Kunsten in Gent volgt Randall Casaer, net twintig, een opleiding toegepaste kunsten. Weinig verrassend, want in zijn tienerjaren lonkt Casaer, zo vertelt hij aan meerdere aardse muzes, gretig naar een grote toekomst als beroemde striptekenaar. In tegenstelling tot zijn broer, Dylan Casaer, die voor een carrière in de advocatuur en later de politiek kiest.

Bovenal klopt bij Randall Casaer een kloek scoutshart. Driemaal per week vergadering, om de haverklap mee op weekend, voortdurend met projecten in de weer. Samenwerken, daar geniet Casaer enorm van. Tot zijn zesentwintigste zal hij, met onverbroken enthousiasme, als hoofdredacteur van Over & weer optreden, het tijdschrift voor scoutsleiding.

In zijn buurt dwalen flink wat creatieve geesten. Bert Kruismans, Hans Bourlon, Wim Helsen. Veredeld in de geest, verenigd in de jeugdbeweging. Het is vooral met die laatste dat Casaer bijzonder goed opschiet. Urenlang wisselen Casaer en Helsen van gedachten, bouwen gaandeweg gemeenschappelijke dromen, steken voorzichtig hun eerste, kleine shows ineen. Leutige wolf: totemnamen treffen doorgaans raak.

In '91 zal Casaer met onderscheiding afstuderen. Als een stier met een rode lap gaat hij met zijn helden het gevecht aan, met Ever Meulen onder meer. Diens ongenaakbaar precieze lijnvoering dwingt Casaer tot snelle potloodtekeningen. Hij aanvaardt een aantal vaste lay-outopdrachten en vervloekt zijn burgerdienst als scenograaf bij het NTG. Samen met de aardbeien in piepschuim die hij er in elkaar moet knutselen, kruimelt ook Casaers jongensdroom af: werken op theater. Om den brode inkt hij albums van Studio 100-producten Spring en Mega Mindy, "prettig en gemakkelijk werk", noemt hij het zelf. Vele jaren later, in 2007, zal Casaers allereerste eigen stripverhaal Slaapkoppen de debuutprijs voor strips ontvangen, en zowel naar het Frans, het Engels als het Italiaans vertaald worden. Dus toch een beroemde striptekenaar.

Maar eerst meer over zijn deelname aan het Leidse Cabaretfestival. Na een handvol optredens in jeugdhuizen en scoutslokalen bereiken Casaer en Helsen plots het podium van het hoog aangeschreven Nederlandse festival. Als Vrolijk België, een pseudoniem dat niet alleen naar het Belgische paviljoen op de Expo '58 verwijst, waar frieten, bier en smoutebollen voor ontspanning zorgden, maar ook naar een huis van plezier langs de E40 tussen Gent en Aalst. Gekruist op weg naar hun allereerste optreden, en alras tot groepsnaam verheven.

Op het cabaretfestival leert Casaer bovendien Pieter Bouwman kennen, regisseur van de Nederlandse cabaretier Hans Teeuwen. Bouwman deelt Casaers liefde voor taal, en toont hem hoe lijn te brengen in zijn sketches. Een ontmoeting die een diepe indruk zal nalaten. Zegt Casaer nadien, in een zeldzaam interview: "Als zo iemand enthousiast over je is, betekent dat wel iets. Hij gaf ons meer zelfvertrouwen." Nog datzelfde jaar, 1998, wint Vrolijk België het Humorologiefestival in Marke, en volgt een tournee langs Vlaamse jeugdhuizen en comedycafés, met de voorstellingen Huppen in brak water en Geheimzinnig dansen.

Maar, dan, strandt het schip. Casaer: "Wim kreeg werk bij de radio, echt interessant werk. En er kwamen kinderen."

Psychologische bijstand

Doorspoelen, nu, naar de herfst van het jaar 2003. "Formidabel debuut Vlaamse absurdist Wim Helsen", kopt de Nederlandse krant Algemeen Dagblad. De Volkskrant: "Helsen niet bang voor heerlijk absurdisme." De Morgen schrijft: "Straffe kost: Heden soup!" Met zijn debuutshow Heden soup is Wim Helsen zopas als een komeet de Nederlandstalige comedywereld binnen geschoten. Twee jaar heeft hij eraan geprutst, gesleuteld, gewerkt. In kleine kamers en donkere uren. Nu, echter, wacht een toekomst vol spotlights en schouwburgen, vol aandacht en applaus. Binnenkort trouwens ongetwijfeld opnieuw met Spijtig spijtig spijtig, Helsens vierde solovoorstelling.

In de slipstream van Helsens succes komt ook zijn voormalige spitsbroeder opnieuw boven water. Randall Casaer staat niet langer naast Helsen, op het podium, maar erachter, als onontbeerlijke ruggensteun in de schaduw.

Casaer in 2007: "Ik ben niet zo'n geïnspireerde grappenmaker." En ook: "Een heel seizoen lang vier keer in de week dezelfde show spelen: daarvoor heb ik te weinig ambitie, ben ik de dingen te snel beu."

Helsen, twee jaar later: "Vooral voor Heden soup was de inbreng van Randall heel belangrijk. In het begin deed ik niets zonder hem. Als ik iets wilde schrijven, ging ik naar hem en hij gaf dan respons."

Randall Casaer is niet de regisseur die aan de kant staat te roepen hoe de acteur op het podium zich moet gedragen. Liever ontdekt hij gaandeweg, samen met de acteur, waar de voorstelling eigenlijk over gaat. Hoe ze het best wordt opgebouwd en waar nog dient bijgevijld. Zoals een bakker brood, kneedt Casaer comedy.

Zeldzame en kostbare eigenschappen, die Casaer tot gegeerd wild maken. Steeds meer komieken kloppen bij hem aan. Walter Baele, dus. Begijn Lebleu. Zeer recent ook Kamagurka, voor diens voorstelling Sprook. Een zingende slager zelfs, Ronny Hofenboom. Casaer: "Vaak bellen comedians die in het slop zitten en dan is mijn eerste taak psychologische bijstand. Heel wat mensen zeggen: ik verschiet eigenlijk dat je dit wilt doen. Maar ik heb nog maar zelden neen gezegd. Uit interesse."

Diezelfde dorst drijft Casaer naar nieuwe werelden. Die van theater, en muziek. Als De Nieuwe Snaar een maand voor de start van hun afscheidstournee zonder regisseur valt, is Casaer de redder in nood. Nog in 2011 maakt hij, met Bruno Vanden Broecke en Wim Helsen, de KVS-voorstelling Gij die mij niet ziet. "Randall kwam uit een ander vakgebied, maar net dat maakte het voor ons allebei een heel boeiende ervaring", zegt acteur Günther Lesage, die zich voor zijn monoloog Force majeure door Casaer liet coachen. "Ik had al een aantal shows van Wim Helsen gezien, en was meteen grote fan. Maar ik was te verlegen om Wim als coach te vragen, dus heb ik zijn coach gebeld. Randall stond er meteen voor open, bij de eerste ontmoeting hebben we drie uur aan een stuk gebabbeld, en daarna waren we overtuigd om samen te werken. In een vrij korte tijd hebben wij naar de première toegeleefd, terwijl Randall het gewoon is om veel langer mee aan een voorstelling te werken. Maar toch heeft Randall mij enorm geholpen. Hij heeft een fantastisch inzicht in hoe je tekst levend kunt maken, hoe je de tekstmaterie naar een levend publiek kunt vertalen. Hij legt je het vuur aan de schenen, en geeft tegelijk de vrijheid om je eigen ding te doen. Bovendien is het een intelligente man met humor, die ik graag in mijn nabijheid had."

Ook Wouter Deprez zocht Casaer op. Voor War, zijn tweede voorstelling, vraagt hij 'm zachtjes om raad. Casaer hielp hem eerder tijdens Humo's Comedy Cup en het Amsterdams Kleinkunst Festival, en vertelt "vanalles dat Wouter nog niet helemaal kan begrijpen". Na War volgt Eelt, volgen de kinderboeken Gelukkig heeft je moeder twee oren en De hond is een beetje kapot, volgt binnenkort ook Hier is wat ik denk. Deprez-Casaer, na zeven jaar is het een steeds soepeler draaiende tweespan. Veelzeggend is deze uitspraak van Deprez uit 2009: "In het begin toen we samenwerkten, wist ik soms niet waar Randall het over had. Hij lokte mij naar landen waar ik nog nooit geweest was, en waar ik soms dingen wilde doen die niet mochten, of niet konden. Vandaag is Randall voor mij iemand die zegt wat ik mag doen."

Jongleur met pointes

Anno 2012 is Casaer veelgeprezen. Achter de schermen, welteverstaan, maar tegelijk heel erg prominent. Hij schuift met tekst, jongleert met pointes, levert zowel structuur als ideeën aan. En geeft aldus de Vlaamse comedywereld een smoel. Van schuchtere sidekick tot onvervalste kingmaker, in dit geval geen valse romantisering. Het palmares, conto, in het begin van dit verhaal, behoeft geen doping. In het land der comedy is leutige wolf koning.

Maar, ook dat moet gezegd, in 't diepst van zijn gedachten blijft Randall Casaer bovenal een beroemde striptekenaar. Zoals Wouter Deprez het verwoordde: "Ik ben er zeker van dat van alle watertjes waarin Randall graag zwemt, hij zich het behaaglijkst voelt in dat van het tekenen." Je kan de jongen uit de droom halen, maar de droom niet uit de jongen.

Spijtig, spijtig, spijtig van Wim Helsen gaat op 7 februari in première in de Arenbergschouwburg in Antwerpen. Hier is wat ik denk van Wouter Deprez volgt twee dagen later, op 9 februari, in het NT Gent. www.randall.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234