Dinsdag 07/12/2021

De kloof is nog lang niet overbrugd

Vrouwen moeten eindelijk kunnen doen waar ze zin in hebben

Tot april 2000 neemt Vlaanderen het voortouw van de werkgroep 'desegregatie', die opgericht is door de Europese Commissie. In Brussel werden deze week enkele projecten voorgesteld die vrouwen in traditionele mannenberoepen aan het werk willen krijgen en mee gefinancierd worden door NOW (New Opportunities for Women), een communautair programma dat innoverende ideeën met betrekking tot opleiding en werkgelegenheid voor vrouwen uitwerkt.

Lode Delputte

Het cijfermateriaal oogt indrukwekkend: bij vijfhonderd Amerikaanse bedrijven werd het aanwervings- en gelijke kansenbeleid onder de loep genomen. Wat bleek? De honderd bedrijven die de bijdragen van vrouwen in managements- of IT-functies het meest waardeerden, boekten een gemiddelde winst van 18 procent. De doorsneewinstmarge van de honderd slechtst scorende bedrijven lag 10 procent lager. De vervrouwelijking van pakweg het financiële of algemene bestuur kan een bedrijf dus niet alleen gezond houden, ze levert bovendien winst op.

"Maar er zijn nuances", zegt Rien van Meensel van de Sociaal Economische Raad voor Vlaanderen (SERV), "het gaat in de eerste plaats om bedrijven die sterk van de consumentenmarkt afhankelijk zijn en dankzij de diversificatie van hun personeelsbestand soepeler kunnen inspelen op de vragen van de individuele consument. Daarenboven geldt hun diversity en equal opportunities policy niet alleen voor vrouwen, maar ook voor etnische of seksuele minderheden."

Hoe positief de vaststellingen voor de VS ook zijn, in Europa hinken we flink achterop. Rien Van Meensel: "Zelfs in de Scandinavische landen, waar ze traditioneel prat gaan op hun gelijke kansenbeleid, zie je dat maar heel weinig vrouwen doorstoten naar de top van het bedrijfsleven, de core business dus. Alleen in de Scandinavische politiek en de overheidssectoren tref je veel vrouwen aan." Vrouwen stoten niet door omdat ze er geen kans toe krijgen, zegt Van Meensel. "Ze komen gewoon niet in de vereiste netwerken terecht. Dat zijn heel vaak exclusieve mannenaangelegenheden, die er bovendien op gericht zijn de eigen beroepscarrière zo snel mogelijk vooruit te stuwen. Bij vrouwen werkt het anders. Vrouwen zijn minder competitief ingesteld, gaan horizontaler te werk, zijn coöperatiever en communicatiever."

Hoe is het in België eigenlijk met de desegregatie gesteld? "We zijn zowat de eerste van de laatsten", zegt Van Meensel. "Ons land zit aan de top van de zuiderse landen, in de buurt van Griekenland of Spanje." Ook Tina Viollier-Mogensen, adjunct-eenheidshoofd voor DG V, de afdeling van de Europese Commissie die zich met werkgelegenheid bezighoudt, stelt dat België op het gebied van women policies nooit een koploper is geweest: "Kijk naar het abortusdebat hier. Dat heeft toch erg veel voeten in de aarde gehad? Maar goed, de wettelijke instrumenten zijn voorhanden."

Volgens Viollier-Mogensen wordt de gelijkheid van kansen tussen vrouwen en mannen hoe dan ook gegarandeerd door de non-discriminatieclausule, artikel 30, in het Verdrag van Amsterdam. Die clausule dwingt de lidstaten ertoe hun wetgeving te moderniseren. "Maar we hebben ook artikel 141, dat lidstaten de mogelijkheid biedt positieve acties te ondernemen om een beter man-vrouwevenwicht tot stand te brengen. Er zit dus écht wel schot in de zaak", lacht ze.

De non-discriminatieregel is alvast in de Vlaamse instellingen zijn doel niet voorbijgeschoten. Het gelijke kansenbeleid van minister Grouwels kan volop op Europese goedkeuring rekenen: "Grouwels heeft de 1/3-2/3-samenstelling in alle advies- en besluitvormingsraden van de overheid tot hét speerpunt van haar beleid gemaakt", zegt Louis Vervloetem, die als afdelingshoofd Europa op de administratie Werkgelegenheid van de Vlaamse Gemeenschap werkzaam is. Vervloetem zegt dat Grouwels' beleid voor Vlaanderen dé gelegenheid bij uitstek was om het voorzitterschap van de desegregatiewerkgroep op zich te nemen. "Vlaanderen wil de gender-invalshoek helemaal in het werkgelegenheidsbeleid verankeren. Het overbruggen van de gender gap, de kloof tussen mannen en vrouwen, moet niet alleen aan een vraag van de vrouwen zelf voldoen, maar de hele samenleving op een evenwichtige manier ontwikkelen."

De werkgroep desegregatie, waarin vertegenwoordigers uit negen Europese landen zitten, moet zich buigen over strategieën en methodes die het potentieel aan vrouwelijke arbeidskrachten op een doeltreffender wijze mobiliseren. Vrouwen moeten toegang krijgen tot een bredere waaier aan professionele activiteiten, en dat op alle niveaus. Ook hier zijn de cijfers sprekend: liefst 80 procent van de Europese 'actieve' vrouwen is in de dienstensector aan de slag - het onderwijs, de geneeskunde, de service of verzorging. Slechts 17 procent van de EU-vrouwen werkt in de industrie, een bijna verwaarloosbare fractie daarvan in topfuncties. Voor de primaire sector, de landbouw, geeft zelfs cijfermateriaal een probleem: landbouwvrouwen worden vaak niet eens geregistreerd, terwijl ze wél de hele dag op de akker staan. Een ander oud zeer is dat vrouwen gemiddeld nog altijd 15 tot 40 procent minder verdienen dan hun mannelijke collega's.

Desegregeren, het is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Niet alleen moeten vrouwen de mannen aan hun kant krijgen - male allies vinden, noemen ze dat bij NOW - ook zouden die mannen op termijn de kloof naar traditioneel als vrouwelijk bestempelde functies moeten kunnen overbruggen, op hun beurt een 'kritische massa' gaan vormen in servicetaken zoals kinderopvang of zorgvoorziening. Het doorbreken van de rollenpatronen versoepelt de arbeidsorganisatie en flexibiliseert de markt, luidt de redenering. Toch vraagt Rien van Meensel - die beklemtoont dat ze in persoonlijke naam spreekt - zich af of "we de segregatie wel helemaal moeten afschaffen? Het is juist de segregatie die de werkgelegenheid van vrouwen in bepaalde sectoren mogelijk gemaakt en beschermd heeft."Volgens Van Meensel, die ook lid is van de Vlaamse Overlegcommissie Vrouwen, zitten vele taken cultureel erg diep gender-geworteld. "Over de hele wereld zie je dat vrouwen in typische vrouwenberoepen zitten. Dat kun je niet zomaar ongedaan maken. De bedoeling van positieve discriminatie en gender-desegregatie is in de eerste plaats dat vrouwen keuzevrijheid krijgen, dat ze, los van vooroordelen en stereotypen, dat beroep kunnen uitoefenen dat hen het beste ligt. Dat ze uiteindelijk datgene kunnen doen waar ze zin in hebben."

(Foto Gert Jochems)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234