Zaterdag 25/09/2021

De kleuren van de cijfers

Koen Schoors is professor economie aan de Universiteit Gent. Hij geeft zijn mening over de cijferdans rond de financieringswet en onze gepolitiseerde instellingen.

Wat een gedoe met de financieringswet. De N-VA heeft een becijferd voorstel gedaan. Het werd eindelijk eens tijd dat iemand dat deed, want met vage intentieverklaringen en beginsellijsten van variërend allooi is bij mijn weten nog geen enkele man van straat geraakt. Op een bepaald moment mag het niet meer gaan over de kleur van de knikkers, maar moeten ze worden geteld. Blijkt dat de N-VA zich behoorlijk heeft vergist bij het tellen van de knikkers. In de 'illustratieve berekening' in de nota van Bart De Wever krijgt Vlaanderen 5 miljoen extra, en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 80, terwijl Wallonië er ongeveer 92 miljoen bij inschiet. Maar dat wordt in den beginne goedgemaakt met een bijkomende dotatie. Geen centje pijn dus, wat is de N-VA toch lief.

Toen de Leuvense collega's André Decoster en Kris De Swerdt het echter narekenden, bleek dat de N-VA er in haar ondertussen beruchte nota er op termijn vele honderden miljoenen per jaar naast zit. In de werkelijkheid zouden de Vlamingen op termijn jaarlijks honderden miljoenen extra krijgen en de Walen en Brusselaars samen honderden miljoenen per jaar minder. De Walen en Brusselaars worden dus in die bewuste nota drastisch rijker gerekend dan ze met de voorgestelde financieringswet eigenlijk zouden zijn. De N-VA reageert daarop door voornamelijk te wijzen op het feit dat zij voorziet in een solidariteitsmechanisme, maar dat blijft een beetje een pleister op een houten been. Zelfs indien we dit solidariteitsmechanisme toepassen op de uitkomst van Decoster en De Swerdt, komt het er toch nog altijd op neer dat Vlaanderen per jaar meer dan 170 miljoen extra zal krijgen, terwijl Wallonië meer dan 140 miljoen zal inboeten. Nog altijd een relatief verschil tussen de twee entiteiten van honderden miljoenen.

Bart De Wever zal nu wel weer met zachte stem moord en brand schreeuwen over complotten tegen zijn partij, net zoals na de Vlaamse verkiezingen. Of allicht klagen over een aanval van de linkse kerk, zoals altijd. Maar hoe zou u zich voelen als u een Franstalige was? Beeld u in, u bent Elio Di Rupo. De belangrijkste Vlaamse partij, die separatisme in haar statuten heeft staan maar beweert daar niet naar te streven, komt met een nota op de proppen. Dat is op zich een dappere en wenselijke zaak. Maar die nota blijkt een zelfverklaard beste en finaal aanbod dat te nemen of te laten is, want dieper wil de N-VA haar broek naar eigen herhaaldelijke zeggen niet laten zakken. Het juiste woord voor een dergelijk aanbod is een ultimatum. In dat ultimatum stelt de N-VA een hervorming van de financieringswet voor, die naar eigen zeggen voldoet aan alle afgesproken basisprincipes. Maar stiekem worden de financiële gevolgen van de nieuwe financieringswet voor Wallonië veel gunstiger voorgesteld dan ze werkelijk zijn en worden de voordelen voor Vlaanderen drastisch onderschat. Hoe zou dat bij u overkomen?

Er zijn eigenlijk maar twee mogelijkheden. Ofwel weet de N-VA waar ze mee bezig is en dan komt de nota-De Wever over als een wolfijzer, vergeef mij dat ik even N-VA-jargon gebruik , een val om de Franstaligen te doen tekenen voor een scenario waarin zij ten opzichte van Vlaanderen honderden miljoenen euro's per jaar verliezen zonder dat ze het beseffen. Die honderden miljoenen zijn dan de ondergedompelde balletjes in de soep van Bart De Wever, zijn onzichtbare vette vis in de pan. Indien dat waar is, dan is het verschrikkelijk. Hoe kan op die manier ooit het vertrouwen worden gecreëerd dat nodig zal zijn voor een eerste echt gesprek over de knikkers?

Het is natuurlijk ook mogelijk dat de N-VA niet weet waar ze mee bezig is. Dat is zo mogelijk nog erger. Dat zou betekenen dat precies die partij die van de staatshervorming haar reden van bestaan heeft gemaakt eigenlijk vooral wind maakt. Dat de N-VA zomaar wat oneliners rondstrooit over consumptiefederalisme, blanco cheques en responsabilisering, maar dat achter die verleidelijke slogans alleen een gapende leegte grijnst. En dat zelfs de absolute top van de N-VA vooral in die slogans gelooft, zonder de intellectuele eerlijkheid te hebben haar berekeningen op voorhand voor te leggen aan kritische buitenstaanders. Nil volentibus arduum krijgt dan een wrange bijsmaak.

Er is nog een derde mogelijkheid. Misschien hebben ze bij de N-VA gewoon een fout gemaakt en beseffen ze dat nu ook wel, maar kunnen ze dat nu gewoon niet toegeven, omdat ze anders voor paal staan. Dus schoppen ze voorlopig maar gewoon een beetje naar iedereen die ze de schuld kunnen geven, de Franstaligen, de linkse kerk, de media, de academische wereld, kortom de usual suspects wanneer het calimerogevoel weer eens opspeelt. Dat zou nog het beste zijn. Iedereen kan zich vergissen, daar is geen schande aan. En wie geen nota's schrijft over de knikkers kan natuurlijk ook geen fouten maken. De PS kan dus maar beter niet al te veel misbaar maken want van die kant hebben we nog helemaal niets gezien.

Het onderliggende probleem is echter het ergst van al. Waarom is dit een discussie die vooral wordt gevoerd tussen politieke partijen en kritische academici? Waar is het onafhankelijke overheidsorgaan dat de financieringswet van de federale staat beheert en alle juiste gegevens gewoonweg hééft? Waar is de instelling die jou op eenvoudig verzoek gewoon elk scenario voorrekent met de exacte cijfers? Hier betaalt België de kost van de decennialange politisering van zijn instellingen. Wordt het geen tijd om eindelijk de onafhankelijke instellingen te creëren die het land verdient? Dan kunnen de partijen weer doen waar ze voor dienen: onderhandelen over maatschappelijke keuzes in plaats van goochelen met formules.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234