Zaterdag 31/10/2020

Portret

De kinderloze koningin die kinderverhalen schreef

Koningin Fabiola fleurde op telkens ze kinderen om zich had. Hier tijdens een bezoek aan de scouts in de zomer van 1988.Beeld PHOTO_NEWS

Vannamiddag is koningin Fabiola overleden in het kasteel Stuyvenberg in Brussel. De weduwe van koning Boudewijn sukkelde al jaren met haar gezondheid. Ze werd 86 jaar. Een overzicht van haar soms woelige leven aan het Belgische hof.

Doña Fabiola Fernanda María de las Victorias Antonia Adelaida de Mora y Aragón werd op 11 juni 1928 in Madrid geboren, als derde van zeven kinderen van Don Gonzalo Mora y Fernández, markies van Casa Riera en graaf van Mora.

Fabiola studeerde in Madrid, Parijs en Lausanne. Na een opleiding tot verpleegster ging ze werken in een militair hospitaal in Madrid.

Kardinaal-non-Boudewijn
Het was kardinaal Jozef Suenens die de vroom-katholieke Boudewijn in contact bracht met de voormalige Ierse non Veronica O'Brien (1905-1998). De diepgelovige O'Brien was de drijvende kracht achter het Marialegioen en zou in de jaren 70 samen met Suenens de charismatische beweging introduceren aan het Belgische koningshuis. Het was O'Brien die Boudewijn uiteindelijk hielp om zijn bruid Fabiola, zeer vroom-katholiek van huis uit, te vinden. "Dit huwelijk was gegrondvest op religieuze geloofsredenen", zei Wilfried Brieven, de voormalige secretaris van kardinaal Suenens hierover.

Sprookjes
Fabiola schreef voor haar huwelijk kinderverhalen. Ter gelegenheid van de vijftiende verjaardag van De Efteling werd de attractie De Indische Waterlelies gebouwd. Dat was een uitbeelding van één van de twaalf sprookjes uit de bundel 'Los doce Cuentos maravillosos' (vertaald als 'De twaalf wonderlijke sprookjes'), die Fabiola in het Spaans schreef in 1955.

Op 15 december 1960 trouwde ze, op haar 32ste, met de twee jaar jongere Boudewijn. Paus Johannes XXIII stuurde kardinaal Siri als pontificaal gezant die de persoonlijke gelukwensen en een bijzondere apostolische zegen overmaakte aan het vorstenpaar. De nuntius Mgr. Forni las een boodschap voor. Kardinaal Van Roey zegende het huwelijk in.

Voor het eerst na het tragische overlijden van koningin Astrid in 1935 had België opnieuw een koningin. Het huwelijk was hecht en vroom, maar bleef kinderloos.

In de zomer van 1990.Beeld PHOTO_NEWS
In 1997 bezocht koningin Fabiola de kinderafdeling van het Sint-Pietersziekenhuis in Brussel.Beeld PHOTO_NEWS
Het huwelijk van koning Boudewijn en koningin Fabiola op 10 oktober 1960.Beeld PHOTO_NEWS

Ontfermd over kroonprins Filip
In de jaren 60 kreeg ze vijf miskramen. Een eerste maal in 1961. Het nieuws werd bekendgemaakt door Paus Johannes XXIII, maar na een aantal weken eindigde de zwangerschap. Ook in 1962 en 1963 werd ze zwanger, maar telkens liep het fout af. Na haar laatste zwangerschap, die een buitenbaarmoederlijke bleek te zijn, gaf het echtpaar de hoop op. Het leven van Fabiola zelf zou op haar leeftijd in gevaar komen bij een nieuwe poging. Beiden berustten in hun lot en beschouwden dit als een kans om "meer van alle kinderen te kunnen houden"

Niet verbitterd
In een interview zei de koningin daarover dat het verdriet hen niet verbitterd had. "Integendeel, je leert eruit dat het leven mooi is", reageerde ze. Dankzij hun geloof wist het koningspaar hun kinderloosheid een plaats te geven en ontfermden zij zich ook over kroonprins Filip.

Boudewijn zei ooit in een toespraak dat toen ze begrepen dat ze geen kinderen konden krijgen, ze meer plaats hadden in hun hart om alle kinderen lief te hebben. Koningin Fabiola was de "ideale partner voor koning Boudewijn, die zijn koningschap als een roeping uitoefende'', zei oud-minister en voormalig NAVO-baas Willy Claes tegen de VRT.

Fabiola vergezelde Boudewijn zoveel mogelijk. Ze wijdde zich ook aan sociaal werk en zette zich in voor kinderen en mentaal gehandicapten, met onder meer de Fabiolastichting voor Geestelijke Gezondheid. Volgens Michou Verleyen, die een boek over haar schreef, heeft ze de rol van koningin, die voordien een rol in de schaduw was, gewijzigd. "Historisch bekeken was ze veel meer aanwezig dan haar voorgangsters en ook dan Paola. Ze stond veel dichter bij de mensen en was een echte moeder van het volk."

Na de dood van koningin Elisabeth werd Fabiola ook het vaste gezicht van de Koningin Elisabethwedstrijd voor muziek. Deze zogenoemde 'Hoge Bescherming' gaf ze in december 2013 door aan koningin Mathilde.

Overlijden Boudewijn
Boudewijn stierf in 1993. Fabiola verraste de natie met een weinig conventionele uitvaart in het teken van de hoop, met veel wit en een optreden van Will Tura.

Na het overlijden van haar man behield Fabiola ook haar titel van koningin maar ze bleef wel meer op de achtergrond. Ze nam haar intrek op het kasteel van Stuyvenberg. Op familiale of religieuze aangelegenheden was ze er vaak bij.

Doodsbedreigingen
Ondanks haar gelovig en afgeborsteld imago kon Fabiola erg enthousiast reageren en had ze een groot gevoel voor humor. Zo verbaasde ze in 2007 nog de pers door tijdens een optreden van de Limburgse popgroep Mint in het paleis enthousiast te klappen en enkele danspasjes te zetten. In 2009 kreeg de koningin doodsbedreigingen. Iemand zou haar met een kruisboog neerschieten. Fabiola was niet onder de indruk en bracht tijdens het defilé van 21 juli een appel mee om te spotten met de eventuele schutter.

Met toenmalig kroonprins Filip tijdens een galadiner in Laken in 1999.Beeld PHOTO_NEWS
Tijdens een bezoek aan Marokko in 1972.Beeld PHOTO_NEWS
Tijdens een officieel bezoek aan China in 1981.Beeld PHOTO_NEWS
Een maand voor het overlijden van koning Boudewijn met de Britse koningin Elizabeth, in juni 1993.Beeld PHOTO_NEWS
In 2009 kreeg Fabiola doodsbedreigingen. Iemand zou haar met een kruisboog neerschieten. Ze was niet onder de indruk en bracht tijdens het defilé van 21 juli een appel mee.Beeld PHOTO_NEWS

Abortuswet
In 1990 weigerde Boudewijn de abortuswet te ondertekenen. Er is veel gespeculeerd in hoeverre Fabiola haar echtgenoot heeft beïnvloed. Wijlen premier Wilfried Martens heeft altijd enige inmenging van Fabiola ontkend. Ook Michou Verleyen zegt dat koning Boudewijn zijn vrouw niet raadpleegde voor politieke beslissingen. "Hij was een eenzame beslisser", zei ze vanavond op Radio 1. "Ik kan me niet voorstellen dat hij haar ooit hiervoor raadpleegde, laat staan over de abortuskwestie."

Fons Pereos
Begin 2013 beroerde ze de gemoederen met de oprichting van het zogenoemde Fons Pereos, een vehikel om haar nalatenschap te regelen. Met de stichting hoefden haar erfgenamen geen successierechten te betalen. Op zich een legale constructie, maar toch problematisch omdat het om een vermenging van privémiddelen en via belastingen gefinancierde dotatie ging.

De koningin ontkende evenwel met klem dat ze publiek geld in het fonds had ondergebracht. Ze betreurde het onbegrip en liet het fonds uiteindelijk ontbinden. Door de heisa rond het Fons Pereos stonden de dotaties voor de koninklijke familie opnieuw op de politieke agenda. De reeds geplande hervorming van de dotaties kwam daarmee in een stroomversnelling.

1,4 miljoen per jaar
Zo was een van de bepalingen dat de dotatie van de echtgeno(o)t(e) van het overleden staatshoofd niet hoger mag zijn dan die van de vermoedelijke troonopvolger. Fabiola kreeg 1,4 miljoen euro dotatie per jaar. Dat verminderde eerst met zo'n 30 procent naar 923.000 euro.

Begin juni 2013 sloten de regeringspartijen en de groenen een akkoord om haar dotatie te beperken tot maximaal twee derde dan die van de kroonprins. Fabiola kreeg nog 460.000 euro, waarvan een deel belast wordt. Op een paar maanden tijd leverde ze een miljoen euro in.

Gezondheidsproblemen
Sinds haar longontsteking in 2009 verscheen de koningin minder in het openbaar. De laatste jaren was ze slecht te been, onder meer omdat ze aan osteoporose en artrose leed.

Een afspraak die ze wél steeds trouw nakwam, was de jaarlijkse herdenkingsmis voor haar overleden echtgenoot op 31 juli. In de zomer van 2014 verraste ze dan ook door die misviering voor het eerst niet bij te wonen. "De koningin is snel vermoeid", klonk het toen in haar omgeving.

Met het overlijden van Fabiola verliest de Belgische koninklijke familie haar oudste lid. De koningin werd 86.

In Brussel, 1978.Beeld PHOTO_NEWS
In Argenteuil, in juni 1997.Beeld PHOTO_NEWS
Kerstconcert in 1997.Beeld PHOTO_NEWS
Juni 1997.Beeld PHOTO_NEWS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234