Maandag 11/11/2019

'De kinderen moeten zich vooral amuseren'

'Ask the boy', riep scoutsstichter Baden-Powell precies een eeuw geleden. Anno 2007 draait scouting echter meer om spel dan om dienstbaarheid en mag er al eens gekajakt worden. Toch blijven de evergreens overeind: er wordt nog steeds gesjord, gezongen en 'getotemiseerd'. De Morgen trok op bivak met de grootste Nederlandstalige scoutsgroep uit Brussel, de ketten van Ukkel.

Door Marjan Justaert / Foto Thomas Vanhaute

Negen uur. In een oude graanschuur tegenover de kerk van Lavaux-Ste-Anne wrijven veertien kabouters de slaap uit hun ogen. De meisjes (8 tot 11 jaar) zijn nog moe, het nachtspel zit in de kleren. Het ochtenddansje brengt soelaas. Ondertussen brengen de foeriers ijzeren ketels vol spiegel- en roerei binnen. Geen gamellen hier aan de boerentafel, wel plastic bordjes.

"Bikke bikke bik, hap hap hap", scanderen de kabouters terwijl ze enthousiast met hun bestek op de tafel trommelen. "Tja, dat is nu eenmaal hun lievelingsritueel", grinniken hun leidsters Audrey, Anouk en Karen. Het is een toffe groep, relatief braaf zelfs. Als demonstratie kelen ze uit volle borst het Avondlied aan de ontbijttafel.

"Ons thema is tien dagen reis rond de wereld", vertelt Lisa. Chloë haalt haar 'scoutspaspoort' boven, vol landen, spelen en handtekeningen. Vandaag zal de Braziliaanse douane het afstempelen. Niet toevallig luidt het jaarthema 'One World, One Promise' voor de 38 miljoen scouts over de hele wereld.

Waarden worden nog altijd hoog in het vaandel gedragen door de Ukkelse scouts, maar het is allemaal wat losser en moderner geworden. Zo zijn de korte broekjes, de welpenmutsjes en de neststaf in de vergetelheid geraakt. Groepsleider Ivo 'slanghalsvogel' Van Zandweghe: "(vergoelijkend) Ach, we willen dat de ketten zich amuseren. Scouting is niet alleen regeltjes. Roken kan bijvoorbeeld vanaf de Givers, maar wel onder bepaalde voorwaarden."

De 120 scoutsleden zitten per tak op een verschillende locatie in Lavaux-Ste-Anne en Eprave, een bosrijk gebied dat populair is onder jagers en jeugdbewegingen. "Al van het prille begin gaan we elke laatste twee weken van juli in de Ardennen op kamp. De laatste jaren wordt het evenwel steeds moeilijker om boeren te overtuigen hun schuur of wei te verhuren", klinkt het bij de groepsleiding.

Een paar kilometer verderop huizen de Jonggidsen en Jongverkenners op een uitgestrekt weiland. "Vandaag staat er een kajaktocht van 21 km (!) op het programma", zegt leidster Jona. De jarige Laura (13) ziet het best zitten, al kreeg het arme kind ook een minder leuk cadeau: de gouden medaille voor de slechtste sjorring.

Geen activiteit zonder formatie. Wanneer alle Jonggivers een gele roeispaan in de hand hebben, gaan ze - jongens en meisjes apart - in een kring of vierkant staan. Om ter luidst roepen ze hun patrouillekreet, waarna de leiding afsluit met een suggestief 'ingerukt', en zij: 'Mars!' Het doet denken aan de taptoe in het leger, maar het blijkt de kampslogan te zijn. Leidster Delphine: "Bovendien werken de Jonggidsen rond het thema 'G.I. Jogi's' waardoor ze helemaal in de paracommandosfeer zitten."

Van Els (14) en Charlotte (12) zou je het vandaag niet zeggen. Ze lopen als echte diva's rond met enorme Hollywoodzonnebrillen, gecombineerd met hun scoutssjaaltje. "Die das is heilig voor ons. Sinds een tijd is het verplicht om er een reflecterend lint op te naaien, maar dan nog blijft hij voor elke scout een pronkstuk. Als het warm weer is, trekken we ons hemd uit maar die das blijft altijd hangen", verklaart de groepsleider.

Het reflecterende lint is typerend. De laatste jaren is er opvallend meer aandacht voor de veiligheid. Elk lid moet in het donker in een fluojasje de baan op, nachtdropping mag niet meer en op de baan moet er goed worden uitgekeken. Daar staat het nationaal verbond op.

"Iets anders is het katholieke element", vervolgt Ivo Van Zandweghe. "De mis hebben we ingeruild voor een bezinningsmoment, geleid door onze aalmoezenier. Zo kunnen ook de moslims meedoen." Leidster Nora (21) is er een van, en ook bij de kapoenen en de welpjes zijn er verschillende huidskleuren terug te vinden. "Mijn religie is hier geen enkel probleem", zegt Nora laconiek. "Er wordt rekening mee gehouden, ik moet bijvoorbeeld geen varkensvlees eten."

Lucie (13) en Lea (11) zijn zussen met een Franstalige tongval, al hoor je het amper. "Toen ik klein was, wilde ik niet naar de scouts", vertelt Lucie. "Mijn ouders hebben me gedwongen om te gaan, om beter Nederlands te leren. Nu vind ik het jammer als ik 's zondags een vergadering mis."

De scouts willen graag een weerspiegeling van de hoofdstad zijn. Ook andere groepen zijn daar trots op. In 2004 verzamelden maar liefst 850 Brusselse scouts en gidsen voor een 'JamboBru' in Elsenborn. Ivo: "Dat we van Brussel zijn, merk je soms ook aan grappige dingen hier op kamp. Vorig jaar was er bij de welpen een jongetje dat nog nooit in zijn leven een echte koe had gezien. Hij was helemaal zot van die beesten. Toen de koe ziek werd, was hij er het hart van in."

Spelen staat centraal bij de scouts van Ukkel. "Onze nieuwste variant onder de pleinspelen heet 'Pang Pang Lucky Luke', maar verder zijn de activiteiten hits uit de oude doos", vertelt de groepsleider. "Dikke Bertha, Kiekeboe, dassenroof, woudloperskeuken, tweedaagse tocht, sjorren, een apenbrug bouwen, deathride, nachtspel enzovoort."

Wie lang genoeg in de scouts zit, kan een bijzondere dierennaam als totem krijgen. Arno (14) is 'Tupaja', de spitseekhoorn uit Ice Age 2, de totem van leidster Jona luidt 'Coati' (neusbeer), die van Delphine is 'Barashingha' (hert), die van Nora 'Koala'.

"De totemisatie verschilt van scoutsgroep tot scoutsgroep", verduidelijkt Ivo. "Bij ons is het een traditioneel, symbolisch ritueel waar veel mystiek rond hangt. (mysterieus) Het is eigenlijk geheim voor niet-getotemiseerden, maar alleszins een hoogtepunt in de scoutscarrière." En dat al een eeuw lang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234