Zondag 16/05/2021

De keuze van de meester(s)

Ontrafeld, Borgerhoff & Lamberigts, 29,95 euro. In DM Magazine vindt u een kortingsbon.

Ontrafeld, de rubriek in DM Magazine waarin kunstkenner Eric Rinckhout al drie jaar lang wekelijks een schilderij fileert, is nu ook een fijn boek geworden. De uitgever belooft "een verrassend parcours door de westerse kunstgeschiedenis in vijftig iconische schilderijen", maar die slagzin klopt niet helemaal. Gelukkig zijn de mazen in het net dat de criticus uitgooit klein genoeg om ook onderbelichte werken op te vissen. Wie bij de versleten term 'iconisch' denkt aan de greatest hits - van Mona Lisa tot Guernica - vergist zich, en dat is goed nieuws.

Ontrafeld is veel meer dan een wandeling langs de topwerken van de kunst sinds pakweg 1400 of, in de woorden van de auteur, "van Jan van Eyck tot Luc Tuymans, van Artemisia Gentileschi tot Louise Bourgeois". Een kerstboomboek over kunst met oog voor een correcte m/v-balans is evenmin evident.

Ongeduldige chef

Dat Rinckhout zijn parade niet chronologisch rangschikt, geeft aan dat Ontrafeld geen encyclopedisch overzicht is. Zelfs in een boek van 216 pagina's haal je dat niet, en bovendien is het format van de reeks geknipt voor onze snelle tijd. Elk werk moet in hooguit 500 woorden ontrafeld worden - in gedachten hoor je een ongeduldige chef of eindredacteur aandringen op vaart en toegankelijkheid, met de vragen die daarbij horen: "Waarom dit werk?" "Wat hebben wij er vandaag nog aan?" "Waarom ken ik die schilder niet?" Ga er maar aan staan, als kunstcriticus.

Om zijn werk goed te doen, moet Rinckhout inzoomen op cruciale details in het schilderij waaraan hij elementen als betekenis, compositie, stijl en context kan ophangen. Hij slaagt er zelfs in om essentiële fragmenten uit de biografie van menige kunstenaar op te duikelen.

Toch kan elke tekst niet meer zijn dan slechts "een verkenning, een nadering en benadering, een aanzet om te kijken, naar het geheel en de details". Een inleiding dus, een wenk die naar meer doet verlangen.

Tegenover het wekelijkse item in het magazine biedt de lay-out van het boek een surplus. Elk werk wordt paginagroot afgebeeld, waarna fragmenten uit het schilderij hernomen worden in de buurt van de tekstblokjes waarin Rinckhout zijn accenten legt.

Maar misschien is de eigenzinnige volgorde waarin hij de werken heeft geschikt nog interessanter dan de individuele fiches. Terecht beschouwt hij de vijftig werken als dominosteentjes: het ene tikt het andere aan. Verbanden en confrontaties, thema's en motieven gaan hun gang. Het diepe rood uit een zelfportret van Rik Wouters springt over naar een draperie die Antoon van Dijck heeft geschilderd. De politieke lading van hun werken doet Bruegel en Tuymans naast elkaar belanden. En het is fijn om goed bewaarde geheimen als Breitner, Gontsjarova, Bellows, Sickert en Vallotton tegen te komen in een naslagwerk dat een ruim publiek verdient van lezers die niet alleen smelten voor de Van Goghs en de Kiefers van deze wereld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234