Woensdag 01/02/2023

AchtergrondIerland

De Keltische Tijger is opgestaan: Ierland bloeit als nooit tevoren

De zogenoemde Silicon Docks in Dublin. Beeld Carlotta Cardana
De zogenoemde Silicon Docks in Dublin.Beeld Carlotta Cardana

Op de Britse eilanden is een wedloop ontstaan. Terwijl de Britten al jaren praten over Global Britain, veroveren de Ieren de harten van veel mondiale tech- en farmabedrijven. Waarom is Ierland zo populair?

Patrick van IJzendoorn

Na een ballade van The Dubliners te hebben gespeeld, kijkt de folkzangeres naar de honderd eetgasten in Johnnie Foxes, een 224 jaar oude pub in de heuvels ten zuiden van Dublin. “Waar komen jullie vandaan?”, roept ze. “Chicago!”, klinkt het. “Brazilië! Servië! Dublin! India!” Aan de bar, ondertussen, vertelt een aangeschoten Ierse stamgast een Franse bankier dat St. Patrick, de Ierse patroonheilige, eigenlijk een Welshman was die in Frankrijk katholiek werd en vervolgens Ierland bekeerde. “Laten we daarop drinken”, lacht de bankier. “Proost!”

De uitgelaten sfeer op deze doordeweekse avond in de hoogstgelegen herberg van Ierland weerspiegelt de jubelstemming over de economie. Het lopende jaar stevent af op een economische groei van 7,5 procent, exclusief de bijdrage van de multinationals op het eiland. Dat ligt ver boven het Europees gemiddelde en dat van de grote buurman, het Verenigd Koninkrijk. In deze jaargang heeft de Ierse staat al 64 miljard aan belastingen geïnd, een kwart meer dan in 2021. De Ierse werkgelegenheid is nog nooit zo hoog geweest.

Silicon Docks

Uitkijkend over Dublin, waar hijskranen van Liebherr kantoren uit de grond trekken, glimlacht Tommy Fanning. Hij is de strateeg van het Industrial Development Agency (IDA), het agentschap dat verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van de Ierse economie. “We hebben het beste half jaar uit onze zeventigjarige geschiedenis achter de rug.” Hij voegt eraan toe dat de Chinese biotechreus WuXi onlangs een vestiging ter waarde van een miljard euro heeft geopend in zijn geboorteplaats, Dundalk. Een stad die een uitvalsbasis van het Iers Republikeins Leger (IRA) was.

Onder het motto ‘industrialisering op uitnodiging’ heeft het IDA door de jaren tientallen Amerikaanse multinationals – tech en farma voorop – naar Ierland gelokt, gebruikmakend van de lage vennootschapsbelasting van 12,5 procent. De dokken in Dublin zijn door de Twitters en TikToks die er zitten, bekend komen te staan als Silicon Docks. En Cork, ’s lands tweede stad en standplaats van farmaceut Pfizer, wordt Viagra Town genoemd. De buitenlandse multinationals zijn goed voor 10 procent van de werkgelegenheid en tweederde van de export.

Zowel vanuit de Europese Unie als de Verenigde Staten wordt dit belastingbeleid al jaren met de nodige scepsis bekeken, reden dat de Ierse overheid een duurzamer koers is ingeslagen. “Talent is de nieuwe taks”, zo vat Fanning de koerswijziging samen. In het achterhoofd speelt de traumatische St. Patrick’s Day van 2008 mee, de feestdag waarop de Keltische Tijger onderuitging en het Ierse kaartenhuis in elkaar stortte. De kredietcrisis leidde tot een diepe recessie in Ierland, waarna het in de greep kwam van de EU, het IMF en de ECB.

null Beeld DM
Beeld DM

Medicatiemekka

Terwijl banken en bouwbedrijven failliet gingen, verrees in het zuiden van Dublin het complex van de National Institute for Bioprocessing Research and Training, ’s wereld meest vooraanstaande opleidingsinstituut voor de biotechindustrie. Enkele jaren eerder had de Amerikaanse farmaceut Wyeth, inmiddels opgegaan in Pfizer, Ierland uitverkoren voor een vestiging waar een medicijn tegen artritis moest worden ontwikkeld. Probleem: de Ieren konden niet de vereiste tweeduizend goed opgeleide biologen en farmaceuten leveren.

“Meteen kwam het IDA in actie door voor 80 miljoen euro deze faciliteit te bouwen”, zegt bedrijfsontwikkelaar Killian O’Driscoll. “Voor de farmaceutische industrie was dit een zegen. Ierland staat bekend om U2, Guinness en James Joyce, maar bovenal zijn we nu het mondiale medicatiemekka.” De waarde van de export van de farmaceutische industrie in Ierland ligt rond de 50 miljard euro. Het genoemde opleidingsinstituut opent nu franchises in de Verenigde Staten, Canada, Australië, China en Zuid-Korea.

Ierse ambitie

Door al die buitenlandse investeerders is er een waar ecosysteem ontstaan van Ierse ondernemingen, die de ambitie koesteren om de wereld in te trekken. Over een paar weken zit Eddie Dillon (47) daarom in de Verenigde Staten om voet aan de grond te krijgen voor CreditLogic, zijn vijf jaar oude fintechbedrijf dat software maakt waarmee banken snel en efficiënt hypotheken kunnen aanbieden. “De thuismarkt is interessant, maar klein. Een Ierse ondernemer moet welhaast over de grens kijken.”

Eddie Dillon van fintechbedrijf CreditLogic. Beeld Carlotta Cardana
Eddie Dillon van fintechbedrijf CreditLogic.Beeld Carlotta Cardana

Zowel bij het opzetten van zijn onderneming, waar dertig mensen werken, als bij het betreden van de Amerikaanse markt krijgt hij praktische en financiële hulp van Enterprise Ierland, de zusterorganisatie van de IDA die zich richt op het ondersteunen van Ierse ondernemers. “Toen ik jong was,” zegt Dillon in Grand Cafe en Seine, “was een vaste baan de droom van de Ier. Nu geldt dat voor ondernemerschap. In geen Europees land zijn zo veel start-ups als in Ierland. Iedereen is een U2 geworden, brutale avonturiers die de wereld willen veroveren.”

Veel meer dan alleen U2

Dat de fameuze rockband meer is dan een metafoor blijkt aan de andere kant van de drukke Dawson Street in het laboratorium van Nuritas. Twee van de bandleden hebben geïnvesteerd in de voedseltechnologie-onderneming waar aan de hand van genomica (de studie naar DNA in een cel) en kunstmatige intelligentie gezondheidsproducten worden gemaakt. Sinds de nazomer werkt de Nederlandse bioloog Henri Molhuizen daar als chief scientific officer, een buitenlands avontuur na jarenlang in eigen land te hebben gewerkt voor onder meer Unilever.

Hij noemt de actieve steun van de Ierse overheid en de aanwezigheid van topuniversiteiten als voornaamste positieve punten, alsmede het leefklimaat in de Ierse hoofdstad. “Dublin is een zeer internationale stad met veel buitenlandse werknemers. Bij Nuritas hebben we een divers team met op dit moment zeventien nationaliteiten.” Dat laatste betekent een grote cultuurverandering: van oudsher is Ierland een emigratieland – het emigratiemuseum aan de noordoever van de Liffey getuigt ervan – maar nu is het een verleidelijke bestemming geworden.

Dat leidt tot extra druk op de huizenmarkt. In geen Europees land wordt huizenbezit meer op prijs gesteld dan in Ierland, maar een recordaantal Ieren zit klem in de particuliere huursector met San Francisco-achtige hoge huren. “We hebben te maken met een disfunctionerende huizenmarkt”, zegt Eoin O’Broin (50), woordvoerder huisvestingsbeleid van oppositiepartij Sinn Féin en auteur van de bestseller Home: why public housing is the answer. “Er is een schrijnend tekort aan betaalbare woningen. Er wordt niet genoeg gebouwd. Simpel.”

Op zijn kantoor in het parlement googelt O’Broin naar een afbeelding van een elegante flat vol met sociale huurwoningen. “Herken je het? Deze flat staat in Nijmegen, de Hatert. Huren van 850 euro voor 90 vierkante meter, als ik het goed heb. Daar plegen de Ieren een moord om, zo goedkoop. Zulke projecten zijn hier ook nodig. Zelfs de kamer van koophandel smeekt erom, maar de regering is niet ambitieus genoeg, hoewel het de economie begint te schaden. De enige sector waar de doelstellingen worden gehaald zijn dure appartementen.”

De schaduwkanten

De huizencrisis draagt ertoe bij dat het progressief-patriottische Sinn Féin de twee centrumrechtse regeringspartijen Fine Gael en Fianna Fáil, ondanks de florerende economie, achter zich laat in de opiniepeilingen. Hier speelt het toenemende Ierse zelfbewustzijn mee, wat zich uit in de groei van de Ierse taal, het Gaelic. Dat valt samen met het 100-jarige bestaan, komende maand, van de Ierse Vrijstaat. Hoewel Ierland zich in 1922 wist te bevrijden van het Britse juk, is Ierland lange tijd het kleine broertje van het Verenigd Koninkrijk gebleven.

De populaire Capel Street in hartje Dublin. Beeld Carlotta Cardana
De populaire Capel Street in hartje Dublin.Beeld Carlotta Cardana

Hoezeer dat aan het veranderen is, blijkt uit de exporten in de agrifood, van oudsher de belangrijkste sector van een land waar in de jaren veertig van de 19de eeuw nog een hongersnood was. Dertig jaar geleden ging 90 procent van de Ierse voedselexport naar het Verenigd Koninkrijk, nu is dat nog ‘slechts’ 33 procent. Eenzelfde percentage gaat naar de EU en de rest naar andere continenten. Een grootafnemer van gerst is Nigeria, waar ‘s werelds grootste Guinness-brouwerij staat. De Ierse landbouw, die amper bio-industrie kent, heeft een exportwaarde van 13,5 miljard euro.

De Nederlandse connectie

Hoewel de gevolgen voor de Brits-Ierse handel zijn meegevallen, heeft de brexit de ontkoppeling versterkt. In de Ierse winkelstraten zijn minder Britse winkels te zien, het aantal Ieren in het Verenigd Koninkrijk is dalende en de Ieren zijn druk met het ontwikkelen van directe veerverbindingen met het Europese vasteland. Steeds meer goederenhandel die voorheen via Engeland ging, gaat nu vanuit de Zuid-Ierse haven Rosslare naar Frankrijk. Sinds kort varen daar ook passagiersboten naar het Baskische Bilbao.

“Door de brexit is ons zicht op het Europese vasteland verbeterd”, zoals een ambtenaar op het minister van Buitenlandse Zaken de geopolitieke verandering onder woorden brengt. Daarbij is volgens Anne Lanigan, hoofd van Enterprise Ireland, een speciale rol weggelegd voor Nederland. “Vanwege de toegankelijkheid van die markt, het feit dat het Engels er wijdverbreid wordt gesproken en het een lange handelsgeschiedenis kent, is Nederland voor Ierse bedrijven de toegangspoort tot het vasteland. Het is nu al onze grootste exportmarkt binnen de EU.”

Voor het komende jaar zal de groei lager zijn, mede als gevolg van de hoge wereldwijde inflatie, en in de afgelopen weken was er een pijnlijke ontslagronde in de techsector, maar van recessiegevaar is volgens de regering geen sprake. Komend jaar vieren de Ieren, die met Ryanair Europa’s grootste vliegmaatschappij hebben, dat ze zich een halve eeuw geleden, samen met de Britten, aansloten wat toen de Europese Economische Gemeenschap heette, de latere EU. Na de schok die de brexit veroorzaakte, hebben ze met Global Ireland een succesvol antwoord geformuleerd op het Global Britain van de buren.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234