Maandag 06/04/2020

Interview

De kelderkinderen van Ruinerwold: ‘Als we hadden geweten dat het om kinderen ging, hadden we eerder aan de alarmbel getrokken’

In oktober kreeg de Nederlandse cafébaas Chris Westerbeek (27) een wel erg verwilderde gast over de vloer. Hij waarschuwde de hulpdiensten en die ontdekten in een afgelegen boerderij in Ruinerwold een gezin waarvan de kinderen in de kelder opgesloten zaten. Hun vader wordt verdacht van misbruik. ‘We vermoedden al langer dat er iets gebeurde, met drugs of zo, maar dit?’

Vijf biertjes bestelde de schuwe jongeman met het lange haar, die via een verlaten landweg was komen aanlopen. Het was laat op een druilerige zondagavond, en de derde keer dat hij café De Kastelein in het Drentse gehucht Ruinerwold bezocht. De jonge zonderling dronk ze alle vijf leeg, buiten in de regen. Eerder die avond had hij al aangebeld bij stamgast en autohandelaar Jeffrey Scheper.

Jeffrey Scheper: “Het weekend ervoor had ik de jongen voor het eerst in het café ontmoet. Hij was achterdochtig, maar vertrouwde me uiteindelijk toe dat hij niet meer naar huis kon. Hij zocht werk waarvoor hij geen identiteitskaart nodig had, die had hij namelijk niet. Ik stelde hem voor in mijn autobedrijf aan de slag te gaan. Hij zag er weliswaar niet uit, met zijn ongewassen haar en gescheurde kleren, maar om auto’s schoon te maken doet dat er weinig toe. Ik had medelijden met hem.

“De dag erna stond hij al voor de deur. Hij wilde werk in ruil voor nieuwe kleren, zei hij. Omdat het zondag was, vroeg ik hem de volgende dag terug te komen. Maar diezelfde avond nog kwamen we elkaar in de kroeg tegen.”

Samen met cafébaas Chris Westerbeek schoof Jeffrey Schepers aan bij de jongen, die zichzelf als Jan voorstelde.

Chris Westerbeek: “Als kroegbaas merk je meteen het verschil tussen wie een borrel te veel op heeft en wie ze niet allemaal op een rijtje heeft. Op open vragen antwoordde hij enkel met ja of nee. Maar beetje bij beetje kwam hij los. Ik geloof dat hij begreep dat het nu of nooit was: hij had echt dringend hulp nodig.”

Wat vertelde hij jullie?

Scheper: “Waarom hij niet meer naar huis kon, wilde hij niet zeggen. Maar toen we doorvroegen, zei hij plots dat hij al negen jaar niet buiten was geweest. Hij vertelde ook dat hij voor zijn vader zorgde. Die had drie jaar geleden een beroerte gehad, maar nooit een dokter gezien. Een vriend van de familie deed boodschappen voor hen, zei hij.

“Daarnaast zei hij heel wazige dingen over een geloof, en ook dat daglicht slecht was. Toen ik hem vroeg of hij in een sekte zat, bevestigde hij dat. Maar ik had hem dat woord wel eerst moeten uitleggen.”

Westerbeek: “Ik stelde voor om de politie erbij te halen, mijn kroeg is tenslotte geen opvanghuis. Hij ging akkoord en is zonder problemen met de agenten meegegaan.”

De dag erna viel de politie binnen op de boerderij, op aandringen van de weggelopen zoon. In een afgesloten ruimte vonden ze de 67-jarige vader, Gerrit-Jan, en vijf van zijn kinderen. De huurder van de boerderij, de 58-jarige Oostenrijker Josef B., werd meteen aangehouden. Enkele dagen later werd ook de vader in verdenking gesteld.

Buurvrouw Anita* en haar man zagen Josef B. geregeld, maar die zocht nooit contact.

Anita: “Jarenlang had de boerderij op instorten gestaan, tot we er acht jaar geleden plots mensen aan het werk zagen. Ze waren met een stuk of acht, het leek wel een schoolklas. Daarna hebben we hen nooit meer gezien. Wel reed Josef vaak voorbij in zijn Volvo. Dan staken we een hand op en hij groette terug, maar daar bleef het bij. Mijn man probeerde soms wel een praatje te maken, maar dat lukte nooit goed. Zo sprak hij Josef nog de donderdag vóór de inval. Hij complimenteerde hem met de renovatie van de boerderij en stelde voor eens samen een borrel te gaan drinken. ‘Nee’, antwoordde Josef. Nou, dan dring je ook niet verder aan.”

Wat ging er door jullie heen toen bleek dat de jongen samen met zijn broers en zussen negen jaar in volledig isolement had geleefd?

Scheper: “Toen ik hem op café bezig hoorde, ging ik er niet van uit dat alles wat hij zei ook waar was. Hij leek me psychisch nogal in de war. Dat veel ervan toch blijkt te kloppen, raakt me wel. Maar ik ga er geen oordeel over vellen.”

Westerbeek: “Ik hoorde eerst in het nieuws over een man die zichzelf ‘de oervader’ noemde en visioenen had, dus nam ik aan dat het om een sekte ging. Ieder zijn ding, dacht ik. Maar toen publiceerde de krant De Telegraaf stukken uit het strafdossier, en daarin ging het over seksueel misbruik. Dat is toch een ander verhaal.”

Anita: “Ik stond te trillen op mijn benen. We vermoedden al langer dat er op die boerderij iets gebeurde dat het daglicht niet mocht zien. Drugs of zo, maar zeker niet dit.

“Toen wij erop hadden aangedrongen, is daar zelfs eens een politieagent langs geweest, maar zonder concrete reden kon die natuurlijk niet naar binnen gaan. En zodra je het hek nog maar aanraakte, stond Josef daar al.”

Had niemand in het dorp het gevoel dat hij meer had kunnen doen?

Scheper: “Nee. De hoeve ligt wat afgelegen, langs een weg waar nog geen tien auto’s per dag voorbijrijden. En als je er passeert, merk je niets vreemds op. Er liggen ook weilanden tussen de hoeve en de volgende boerderij.”

Anita: “Wij nemen onszelf niets kwalijk. Uiteindelijk zijn alleen die vader en Josef verantwoordelijk voor wat daar is gebeurd. Die Josef was misschien een rare snuiter, maar wij dachten: leven en laten leven. Tenslotte zijn wij zelf voor de vrijheid en de rust naar hier verhuisd. Ons huis ligt ook afgezonderd, en ik moet er niet aan denken dat anderen zich met ons zouden komen moeien. Maar als we hadden geweten dat er kinderen bij betrokken waren, hadden we wel eerder aan de alarmbel getrokken.”

Wat hadden jullie achteraf gezien anders kunnen doen?

Scheper: “Enkele dagen nadat de politie die jongen was komen ophalen, heeft hij mij proberen te bellen. Ik heb toen niet opgenomen omdat ik dacht dat het weer een journalist was. Hij belde met een anoniem nummer, maar hij liet wel een voicemailbericht achter om me te bedanken. Ik had beter wel opgenomen, dan had ik geweten hoe het nu met hem gaat. Wie weet belt hij nog weleens terug, hij heeft tenslotte mijn nummer. Maar wat zeg je tegen iemand die zoiets heeft meegemaakt? Daar bestaan geen woorden voor.”

De zoon bleek al maanden op Facebook actief te zijn onder de naam Jan Zon van Dorsten. Gelooft u dat het om een echt profiel gaat?

Westerbeek: “Ja, toch wel. Op de foto’s is het namelijk dezelfde jongen als de knul die we door de politie hebben laten oppikken. Hij volgt ook de Facebook-pagina van Café De Kastelein, daar heb ik een melding van gekregen.

“Het verhaal wordt wel steeds vreemder. Hoe afgezonderd leefde hij als hij toegang tot Facebook had? Dat heeft veel mensen hier in het dorp wel aan het twijfelen gebracht. Maar we wachten liever de rechtszaak af.”

Heeft de wereldwijde media-aandacht positieve gevolgen voor uw café? Of is het slechte reclame?

Westerbeek: “Ze zeggen dat slechte reclame niet bestaat, toch? Ik hoef me in elk geval niet meer voor te stellen in de streek, dat is wel handig.

“Mijn vader, van wie ik het café heb overgenomen, zei onlangs nog: ‘Ik heb er drie decennia voor nodig gehad om de kroeg populair te maken, en jij doet het in één dag.’ (lacht)

*Anita is niet de echte naam van de buurvrouw.

© Humo

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234