Vrijdag 06/12/2019

'De Kat is een monster'

Hij is al dertig jaar wereldberoemd in Wallonië, maar in Vlaanderen krijgt De Kat maar geen poot aan de grond. Zal het nieuwe boek De Kat open en bloot het tij keren? Auteur Philippe Geluck (60) gelooft erin:'Wat kan er nu nog misgaan?'

'Wie is De Kat?' Op de eerste pagina van het volgende week te verschijnen album De Kat open en bloot tracht De Kat die vraag te beantwoorden. "Ik ben geboren in 1983 in een krant (op 22 maart 2013, precies dertig jaar na zijn 'geboorte', verscheen De Kat voor het laatst in 'Le Soir', red.), waar ik grappen moest maken over de wereldproblematiek om de lezer te amuseren", begint hij.

De antropomorfe kater voegt er meteen een schets aan toe van zijn eerste optreden. Opvallend: van de grote, wat scheel staande ogen was toen nog geen sprake. Ook zijn mond was veel kleiner. Maar op die ene schets steekt hij wel al het belerende vingertje omhoog. Het typeert De Kat: hoogdravend, zelfverzekerd, erudiet, beter dan de rest.

In Wallonië werd De Kat in geen tijd een van de best verkochte reeksen. Auteur Philippe Geluck zelf geniet er van een even grote populariteit als zijn papieren zoon. In 2005 eindigde hij zelfs op plaats 22 in de Franstalige versie van 'De grootste Belg'. Vier jaar later kreeg hij van koning Albert het ereteken van Commandeur in de Kroonorde.

Zijn fans spreken over de dubbele gelaagdheid van De Kat. Nu eens staat het dier voor een hilarische grap, dan weer volgt een filosofische beschouwing of een poëtische gedachte. De ene keer verschijnt hij met zwachtels rond het hoofd en gips rond zijn pootjes, terwijl de tekst luidt: "Een kat komt altijd op zijn pootjes terecht, maar soms gebeurt het dat er een piano op volgt."

Een andere keer zegt De Kat: "Als ik God was geweest, zou ik de zevende dag niet hebben gerust, maar die dag hebben bijgeschaafd." En wat er volgens de bijdehante kater zo handig aan is bij de dood van een mol? Je hoeft hem niet te begraven.

Dr. Jekyll en Mr. Hyde

"Ik ben blij met de belangstelling rond De Kat", zegt Philippe Geluck, "maar toch weet ik niet precies waarom men zo van hem houdt." "Goed, hij kan filosofisch en eigenzinnig zijn, maar ook cynisch en arrogant. Je zou denken dat dat niet aanslaat, maar het is net andersom."

Volgens Geluck verhouden hij en zijn papieren schepping zich als Dr. Jekyll tot Mister Hyde. "Ik ben een vriendelijke kerel, maar De Kat is een monster. Nu, ik denk dat dat monster ook in mij zit. Overdag ben ik de sympathieke Philippe, 's nachts ben ik Mr. Hyde oftewel De Kat. Ik ben niet akkoord met alles wat hij zegt, maar als hij iets intelligents zegt, dan is dat natuurlijk wel mijn eigen gedachtegoed. Wanneer je iets doms hoort, dan spreekt De Kat."

Als een harige viervoeter wil hij zijn personage niet beschreven zien. "Hij is geen kat. Hij is een man met een masker in een kattenkostuum."

Afhankelijk van welke bron je raadpleegt, zijn er sinds de eerste verschijning van snorremans tien tot twaalf miljoen albums verkocht. Geluck: "Vooral dan in Wallonië, Frankrijk, Zwitserland en Quebec."

Nieuwe vertalingen

Waarom zijn bekendheid in Vlaanderen achterblijft, begrijpt de auteur zelf ook niet. "Mijn familie langs moeders kant was Vlaams, maar ik ben geboren in Brussel. Ik leerde Nederlands in school, maar de Vlaamse cultuur kregen we er niet aangeleerd. Desalniettemin ben ik er nu wel mee vertrouwd, en het valt me op dat onze humor heel dicht bij elkaar ligt. Dus, tja...

"Het heeft er natuurlijk mee te maken dat ik in Frankrijk en Wallonië aan duizenden televisie- en radioprogramma's heb meegedaan. De Kat en ikzelf hebben daardoor aan populariteit gewonnen. Dat gezegd zijnde: in Vlaanderen doet mijn naam geen belletjes rinkelen; in combinatie met een beeld van De Kat wel."

Blloan, een imprint binnen de Antwerpse uitgeverij Ballon Media, hoopt die populariteit aan Franstalige zijde ook bij ons te verzilveren. Pogingen in het verleden om de reeks bij Casterman te lanceren, hadden niet het gewenste effect. Net om die reden besloot Blloan de reeks in een nieuw jasje te steken en - erg belangrijk, zegt Geluck - opnieuw te vertalen.

Schaap als seksvriendje

In het najaar van 2014 verscheen al De negen levens van De Kat, alsook de humoristische graphic novel De Bijbel volgens De Kat, een bundeling van dwaze grappen over de schepping, verteld door God en zijn schaap, waarbij de controverse niet werd geschuwd. In het boek maakt Geluck de mensheid duidelijk dat we ons al eeuwen belachelijk maken door oorlogen te voeren en elkaar uit te moorden.

Onfeilbaar is God overigens niet. God/De Kat zuipt, gedraagt zich bijwijlen boertig en vergist zich meermaals - iets waarover de onfortuinlijke dinosauriërs kunnen meespreken. Maar het kan nog straffer: zo is Gods vrouw een geraamte, en zijn bedpartner een homoseksueel schaap.

Moet kunnen, zegt de auteur. "In Frankrijk is het homohuwelijk recent goedgekeurd, dus dat mocht geen probleem zijn. En ook: het schaap was in eerste instantie een wolk. God plukt die uit de lucht, schroeft er een kop en poten aan vast, en maakt er een schaap van. Het werd Gods beste vriend en assistent. Wanneer God moe is of te veel gedronken heeft, wendt hij zich tot hem. Ja, inderdaad, het schaap is ook zijn seksvriendje." (grinnikt)

Eén ding is zeker: in vergelijking met zijn eerste albums, duwt Geluck het controversiële gaspedaal nog wat verder in. "Dat is dan ook mijn natuur. De Kat is steeds minder politiek correct, omdat ook ik politiek incorrecter en controversiëler ben geworden."

Ook in zijn vrij werk, zoals cartoons waarin De Kat niet voorkomt, zet hij die controverse verder. Zo is er een grote tekening van een vrouw in boerka met aan haar linker- en rechterzijde haar twee kleine kinderen - ook in boerka. Althans, zo lijkt het, want het bijschrift leest als volgt: 'Een Afghaanse vrouw brengt haar dochter naar school en zet tegelijkertijd het vuilnis buiten.'

God een plezier gedaan

"Dit is een simpele tekening, maar het is wel een tafereel dat zich iedere dag in Kaboel afspeelt. Dat is kritisch, jazeker, maar ook feitelijk. Je moet over zware thema's kunnen blijven spreken: religie, extremisme, boerka's, imbecielen die vrouwen willen domineren, et cetera."

Ook na de aanslag op Charlie Hebdo in Parijs blijft hij herhalen dat hij zulke grappen wil blijven maken. "Het klopt dat je wereldwijd steeds minder cartoons mag maken rond religie, maar gelukkig woon ik in een democratie. Iraanse, Iraakse of Marokkaanse tekenaars kunnen niet alles zeggen wat ze willen. Ik wel, en daar wil ik gebruik van maken. Wat zij niet kunnen of mogen, doe ik wel.

"Het is de rol van de humoristische tekenaar of cartoonist om die rechten hoog in het vaandel te dragen."

Bang voor kritiek, of erger, is hij niet. "Ik heb God een plezier gedaan door op zijn vraag in te gaan om de Bijbel te hertekenen voor de nieuwe generaties. Hij is me daar erg dankbaar voor. Wat kan er nu nog misgaan? Met de hulp van God kan alles, zelfs succes hebben in Vlaanderen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234