Maandag 25/05/2020

De juiste man op de foute plaats

Kijken naar Robert Capa's foto's is kijken naar het lelijkste én het mooiste waartoe de mens in staat is. Een retrospectieve in de Gentse Sint-Pietersabdij brengt hulde aan wat hij ook na zijn dood bleef: de grootste oorlogsfotograaf ter wereld.

Hij was een mooie man met borstels van wenkbrauwen en een schalkse inborst. Op het einde van de expo krijgen we de man achter de lens eindelijk te zien op een portret van Ruth Orkin.

Poelen van menselijke ellende heb je dan al doorwaad. Je werd geconfronteerd met de angstige blik van een moeder die tijdens de Spaanse burgeroorlog met haar dochtertje een schuilplaats zoekt voor een luchtalarm. Je slikte bij de aanblik van de beroemd geworden vallende soldaat - ook al is nog steeds onduidelijk of Capa die snapshot, genomen op het front van Cordoba, in scène zette of niet. Je dacht: beelden die zo indringend tonen hoe lelijk oorlog is, moeten wel van een pacifist komen.

Dat klopt niet. Capa, die mee het gerenommeerde fotoagentschap Magnum oprichtte, zag oorlog als een noodzakelijk kwaad, waarin de goeden vochten tegen de slechteriken. Hij wilde enkel zijn leven op het spel zetten voor oorlogen waarin hij de ene partij liefhad en de andere haatte. Zijn woorden. In zijn korte leven trok Capa van front naar front. De Spaanse burgeroorlog betekende zijn doorbraak, hoe cynisch dat woord ook klinkt voor een oorlogsfotograaf. Daarna bracht hij in 1938 de Japanse invasie van China in beeld. WO II, de eerste Arabisch-Israëlische oorlog (1948) en de Franse oorlog in Indochina (1954) volgden. Steeds was Capa de juiste man op de juiste plaats - of op de foute plaats, het is maar hoe je het bekijkt.Bij zijn debuut al ging het zo. Van het Berlijnse fotoagentschap Dephot had hij de opdracht gekregen een lezing van de verbannen Russische revolutionair Leon Trotski in Kopenhagen te fotograferen. Terwijl geen enkele andere collega binnenraakte, glipte de jonge fotograaf ongemerkt binnen.

Bulderende mannen voor microfonen: Capa zal ze wel meer in beeld brengen. Zijn afspraak met de geschiedenis mist hij niet - getuige ook de foto van David Ben-Gurion die de onafhankelijkheidsverklaring van Israël voorleest in Tel Aviv. Toch is het hem vooral om de gewone man en vrouw te doen. Hoe hij een volgeladen karretje voortduwt tussen het puin van WOII in Bretagne. Hoe zij huilt op de begrafenis van haar zoon die als jonge Italiaanse partizaan het leven liet in de strijd tegen de Duitsers. Het is niet allemaal kommer en kwel. Capa heeft ook oog voor de vreugde te midden de ellende, voor het leven dat zelfs in oorlogstijd doorgaat. Een burgerwacht die haast plechtig een kopje thee drinkt met een vrouw in een schuilkelder, Chinese kinderen die joelend spelen in de sneeuw luttele tijd voor hun stad Hankou in handen zal vallen van de Japanners.

De expo besluit met de portretten die Capa van zijn beroemde vrienden maakte. Picasso, John Steinbeck, Matisse, Truman Capote: hij haalde ze allemaal voor zijn lens. Onrechtstreeks tonen ze de man die Capa was: de globetrotter met vrienden overal ter wereld, de bon vivant die het leven tot op de laatste druppel uitperste. Stille getuigen zijn het van een leven dat zwalpte tussen Eros en Thanatos.

Retrospectieve Robert Capa, t.e.m. 2/12 in de Sint-Pietersabdij in Gent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234