Donderdag 12/12/2019

Media

De journalist denkt eerder links, maar schat zijn publiek rechtser in

Journalisten noemen zichzelf eerder links, hun lezers noemen zij eerder rechts. Beeld Getty Images

Journalisten als linkse ratten? In lichte mate klopt dat, zegt een nieuw onderzoek van de UAntwerpen. De gemiddelde Vlaamse journalist noemt zichzelf lichtjes linksdenkend. Opvallend: ze schatten hun publiek rechtser in dan zichzelf.

Hoe goed kunnen journalisten de publieke opinie inschatten? Volgens een nieuw onderzoek van politicoloog Stefaan Walgrave (UAntwerpen) schiet de Vlaamse journalist al eens uit de bocht bij de vraag hoe links of rechts zijn lezers zijn. In een onlinebevraging bij 148 politieke journalisten uit alle Vlaamse media blijkt de gemiddelde journalist zijn publiek op een boogscheut rechts van het politieke centrum in te schatten. Zichzelf plaatsen ze eerder aan de linkerzijde van het centrum.

Dat journalisten eerder links kleuren, toonde eerder onderzoek al aan. Maar ze beschouwen hun publiek dus ook opvallend meer als rechts dan zichzelf. Een overschatting, zo blijkt. De gemiddelde Vlaming nestelt zich volgens eenzelfde bevraging bij 1.192 burgers nog altijd comfortabel in het centrum. Is het politieke kompas van journalisten het noorden kwijt? “Het zou kunnen dat je in het luide opinieklimaat vandaag eerder rechtse stemmen hoort,” zegt Walgrave, “waardoor de impressie misschien leeft dat die meningen vaker voorkomen.”

Opinieklimaat

Vooral de journalisten van Het Laatste Nieuws gaven hun lezers een overdreven rechtse stempel. De HLN-lezer blijkt in werkelijkheid centrumrechts. Bij De Morgen werd de lezer te links ingeschat. In plaats van uitgesproken links zijn de lezers centrumlinks, blijkt uit de bevraging bij de burgers. De televisieredacties leken het best aan te voelen welke opvattingen hun kijkers erop nahielden. Zowel VRT als VTM wisten hun centrumrechtse zetelhangers correct in te schatten.

“Links en rechts zijn enorm algemene thema’s”, zegt politicologe Louise Hoon (VUB), die onderzoek doet naar publieke opinievorming. “Het is al moeilijk om jezelf op zo’n schaal te plaatsen. Laat staan dat je de opvatting van anderen correct kan inschatten.” Volgens Hoon zou elke burger moeite hebben met het aanvoelen van wat de publieke opinie is, omdat die gevormd wordt door wie je hoort in het opinieklimaat. “Een hele grote groep mensen heeft een genuanceerde mening, maar die zien we vaak niet.” 

Behalve een pure links-rechtsschaal gebruikten de onderzoekers ook concrete beleidsvoorstellen. Journalisten dachten bijvoorbeeld dat slechts de helft van de Vlamingen de meest vervuilende auto’s in steden zou willen verbieden, terwijl in werkelijkheid 70 procent van de bevolking dat wel zag zitten. Hetzelfde percentage burgers vond dat bedrijfswagens hoger belast moesten worden, terwijl de journalisten dachten dat maar de helft van de bevolking hiervoor openstond.

“We denken vaak dat mensen het consistent eens moeten zijn met politieke partijen, maar meningen verschillen over elk beleidsvoorstel”, zegt Hoon. Door buitenlandse verkiezingen, de brexit en Trump komt rechtse politiek volgens Hoon vaker in de media. “De groep extreemrechtse kiezers wordt daardoor overschat, of hun standpunten worden extremer ingeschat dan ze werkelijk zijn.”

Een zekere framing

Walgrave wil nu onderzoeken of de foutieve aannames de berichtgeving beïnvloeden. “Als journalisten denken dat hun eigen opvatting niet strookt met wat het publiek vindt, dan geeft dat een onaangenaam gevoel. Mensen streven naar harmonie. Ze zijn geneigd om hun eigen opinie of hun percepties aan te passen.” 

Of journalisten dan ook hun mening zullen laten doorschijnen, is volgens Hoon niet zeker. “Je zit altijd met een zekere framing, maar het lijkt me onwaarschijnlijk dat journalisten elk artikel afwegen met een links-rechtsschaal in hun hoofd.” Een zeker links overwicht in de journalistiek hoeft volgens Hoon ook geen probleem te zijn, als men zich er bewust van is. “Openheid over de eigen wereldbeelden helpt journalisten betere verslaggeving te bieden, en lezers om die berichten te plaatsen en hun eigen mening te vormen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234