Donderdag 28/10/2021

De jonge man en de zee

'The Perfect Storm is een van de weinige non-fictieboeken waarvan de afloop niet bekend is'

Tekst en foto's Teun VoetenSebastian Junger, de meest sexy schrijver van het jaar

Een paar jaar geleden was hij een van de vele freelancers die aan de bak probeerden te komen in Sarajevo. Nu staat hij al een jaar onafgebroken op de bestsellerslijst van de New York Times, en is hij door People's Magazine uitgeroepen tot 'sexiest author of the year'. Het verschil: een boek, The Perfect Storm, over het vergaan van een boot uit het stadje Gloucester in New England. Auteur-journalist Sebastian Junger lanceerde er ongewild een perfecte mediastorm mee. Zijn volgende opdracht: als eerste journalist met de Space Shuttle mee.

Jaren geleden kwam ontmoette ik een Amerikaan op een vaag journalistenfeestje in Sarajevo. Het was Sebastian Junger, een freelancer uit New York die met zijn laatste spaargeld en enkele onduidelijke toezeggingen van opdrachtgevers geheel onvoorbereid de slagvelden van Europa ging bezoeken. Een ietwat naïeve, bescheiden maar vriendelijke jongeman.

Nu is de zesendertigjarige Junger ster-auteur en miljonair, de nieuwe Amerikaanse literaire sensatie nadat zijn debuut The Perfect Storm alle verkoopcijfers brak. Deze week staat zijn boek exact een jaar in de toptien van de New York Times, een prestatie die voor weinig debutanten is weggelegd. The Perfect Storm is inmiddels in zeven talen vertaald, en nog voordat het boek in de winkel lag waren de filmrechten al voor grof geld aan Hollywood verkocht.

De Amerikaanse pers struikelde over de superlatieven om The Perfect Storm te prijzen, hij werd zelfs de nieuwe Hemingway genoemd. People's Magazine deed er nog een schepje bovenop door de knappe en gespierde Junger tot sexiest author of the year te benoemen.

Wat hij nog niet verklapt heeft aan de people-pers die hem achtervolgt, is een spectaculair verhaal uit zijn kindertijd. Hij kan er prat op gaan dat hij een tijdlang de Boston Strangler als kinderoppas had. Jungers moeder kwam er pas na zijn arrestatie achter dat de vriendelijke man waaraan zij haar kind had toevertrouwd de meest gezochte seriemoordenaar van Amerika was, gespecialiseerd in het vermoorden van thuisblijvende jonge huisvrouwen.

Junger is nuchter gebleven over het succes en de loftuitingen die hem ten deel vallen. "Eén Hemingway per eeuw is meer als genoeg," zegt hij. Dat hij miljonair is, valt niet aan zijn flatje af te zien. Junger bewoont nog steeds hetzelfde kleine en rommelige appartementje in de East Village met de Hells Angels als overburen. Het enige teken van welstand dat ik kan ontdekken is een glimmend koffiezetapparaat dat er vorige keer niet stond. Verder is het iets schoner dan een jaar geleden. "Ik kan me nu een schoonmaakster permitteren," verklaart Junger.

De schrijver maakt zich klaar om weer op boektour te gaan: na de hardcoverversie, die 300.000 exemplaren verkocht, is nu net de goedkope paperbackversie verschenen, gedrukt in een oplage van 800.000. Een maand lang zal Junger over heel Amerika, van Miami tot Seattle, van Santa Fe tot Boston, lezingen moeten geven, en alleen maar vliegvelden, hotels en boekhandels zien.

"De laatste promotietour," zucht Junger. Maar hij kan moeilijk nee zeggen. "Ik wil niet als een heilige klinken," verontschuldigt hij zich, "maar ik doe het vooral voor mijn uitgever, W.W. Norton. Dat is een literaire uitgeverij. Hoe meer ze aan mijn boek verdienen, hoe meer andere boeken ze kunnen publiceren die misschien even goed zijn maar die minder zullen verkopen."

Praten over zijn boek komt hem onderhand de keel uit. Het jaar daarvoor is hij ook al zes maanden op boekenpad geweest. "Ik snak ernaar om weer op pad te gaan." Opdrachten voor Vanity Fair, New York Times Magazine en Harper's in moeilijke streken als Oezbekistan, Kosovo en Kashmir liggen in het verschiet. Op zijn bureau ligt een brief van de National Geographic waarin hij uitgenodigd wordt met een reportagevoorstel te komen.

"Spaar kosten noch moeite," vermeldt de brief. "Think big." Junger overweegt om een tochtje met de Space Shuttle te maken. De NASA is van plan om met een van de volgende vluchten een journalist mee te nemen, de onderhandelingen met Mission Control zijn al begonnen.

Af en toe wordt ons gesprek overstemd door ronkende Harleys. "Ze maken een hoop lawaai maar ze houden ook een oogje in het zeil in de buurt," legt Junger uit. "Dit is het veiligste straatje van New York. Zolang je de Angels te vriend houdt natuurlijk."

In de hoek naast de bank staat een kist met kettingzagen, bijlen en touwen: voordat Junger van de journalistiek kon leven, werkte hij als houthakker, moest in hoge bomen klimmen om de grote takken en kruinen te verwijderen voordat de boom uiteindelijk kon worden omgelegd. Het onbedorven en macho aura van dit vak heeft mede bijgedragen aan zijn succes. Vaak wordt Junger dan ook gevraagd met de kettingzaag in de handen voor de foto te poseren, al dan niet met ontbloot bovenlijf. Nu zit hij in de weekends nog steeds wel eens de takken. Maar meer als ontspanning, om even weg te vluchten uit de stress en drukte.

Ondertussen rinkelt onafgebroken de telefoon: de eindredactrice van Vanity Fair wil de laatste ontwikkelingen in Kosovo vernemen, vrouwelijke fans bellen om een afspraakje te maken, zijn agent regelt de laatste zaken voor de boektour. Tussen de bedrijven door verschuift Junger lopers en pionnen op een schaakbord dat op de stereotoren staat. Telefonisch is hij al vijf dagen met zijn vader een partij schaak aan het spelen.

Hoe ben je in de journalistiek terechtgekomen?

"Het was in het laatste jaar van mijn studie culturele antropologie. Mijn scriptie ging over langeafstandslopers bij de Navajo-indianen. Ik heb een tijd bij hen gewoond om hun cultuur te bestuderen. Het was best prettig: iets interessants onderzoeken en daar bovendien ook nog eens iets leuks over schrijven. Het was de enige keer tijdens mijn studie dat ik enthousiast was.

"Toen ik was afgestudeerd had ik geen flauw idee. Een tijdje als bouwvakker gewerkt, toen besloot ik maar weer wat dingen te gaan schrijven. Ik woonde in Washington D.C. en daar schreef ik mijn eerste reportages voor een gratis huis-aan-huisblaadje. Onderwerpen als de politie, drugsdealers, de Potomac-rivier, de katoenarbeiders in Mississippi. Later heb ik een tijdje in Texas gezeten, daar een verhaal geschreven over het allerkleinste dorp van de staat, een gehuchtje op de Mexicaans grens. Ik had geen geld voor een hotel en elke avond reed ik met mijn auto de woestijn in om daar te slapen.

"Ik merkte dat het schrijven me vrij goed afging en dat ik het ook graag deed. Maar het probleem was dat ik er nauwelijks van kon leven. Ik volgde gewoon mijn interesses, mijn onderwerpen waren nooit zo commercieel. Daarom moest ik ook al die bijbaantjes nemen. Op het laatst begon ik me dan ook als een mislukkeling te beschouwen. Het heeft tien jaar gekost, ik was tweeëndertig, voordat ik voor het eerst een artikel in een nationaal tijdschrift kreeg. Een stuk over brandweermannen in de Californische bossen."

Hoe raakte je in Bosnië verzeild?

"Ik ben in een beschermd middenklassemilieu opgegroeid. Ik was gewoon nieuwsgierig hoe de situatie daar in Bosnië was, maar vooral nieuwsgierig naar mezelf, hoe ik zou reageren als ik in extreme situaties terechtkwam. De meeste reporters zullen het niet graag toegeven, maar oorlog is een manier om jezelf te testen, om je mannelijkheid te bewijzen. Onze ouders hadden hun Tweede Wereldoorlog, de generatie voor ons had Vietnam. Onze generatie is een van de eerste generaties die nooit een oorlog heeft meegemaakt.

"Aan de andere kant had ik ook erg pragmatische motieven. Mijn journalistieke carrière zat in het slop, ik twijfelde er serieus aan of ik er ooit van zou kunnen leven. Ik was in die tijd bezig een boekcontract in de wacht te slepen over gevaarlijke beroepen. Behalve over brandweermannen, reddingswerkers en politieagenten zou ik ook nog een hoofdstuk over oorlogcorrespondenten schrijven. Mocht dat boek niet doorgaan, dan had ik in Bosnië nog altijd een schat van nieuwe journalistieke ervaring kunnen opdoen, zeg maar een spoedcursus Hard Nieuws.

"Uiteindelijk heb ik dat verhaal over oorlogscorrespondenten nergens kunnen slijten. Maar het was wel bizar dat ik, eenmaal weer in New York, opeens serieus werd genomen omdat ik in Bosnië was geweest. Ik werd als held ontvangen door vrienden en collega's. Het was behoorlijk gênant. In vergelijking met andere correspondenten of de lokale bevolking heb ik nauwelijks iets meegemaakt. In Amerika hebben ze geen enkel idee van wat zich in Bosnië afspeelde."

Hoe kwam je op het idee van The Perfect Storm?

"Ik woonde toevallig net in Gloucester toen de storm uitbrak. Met verbijstering zag ik de huizenhoge golven tegen de kust aanbeuken. Later hoorde ik dat er een vissersboot in de storm vermist was. Ik heb toen een artikel geschreven over zwaardvisboten, aanvankelijk als hoofdstuk in het boek over gevaarlijke beroepen. Mijn literaire agent heeft me toen met veel moeite weten te overtuigen dat ik van dat ene hoofdstuk een heel boek moest maken. Ik stond er zeer sceptisch tegenover. Aan de ene kant leek het me commercieel volstrekt niet interessant, ik bedoel, wie wil er nu over een storm lezen? Aan de andere kant zat ik met het probleem dat ik over iets moest schrijven waarvan ik geen idee had hoe het daadwerkelijk in zijn werk was gegaan. Het grootste gedeelte van het verhaal van de Andrea Gail is een unknown story, alle hoofdpersonages verdwijnen uiteindelijk in de golven. Ik heb het leven en de laatste dagen van de bemanning hier op het vasteland kunnen reconstrueren. Maar op het moment dat de Andrea Gail de haven uitvoer, was er geen informatie meer voorhanden. Er waren nog wat radiogesprekken, maar dat was het enige. Bij mijn weten is The Perfect Storm dan ook een van de weinige non-fictieboeken waarvan de afloop niet bekend is. Niet dat ik mezelf met Truman Capote wil vergelijken, maar bij In Cold Blood weet je in ieder geval hoe het zal eindigen."

Waarom is je boek zo'n succes geworden?

"Ik denk omdat het een echt gebeurd verhaal is, met mensen van vlees en bloed. Het publiek is de speciale effecten van Hollywood beu. Als het boek fictie was geweest, zou het nauwelijks verkocht hebben. Maar het is ook omdat het boek een hoop vragen beantwoordt, waarvan de meeste mensen niet eens wisten dat ze ze hadden. Hoe ontstaan golven van dertig meter hoog, wat is het punt waarop een schip vergaat, hoe voelt het om te verdrinken, hoe vang je een zwaardvis? The Perfect Storm is een erg leerzaam boek. En mensen houden er blijkbaar van nieuwe dingen te leren.

"Ik verwachtte hooguit tienduizend exemplaren te verkopen, de gebruikelijke eerste druk voor een debuut. Maar alles ging opeens razendsnel. Een half jaar voordat het zou verschijnen, november 1996, kwam het manuscript in handen van enkele andere uitgevers. Opeens ontstond er een buzz, er werd in kleine kring druk over gepraat. Mijn agent besloot het manuscript naar Hollywood op te sturen, en werd vervolgens overspoeld met aanbiedingen. Toen begon het te dagen dat The Perfect Storm wel eens een succes zou kunnen worden. De vertegenwoordigers van de uitgever waren helemaal weg van het boek en drongen erop aan een groot reclamebudget te reserveren. Een maand later was het uitgekozen door de Book of the Month Club, nog een maand later, voordat het boek officieel verschenen was, kwamen de eerste besprekingen in Time en Newsweek. Toen het boek uiteindelijk in juni uitkwam, stond het gelijk op de bestsellerslijst van de New York Times. En daar is het nog niet van verdwenen."

Wat vonden de inwoners van Gloucester van het boek?

"Ik was bang voor de reacties, vooral het hoofdstuk over de verdrinkingsdood zou pijnlijk kunnen overkomen. Ook heb ik de familie Shatford vrij eerlijk beschreven, met haar goede en haar slechte kanten. Maar de reacties waren allemaal positief. Ethel Shatford was vol lof over de manier waarop The Crow's Nest, zijzelf en haar zonen uit de verf komen. De waarheid hoeft niet altijd mooi te zijn, vertelde ze me. Een visser zei me dat ik eindelijk hun verhaal had geschreven, dat ik Gloucester weer op de landkaart heb gebracht. En dat zijn de mooiste complimenten die je kunt krijgen.

"Het moeilijkste was het moment dat ik voor het eerst The Crow's Nest binnenstapte en me aan Ethel voorstelde als journalist die een verhaal wou schrijven over haar vermiste zoon. Ricky, de broer van Bobby, kon me in het begin niet luchten. Hij haatte me omdat ik de dood van zijn broer weer oprakelde.

"Natuurlijk is het fantastisch om door het grote publiek gewaardeerd te worden, maar stel je eens voor dat de inwoners van Gloucester het boek slecht gevonden zouden hebben. It would be hell, en ik zou er serieus over getwijfeld hebben door te gaan met de journalistiek."

Hoe is het om beroemd te zijn?

"Het is triest hoe de meeste media met me omspringen. Er wordt een imago van me gecreëerd dat weinig met de werkelijkheid te maken heeft. Junger, de stoere houthakker, de macho oorlogscorrespondent. Ze willen niet horen dat ik maar een middelmatige houthakker ben, dat er andere oorlogsreporters zijn die veel meer uitgehaald hebben dan ik. Het ging zelfs zo ver dat een Duits tijdschrift vond dat mijn lengte niet overeenstemde met het beeld dat ze van mij hadden. Ik ben een meter vijfenzeventig en dat vonden ze teleurstellend klein. In het artikel hebben ze er negen centimeter bij gelogen.

"Het ergste was toen People's Magazine me tot sexiest author koos. Ik wou eerst helemaal niet meewerken, maar ze zeiden dat ze toch een stuk over me zouden plaatsten, of ik nu meewerkte of niet. Toen ik ze sprak heb ik het eerste kwartier duidelijk uitgelegd dat ze er compleet naast zaten, dat ik me ten eerste helemaal niet sexy voel, en dat ten tweede mijn werk het belangrijkste is, niet mijn persoon of mijn image. In het uiteindelijke stuk leek het of ik in de wolken was om in People's te staan. Het is choquerend te zien hoe makkelijk journalisten de waarheid kunnen vertekenen zonder ook maar enige journalistieke regel te overtreden. Het was niet gelogen, ze hebben alleen maar dingen weggelaten.

"Daarna kwam nog een optreden bij Oprah Winfrey. Dat was gelukkig het hoogtepunt van het circus. En net op tijd. Vrienden en collega's namen me niet meer au sérieux, achter mijn rug begonnen ze me de Mickey Mouse van de Amerikaanse literatuur te noemen."

Wat ga je met al je geld doen?

"Eerlijk gezegd heb ik nog niet echt de tijd gehad om erover na te denken. Eerst moet ik een hoop belastingen betalen. Ik heb een oud zeiljacht gekocht dat ik nu opknap, en misschien ga ik een stuk land kopen. Het is niet zo dat ik opeens van rags to riches ben gekomen. Ik had het als freelancer weliswaar niet breed maar echte armoede heb ik nooit gekend.

"Een bevriende oorlogscorrespondent heeft net ook grof geld verdiend door een verhaal over Tsjetsjenië aan Hollywood te verkopen. We zitten er nu over te denken om samen een gebouw in Lower Manhattan te kopen, op het slachthuisterrein. Op de begane grond willen we een bar voor oorlogcorrespondenten openen. Boven maken we kamertjes waar journalisten op doorreis kunnen slapen. Iedereen die net uit een conflictzone terug is en beschoten werd, mag twee weken gratis drinken. Een maat van me is een keer echt geraakt, die heeft voor de rest van zijn leven gratis drank."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234