Woensdag 29/06/2022

De inquisitie herleeft in landelijk Amerika

Brandi Blackbear viel niet meteen op tussen haar schoolgenoten. Ze haalde goede, maar geen uitstekende, cijfers. En ze was niet de populairste, maar ze had nogal wat vrienden. Nooit haalde ze zich problemen op de hals, ze kwam nooit te laat, spijbelde niet. Een delinquent was ze al helemaal niet. Tot de schooldirectie haar van satanisme beschuldigde en er een ware heksenjacht ontstond. 'Ik had nooit gedacht dat ik in 2001 voor een rechter zou moeten bewijzen dat mijn dochter géén heks is', zucht haar vader.

Broken Arrow

The Independent

Andrew Gumbel

Over enkele dagen begint de rechtszaak. Iets meer dan een jaar geleden moest Brandi Blackbear van de directie van haar school, de Union Intermediate High School in Broken Arrow in de staat Oklahoma, twee weken schorsing uitzitten. De beschuldiging was verbazingwekkend. Haar lerares pottenbakken was plots ziek geworden en moest in allerijl naar het ziekenhuis. En volgens de vice-directeur was dat Brandi's schuld. Zij was het die een vloek had uitgesproken over de lerares.

Als bewijs gold de krabbel op haar rechterhand: een vijfpuntige ster in een cirkel. Een heksenpentagram, raasde de directeur. Hij dwong bekentenissen af van Brandi dat ze een aanhangster was van Wicca, een immens populaire stroming binnen de new-agebeweging, die teruggrijpt naar heidense modellen van spiritualiteit. Sinds de heksenverbrandingen in Salem, in 1692, was het geleden dat in Amerika nog iemand officieel van hekserij beschuldigd was. Brandi's vader, Tim Blackbear, kan het nog altijd niet geloven. "Ik vroeg de directeur of ik hem goed verstaan had. Dat had ik, ja. Brandi was een directe bedreiging voor het welzijn van de school. Ze moest onmiddellijk weg. En protesteren hielp niet. Uw houding, zo kreeg ik te horen, is weinig constructief."

We schrijven december 1999. Intussen zijn nieuwe feiten aan het licht gekomen. De lerares - die overigens Brandi nergens van beschuldigt - werd niet getroffen door een mysterieuze vloek, bijvoorbeeld. Haar appendix moest er simpelweg uit, en sindsdien is ze weer helemaal de oude. Bovendien is Brandi's sympathie voor Wicca veel meer gerucht dan werkelijkheid. Ze las alleen veel over het onderwerp, voor een kortverhaal dat de tiener aan het schrijven was. Dat ze desondanks toegaf lid te zijn van de beweging schrijven haar familieleden toe aan de enorme druk die de vice-directeur uitoefende tijdens haar ondervraging.

Alarmerend hoeft Wicca overigens niet te zijn. Met zo'n tweehonderdduizend leden is het een van de snelst groeiende religieuze bewegingen in de Verenigde Staten. Ontelbare boeken over het onderwerp leverde dat op, films ook, en zelfs een tv-serie: Sabrina, the Teenage Witch. Wicca zit verankerd in de traditie van Moeder Aarde en sjamanen, die in de Middeleeuwen weliswaar inspireerde tot heksenjachten maar weinig te maken heeft met satanisme. Integendeel, Wicca predikt verbondenheid met de natuur, vrede en gelijkwaardigheid van alle wezens.

Stak er dan meer achter de hetze? De schooldirectie geeft geen antwoord op deze vraag. Ze doet er zedig het zwijgen toe, met het argument dat vertrouwelijke gegevens niet mogen worden vrijgegeven zonder toestemming van Brandi's ouders. Nonsens, zeggen die. De Blackbears hebben hulp gezocht bij de afdeling in Oklahoma van de Amerikaanse Civil Liberties Union (ACLU), de nationale mensenrechtenorganisatie. Ze dienden een klacht in dat Brandi's burgerrechten verschillende malen geschonden werden.

De heksenjacht is een direct voorbeeld van de onverdraagzaamheid die leeft bij de fundamentalistische christelijke organisaties die zo goed gedijen in de voorsteden van Oklahoma. En van het gemak waarmee hysterie losbarst in het Amerikaanse binnenland. Iedereen die afwijkt van het courante beeld van de conservatieve, godvruchtige, kerkbezoekende, antiliberale en anti-intellectuele norm, is verdacht.

Eigenlijk startten Brandi's problemen al acht maanden voor ze als heks afgeschilderd werd, meteen na de schietpartij op de Columbine High School in Colorado. Twee dolgedraaide studenten schoten daar vijftien medescholieren dood. Dat leidde tot paniek op zowat elke Amerikaanse school. Wat als dat voorbeeld tot navolging inspireerde? In Broken Arrow was het niet anders. Brandi gold meteen als een potentiële copycat, om meer dan één reden. Ze was een rustig meisje, dat horrorverhalen schreef geboetseerd naar het model van de door haar aanbeden Stephen King. Ze maakte geen deel uit van de traditionele goegemeente in Broken Arrow: ze was niet blank, stamde niet uit de middenklasse en was geen lid van een van de vele evangelische kerken. Haar vader was een indiaan, die graag met zijn imposante terreinwagen mocht pronken. Haar moeder was Siciliaans, en had haar dochter katholiek opgevoed.

Eén week na de schietpartij in Columbine was het een leraar ter ore gekomen dat Brandi een verhaal over een gewelddadige schietpartij geschreven had. Prompt werden al haar bezittingen doorzocht. Wapens werden niet gevonden, maar dat hinderde de school niet om al haar notitieboekjes in beslag te nemen. Inclusief enkele verhalen die ze op dat moment aan het schrijven was. Een daarvan ging inderdaad over een schietpartij en amper een etmaal later werd Brandi voor de rest van het schooljaar geschorst.

Brandi's leven was aan diggelen geslagen. Haar vrienden maakten haar belachelijk, vroegen voortdurend spottend of zij haar volgende slachtoffers zouden worden. Sindsdien heeft Brandi niets meer geschreven. En toen ze in september weer naar school mocht, had ze een forse leerachterstand opgelopen. "Ik denk niet dat ze dit een kind uit de rijke bovenlaag van de maatschappij zouden aandoen", zegt Tim Blackbear bitter. "Terwijl Brandi toch een doodgewoon meisje is dat hard haar best doet."

In Broken Arrow wordt de toon gezet door drie extreem machtige christelijke organisaties. Eerst is er het Rhema-bijbelcentrum, waarvan stichter Kenneth 'vadertje' Hagin gelooft dat de bijbel beter geneest dan de moderne geneeskunde en dat rijkdom een beloning is voor wie God vreest. Vervolgens helpt ook de Victory Christian Church de plak zwaaien, samen met de Oral Roberts University uit het nabijgelegen Tulsa. De stichter van die laatste instelling beweerde ooit dat God hem stante pede zou vermoorden als hij niet ogenblikkelijk vier miljoen dollar van zijn volgelingen ontving. Hij overleefde, op miraculeuze wijze. Systematisch, zo zegt de ACLU, hebben die verenigingen geijverd om de scheiding tussen kerk en staat uit te wissen. Schoolorkesten spelen bijvoorbeeld systematisch hymnes tijdens hun optochten door de stad.

Katholieken zijn weinig populair in deze fundamentalistische kringen. Meer dan hen lief is krijgen ze te horen dat ze zullen rotten in de hel. En wie een Wicca-symbool op zijn hand heeft, wordt zonder veel omhaal van satanisme en lidmaatschap van criminele bendes beschuldigd. "In de overheidsscholen van Oklahoma wordt de godsdienstvrijheid vaak geschonden", zegt Michael Canfield, directeur van ACLU Oklahoma. En soms mondt dat uit in geweld. Toen in 1981 een vrouw probeerde via de rechtbank een eind te maken aan het verplichte bidden op de school van haar kind, werd ze in elkaar geslagen door een schoolmedewerker en werd haar huis in brand gestoken. Op de kastjes van haar kinderen werden omgekeerde kruisen gekerfd. Ze werden openlijk van satanisme beschuldigd.

Ook Brandi Blackbear werd het slachtoffer van dit absolutistische denken. Allicht groeit de intolerantie, nu George W. Bush de race om het presidentschap gewonnen heeft. Hij beloofde zijn kiezers dat religieuze verenigingen, zoals de drie in Broken Arrow, in de toekomst door de staat gesubsidieerd zullen worden. Tim Blackbear: "Ik had nooit gedacht dat ik in 2001 voor een rechter zou moeten bewijzen dat mijn dochter géén heks is."

Iedereen die afwijkt van het courante beeld van de conservatieve, godvruchtige norm, is verdacht

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234