Donderdag 01/12/2022

De hysterie voorbij

minems schetst een wereld die we allemaal herkennen, maar waarmee we liever niet worden geconfronteerd

Als we VRT-televisiejournaliste Caroline Van den Berghe, eergisteren in het laatavondjournaal, goed hebben begrepen is Eminem een amoreel artiest. Hij beledigt systematisch vrouwen en homo's, gebruikt vierletterwoorden en verheerlijkt geweld, zo werd de kijker verzekerd. Het leek wel alsof de rapper de incarnatie was van de duivel zelve en we veiligheidshalve best het wijwatervat zouden laten aanrukken. Alleen zit het echte verhaal iets gecompliceerder in elkaar.

Het geweld in Eminems songs is een karikatuur, een burleske uitvergroting van de werkelijkheid. Net als in de films van Quentin Tarantino of Ghost Dog van Jim Jarmusch wordt de gruwel op The Marshall Mathers LP dermate overdreven dat het iets lachwekkends krijgt. Op die manier wordt juist de domheid van baldadig gedrag geaccentueerd. Eminem steekt de draak met de tweesporenmoraal van de Amerikaanse middenklasse. En weten we sinds de preutse Victoriaanse periode al niet dat de grootste fatsoensrakkers vaak ook de fanatiekste hoerenlopers zijn?

Eigenlijk is Eminem veel te intelligent voor het popcircus waarin hij zich beweegt. Moeten we het morele besef van een Brett Easton Ellis in twijfel trekken omdat hij in zijn roman American Psycho het personage Patrick Bateman onnoemelijke gruweldaden laat plegen? Neen, want de meeste mensen zullen begrijpen dat de romanfiguur in kwestie slechts een product is van de verbeelding en ten dienste staat van een bepaalde filosofische visie. In het geval van Eminem wordt de artiest echter voortdurend verward met zijn schepping. Wat de goegemeente, die zo graag met een vermanend vingertje zwaait, blijkbaar niet beseft, is dat Eminems songs louter fictie zijn. Dat geldt zelfs voor het beklemmende want hyperrealistisch klinkende 'Kim', waarin de rapper zijn vrouw vermoordt. Alleen: deze Kim is een verzonnen personage, net zoals de Ann Demeulemeester van Brusselmans, in de context van zijn roman, een fictieve figuur is. De échte Kimberley Scott is nog steeds in leven en woont zelfs weer met Eminem onder hetzelfde dak. Als er al iemand wordt gemanipuleerd, is het dus de luisteraar/lezer.

Bovendien sluit 'Kim', als murder ballad, aan bij een oude Amerikaanse folktraditie die ook door zogenaamd respectabele artiesten als Johnny Cash, Nick Cave en PJ Harvey wordt aangekleefd. Eminem onderscheidt zich vooral van zijn collega's door de zedenles weg te laten. Niet alleen omdat hij niet van preken houdt, maar ook omdat hij beseft dat, in een samenleving waarin men bijvoorbeeld aanslagen pleegt op abortusklinieken, de Moraal ver heen is. Kortom, Eminem schetst een wereld van waanzin en geweld die we allemaal herkennen, maar waarmee we liever niet worden geconfronteerd.

Eminem gebruikt de taal van de straat? Welnu, dat doen literatoren als Henry Miller en Charles Bukowski ook. En ja, Eminem heeft wel eens iemand bedreigd. Zij het dan met een pistool dat niet eens geladen was.

Dido, de zangeres die te horen is in 'Stan', verklaarde onlangs aan The Guardian: "Ik was behoorlijk nerveus toen ik Eminem voor het eerst ontmoette: je weet wel, zijn reputatie, maar hij was erg charmant. De mensen verwarren hem met de personages uit zijn songs. Die vervullen je inderdaad soms met onbehagen en hebben een hoog Stephen King-gehalte. Toch zijn ze niet echt. Intussen heb ik Eminem goed leren kennen en ik kan je verzekeren: hij is beslist geen homofoob of vrouwenhater."

Duiding, ook in de muziek, hoort meer te zijn dan de synthese van een paar hysterische persknipsels.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234