Vrijdag 15/11/2019

De horloge-ambities van Dior, Chanel & co.

Ooit telde het Franse stadje Morteau 260 bedrijven die uurwerken maakten in opdracht van de grote Franse modemerken. Maar Chanel, Dior & co. hebben zich intussen over de grens in het horlogemekka Zwitserland gevestigd. De ambities zijn hoog. Uit de Zwitserse ateliers rollen steeds meer uurwerken in opdracht van de haute-couturesector.

Hoe gecompliceerder het binnenwerk, hoe liever.

et de introductie van alweer een nieuw horloge maakt Chanel andermaal een statement dat het merk serieus wil genomen worden als maker van ‘echte’ horloges. Het is een nieuwe mijlpaal in een ontwikkeling die in 1987 begon, met de oprichting van een eigen horlogedivisie. Het is - breder gezien - ook een nieuw bewijs dat de grote modemerken brood zien in de haute horlogerie.

Correctie: de grote Franse modemerken, want heel wat andere modehuizen kiezen er sinds jaar en dag voor hun naam op niet al te ingewikkelde en niet erg kostbare horloges te zetten. Die worden dan vrijwel altijd door daarin gespecialiseerde Zwitserse (en soms Aziatische) bedrijven in licentie gemaakt. Zo kan je de namen van merken als Hugo Boss, Guess, Michael Kors, Giorgio Armani, Diesel en Gucci op horloges vinden. De immens grote Swatch-groep heeft twee modehuizen op het repertoire: cK (Calvin Klein) en Balmain, dat onlangs Miss België Justine De Jonckheere als ambassadrice heeft gecontracteerd.

Fashion watches

De modemerken die zich in de lagere prijsklassen op horlogegebied manifesteren zoeken het in grote aantallen en snelle omzet. De horlogecollecties wisselen bijna even snel en totaal van samenstelling als de kledingcollecties. Ze geven kleur aan een overigens nogal kleurloze horlogewereld. Waar de haute horlogerie het moet hebben van de techniek, moeten de ‘fashion watches’ het hebben van vorm, kleur en glamour. Over het algemeen richten de modehuizen zich met hun horloges primair op de hoofddoelgroep van hun kleding. Boss maakt dus vooral herenhorloges, Balmain vooral dameshorloges. Het gaat vrijwel altijd om uitgebreide, trendy collecties met kwartsuurwerken en een prijsstelling van 200 tot 500 euro.

Maar een aantal Franse modehuizen hebben een volledig andere weg gekozen. Chanel, Dior, Hermès en Louis Vuitton concentreren zich hoger op de markt en hebben inmiddels eigen horlogeateliers in Zwitserland. Vreemde eend in de bijt is het Amerikaanse Ralph Lauren. Dat merk heeft een contract gesloten met de Richemont-groep (van Cartier, Jaeger-LeCoultre en IWC) om samen horloges te ontwikkelen. Dat de Franse modemerken zich in Zwitserland hebben gevestigd, is een aantal Fransen een doorn in het oog. Didier Leibundgut, eigenaar van het in het Franse stadje Morteau gevestigde horlogemerk Pequignet, heeft er geen goed woord voor over. “Frankrijk was ooit een écht horlogeland. Vergeet niet dat Cartier en Breguet Fransen waren. Hier in Morteau zaten 260 bedrijven die horloges, uurwerken en onderdelen maakten. Nu zijn wij de enige. Er gaan elke dag 17.000 Franse horlogemakers de grens over om in Zwitserland hun geld te verdienen. Door de komst van het goedkope kwartshorloge eind jaren zeventig, is onze industrie de nek omgedraaid. Maar in plaats van te investeren in hun eigen cultuur, gaan die Franse modegiganten naar de buren. Jammer.”

Chanel J12

Vooral Chanel manifesteert zich steeds steviger op de horlogemarkt. Sinds 1987 concentreert het Franse label zich op aardige, maar nauwelijks spectaculair te noemen dameshorloges. Er waren spraakmakende uitzonderingen, zoals de Première Watch (1987), de Mademoiselle (1990) en de in een quiltpatroon uitgevoerde Matelassée (1994). Maar Chanel werd in recordtijd een serieus te nemen horlogefabrikant toen in 2000 designer Jacques Helleu (in 1987 al verantwoordelijk voor het ontwerp van de Première!) een herenhorloge ontwierp met een kast van wit of zwart keramiek met staal. Daarin tikte een mechanisch uurwerk van Zwitserse makelij en de prijs van het bijna instant tot een klassieker uitgegroeide horloge was navenant. Helleu had het horloge - in zwart - voor zichzelf ontworpen, maar vooral de witte uitvoering bleek een uniseks-hit. Aardig detail: elk populair horloge wordt razendsnel vervalst, maar de J12 namaken was zo moeilijk dat pas in 2005 de eerste replica opdook.

In de loop der jaren groeide de J12 uit tot een complete collectie. Er is nu een model met een lunette (de ring die bovenop de kast ligt, de wijzerplaat omcirkelt en het glas afsluit) van aluminium en keramiek (J12 Superleggera), een fraai duikhorloge (J12 Marine), een chronograaf en een model met roze goud en diamanten. Voor de slankste damespols is er de kleine J12 (29 millimeter), en er zijn ook uitvoeringen met interessante, gecompliceerde uurwerken, zoals de J12 met een door specialist La Joux-Perret gemaakt tourbillonuurwerk. Een tourbillon is een door Abraham Louis Breguet bedacht en in 1801 gepatenteerd mechaniekje waarbij het zenuwcentrum van het uurwerk niet vast gemonteerd is, maar in een ronddraaiende kooi is geplaatst. Met deze uiterst gecompliceerde constructie wordt vermeden dat de zwaartekracht steeds op hetzelfde punt inwerkt en zo de nauwkeurigheid vermindert. Niet zo gek bij een altijd in dezelfde positie gedragen zakhorloge, maar in feite overbodig voor een polshorloge dat door de bewegingen van de arm voortdurend in een andere positie is. Maar omdat een tourbillon mooi, ingewikkeld en kostbaar is, is het een aan de top van de horlogemakerij populaire complicatie.

Sinds 2008 werkt het horlogeatelier van Chanel in het Zwitserse La Chaux-de-Fonds samen met uurwerkontwikkelaar Audemars Piguet Renaud & Papi. Giulio Papi is de bedenker van de J12 Rétrograde Mystérieuse, een horloge met een kast van keramiek en wit goud, waarin een met de hand op te winden uurwerk is gezet. Van dit uitzonderlijke horloge worden slechts tien exemplaren gemaakt. De prijs van 210.000 euro maakt duidelijk dat Chanel op horlogegebied niet de weg van bijvoorbeeld Guess heeft gevolgd.

Chiffre Rouge

Ook Dior (onderdeel van de LVMH-groep, voluit Louis Vuitton Moët Hennessy) heeft een spraakmakend model in de collectie, de Chiffre Rouge. Het horloge, een creatie van modeontwerper Hedi Slimane, werd in 2004 gepresenteerd. Dat rode cijfer is de datumaanduiding; soms worden ook andere rode accenten gebruikt, zoals de secondewijzer. Het basismodel is inmiddels - zoals bij de Chanel J12 - ook geëvolueerd tot een kleine collectie, inclusief een chronograaf. Dior maakt al dameshorloges sinds 1978 en tegenwoordig beschikt het huis in La Chaux-de-Fonds over het eigen Les Ateliers Horlogers. Dior heeft naast de Chiffre Rouge nog de ‘La D de Dior’-lijn en de Dior Cristal-serie. Topmodel van die laatste groep is een geheel met diamanten en robijnen bezet model met witgouden kast en - jawel - een tourbillonuurwerk.

De beslissing van Louis Vuitton om zich op de haute-horlogeriemarkt te begeven, werd in hoge mate vergemakkelijkt omdat LVMH nogal wat horloge-expertise in huis heeft. Met TAG Heuer en Zenith heeft de groep twee vooraanstaande horlogemerken binnen de muren, merken die bovendien nogal wat kunnen als het om de ontwikkeling van uurwerken gaat. Louis Vuitton kon dus de faciliteiten gebruiken van het technologiecentrum van TAG Heuer in - alweer - La Chaux-de-Fonds. Vooralsnog heeft Louis Vuitton één collectie, de Tambour, met een opvallend gelijnde, inderdaad wat trommelachtige kast als blikvanger. Ook Louis Vuitton heeft zijn eigen superhorloge, de Tambour Mystérieuse, waarbij de aanduiding van uren en minuten op mysterieuze wijze (zonder zichtbare aandrijving) plaatsvindt. 165.000 euro mag de klant neertellen; het horloge wordt alleen op bestelling gemaakt. Louis Vuitton verkoopt alle horloges uiteraard alleen in de eigen winkels.

link met de paardensport

Van alle in de haute horlogerie actieve modemerken is Hermès een van de pioniers. Al in 1978 werd in het Zwitserse Biel de dochteronderneming La Montre Hermès gevestigd. Vanaf dat jaar maakt het nobele merk zijn horloges zelf. In 2006 kocht het merk een belang in de uurwerkmanufactuur Vaucher, dat sindsdien tekent voor de uurwerken in de Hermès-topmodellen en ook voor het tourbillonuurwerk met een prijskaartje van 130.000 euro. De Hermès-collectie bestaat uit een aantal hoofdlijnen: de sportieve Clipper-serie, de klassieke maar door allerlei kastvormen wel wat verwarrend opgezette Cape Cod-lijn, de ronde Arceau-modellen met eenzijdige bandaanzet en de Dressage-modellen. In de vormgeving zijn vaak verwijzingen naar de paardensport te vinden en natuurlijk zijn de leren banden door Hermès zelf gemaakt.

En dan Ralph Lauren

Ralph Lauren is een nieuwkomer in de haute horlogerie. Het merk heeft op een andere manier zijn entree gemaakt dan de Franse modehuizen. Er kwam een joint venture met de Richemont-groep. Daar weet men met merken als Cartier, Officine Panerai, Jaeger-LeCoultre, Piaget, IWC, A. Lange & Söhne, Vacheron Constantin, Baume & Mercier, Roger Dubuis en Montblanc wel iets van de luxehorlogerie. De samenwerking gaf Ralph Lauren bovendien de mogelijkheid vanaf de start een redelijk compleet programma te presenteren van fraai afgewerkte modellen met hoogwaardige uurwerken. De Stirrup-collectie is het meest opvallend, met een stijgbeugelvormige kast en speciaal voor de horloges aangepaste high-end uurwerken van Jaeger-LeCoultre. De Slim Classique (uurwerken van Piaget) en de Sporting (uurwerken van Jaeger-LeCoultre) zijn mooie collecties, met een veel ingehoudener design.

Er is door vijf modehuizen een in potentie lucratieve brug geslagen naar de haute horlogerie. Dat roept de vraag op of ook andere modemerken dat voorbeeld gaan volgen. Het antwoord is waarschijnlijk nee. Tenzij je een deal maakt zoals Ralph Lauren is de entree in de horlogewereld niet eenvoudig en kostbaar. Succes is onzeker en de geloofwaardigheid is vaak ver te zoeken. Met Chanel, Dior, Hermès, Louis Vuitton en Ralph Lauren lijkt het boek geschreven. n

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234