Zaterdag 24/09/2022

De herrieschoppers van de Habermanstraat

'Wij durven niemand meer vertellen dat we hier les volgen', zeggen de jongeren van het Instituut der Voorzienigheid in Anderlecht schamper. Hun school is de jongste tijd afgeschilderd als een van de gevaarlijkste oorden in Brussel. Zo onveilig dat zelfs de speciaal ingehuurde agenten van een bewakingsfirma na twee dagen op de vlucht gingen. 'Onzin', reageren de leerlingen.

Ze namen ontslag omdat ze zelf inzagen dat ze niet de geschikte persoon waren voor deze job. Ze hitsten de gemoederen alleen maar verder op." De school wordt nu 'bewaakt' door Marokkaanse opvoeders die vertrouwd zijn met de buurt. En het werkt. "Er is een probleem met het geweld van jongeren, maar er is ook een probleem met het antwoord daarop van de volwassenen", luidt hun oordeel.

Seksuele intimidatie van de godsdienstlerares. Bedreigingen. Messengevechten. Het palmares van de school in de Habermanstraat leest als iets uit een Amerikaanse clichéfilm over moeilijk opvoedbare jongeren. Niemand ontkent dat er een probleem is. "Geweld maakt deel uit van het dagelijks leven. Het is overal: op straat in Brussel, op televisie. Waarom niet op school?"

"Ik vind niet dat het nu erger is dan vroeger", oordeelt Françoise Dubois, die er al 18 jaar les geeft. "De voorwaarden voor een conflict zijn hier altijd aanwezig. Soms kunnen we de dreiging afwenden en loopt het goed af, en soms niet. Het is wel zo dat de leerlingen vroeger beter opgevoed waren. Nu krijg ik af en toe de indruk dat de ouders het opgegeven hebben."

"We maken het onszelf ook niet gemakkelijk. De meeste scholen weigeren gewoon leerlingen die eerder problemen hebben gehad met justitie, dus krijgen wij ze hier allemaal. Als elke onderwijsinstelling een paar 'probleemgevallen' zou opvangen, hadden we hier niet zo'n concentratie. Langs de andere kant: wij durven er tenminste voor uitkomen dat we problemen hebben. Hoeveel leraren worden niet geconfronteerd met precies dezelfde toestanden, maar doen er - onder druk van de directie - niet het zwijgen toe? Wij hebben tenminste de moed om erover te praten."

"De grootste herrieschoppers zijn de vijftien-, zestienjarigen", is het oordeel van het zevende jaar, facultatief voor wie een getuigschrift van hoger middelbaar onderwijs wil. "Ze hebben een grote mond en voor niemand respect. Ze worden veel te snel groot. Op die leeftijd hadden wij ook onze conflicten, maar wij regelden het met de vuisten, zij trekken messen. Wij liepen warm voor een partijtje voetbal of andere sporten, zij hebben alleen belangstelling voor materiële zaken. Wij wilden ons amuseren, zij willen geld."

"Het is ongelooflijk hoe materialistisch deze generatie is. Neem nu die rage van de merkkledij. Voor snotapen van zes of zeven moeten het Nikes zijn, of anders niets. Wij waren blij als we op ons dertiende sportschoenen hadden."

Het verhandelen van drugs is een manier om snel rijk te worden, zeker als de banen niet echt voor het opscheppen liggen. "Een manier om snel rijk te worden en dan ook weer diep te vallen", zegt Fouad. "Maar dat is het nu net. Ze plannen niet meer op lange termijn, alleen het onmiddellijke resultaat telt. Ze willen het nu, snel en liefst zonder al te veel moeite."

Is fysiek geweld een jongenszaak? "Meisjes onder elkaar kunnen best gemeen zijn", geven de dames zelf toe. "Er wordt inderdaad flink aan de haren getrokken", bevestigt Dubois. "Maar puur brutaal geweld komt wel minder vaak voor. Misschien is dat omdat meisjes nu eenmaal sneller volwassen zijn dan jongens. Al heb je ook meisjes die er plezier in vinden om jongens nog meer op te hitsen."

Wat is de beste manier om het bestaande geweld in te dijken? Machtsontplooiing en uiterlijk vertoon hebben vaak het tegengestelde in plaats van het beoogde effect, zo blijkt uit het mislukte experiment met de agenten van een bewakingsfirma. "Alleen al het feit dat ze een uniform droegen, riep weerstanden op en verhoogde de spanning", getuigen de leerlingen. "Komt daarbij dat de meesten van ons al eerder negatieve ervaringen hadden met dergelijke mannen in winkelcentra als City 2. Zulke agenten zijn opgeleid voor het beveiligen van gebouwen, maar hier ging het om mensen, en daarvoor hadden ze niet de vereiste pedagogische of psychologische kennis. Ze waren veel te star en hun communicatieve vaardigheden waren nihil."

"Luisteren is heel belangrijk", weet Dubois. "Luisteren, alert en soepel blijven. Als je merkt dat de leerlingen opgewonden zijn, moet je niet koste wat het kost proberen door te gaan met de les. Als er onvrede sluimert of onderhuidse conflicten, neem je beter de tijd om ze hun hart te laten luchten. Miscchien heb ik wel makkelijk praten, ik heb ervoor gekozen om hier les te geven. Ik kan me voorstellen dat, als je hier zomaar wordt gedropt, je niet meteen weet wat de beste manier is om met deze jongeren om te gaan. Als je dan halsstarrig blijft vasthouden aan programma's en schema's, moet het wel slecht aflopen."

"Straathoekwerkers zijn geen oplossing", vinden de leerlingen zelf. "Tenzij ze de specifieke buurt en de problematiek ervan kennen. Werken met 'anciens', dat is een uitweg. Oud-leerlingen van deze school die hun studies voor opvoeder of monitor afgemaakt hebben, die het gemaakt hebben op een legitieme manier. Alleen voor zulke mannen hebben ze hier nog respect."

Hilde Sabbe

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234