Woensdag 29/01/2020

De hemel is de grens niet

Madonna en kind geflankeerd door opstijgende raketten, Jezus op de maan naast de Amerikaanse vlag. Het zijn collages van Aleksandra Mir. Ze werkt de tegenstelling tussen wetenschap en religie op humoristische wijze weg.

De Zweeds-Amerikaanse kunstenares Aleksandra Mir is al van bij het begin van haar carrière gefascineerd door de ruimtevaart. Museum M brengt in de kleine, maar boeiende tentoonstelling The Space Age een aantal werken samen.

In haar collagereeks The Dream and the Promise vermengt ze katholieke iconografie met afbeeldingen van de NASA. Zowel voor engelen als voor astronauten is the sky the limit. Mir haalt de twee probleemloos door elkaar, daarbij geruggesteund door een citaat van Galileo Galilei, die verklaarde "in zijn ontdekkingen meer te hebben geleerd door goddelijke genade dan door telescopen".

Op een collage zijn drie herderskindjes te zien. In een wei met schapen zitten ze vroom op hun knieën, handen in gebedshouding, alsof er een goddelijke verschijning is neergedaald. Maar hun afgod is een raket die opstijgt met veel rook. De mooie en grappige collages roepen ernstige vragen op: aanbidden we nu de wetenschap in plaats van God? Volgen we blindelings onderzoekers zoals we dat in het verleden met religie deden?

Dezelfde mix van humor en ernst krijgen we voorgeschoteld in de video First Woman on the Moon uit 1999, als een feministisch antwoord op Neil Armstrong. In navolging van President Kennedy's oproep om een man naar de maan te sturen voor het einde van de jaren zestig, begon Mir aan haar missie om een vrouw op de maan te krijgen voor het einde van het millennium.

Ze ensceneert een maanlanding op een strand in Nederland. Met de hulp van een ploeg vrijwilligers bouwt ze er een maanlandschap na, met kraters en bergen van zand. Zo kan zij als eerste vrouw de maan betreden en een Amerikaanse vlag planten, met op de klankband de legendarische woorden: "One small step for man, one giant leap for mankind". Na de performance zien we spelende kinderen in het maanlandschap. Het is die speelsheid die ervoor zorgt dat er een grote aantrekkingskracht uitgaat van Mirs werk.

Zo ook in de video Gravity, waarin de kunstenares een 22 meter hoge raket bouwt uit afvalmateriaal. De film start met de niet mis te verstane woorden: "In the 20th century men dreamt about spaceflight. Today, some women still do."

Fallus, toch?

Maar dat ze daarvoor de hulp nodig heeft van mannen, ontkent ze niet: op de tonen van 'What a Feeling' uit de film Flashdance zet ze mannelijke technici en ingenieurs aan het werk. Theatrale belichting, rookmachines, vertraagde beelden en de eightiessoundtrack zorgen voor een heroïsche sfeer.

Een man trekt in ontblote bast aan metalen kettingen. Andere mannen werken met zware machinerie. Op lichtjes vertraagde beelden zijn drie mannen te zien die naast elkaar door een gigantische loods lopen, als astronauten op missie. De mannen laten maar al te graag hun übermannelijke spierballen rollen. En Mir speelt die man-vrouwtegenstelling ten volle uit. Het ligt vast niet alléén aan mij als ik in de langzaam groeiende raket een fallussymbool zie.

De oubollige esthetiek van de film en de eightiessoundtrack getuigen van een gezonde dosis ironie. De indrukwekkende raket, opgebouwd uit staal, glasvezel, grote tractorbanden en industriële ventilatoren, getuigt - net als een andere film, waarin ze grote banden op elkaar stapelt tot de toren omvalt - van een doorgedreven vorm van speelsheid. Mocht u het nog niet begrepen hebben: Aleksandra Mir is een vrouw naar ons hart.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234