Maandag 25/10/2021

De hele wereld in Rotterdam

Japanse kimono's en ingekleurde foto's van geisha's, rood geschilderde zwarte meisjes die de god der automobilisten dienen, maar evengoed islamitische kalligrafie en fantastische objecten uit Oceanië. Je vindt ze alle onder één dak: dat van het Rotterdamse Wereldmuseum, dat onlangs zijn deuren heropende.

Rotterdam / Van onze verslaggeefster ter plaatse

Catherine Vuylsteke

Ingewijden kennen het vast wel, het Rotterdamse Museum voor Volkenkunde. Het etablissement ging evenwel voor een grondige verbouwing dicht en reïncarneerde een flinke maand geleden tot Wereldmuseum. Nieuwer maar vooral groter: met een verdubbelde oppervlakte staat het pand nu garant voor nog meer uiteenlopende exposities, lezingen en zelfs concerten en voorstellingen.

Een van de nieuwe onderdelen is 'De Schatkamers', waarin het museum permanent zijn mooiste en uniekste stukken uit zijn ruim 200.000 items tellende collectie laat zien. De ongeveer 650 schitterende voorwerpen komen uit alle werelddelen, en zijn geografisch ingedeeld. Het vermaardst is de Asmat-collectie uit Papoea. Zo zijn er veertien meter lange bisjpalen te bezichtigen, en een parasolmasker waaraan twee jaar is gerestaureerd.

Mooi zijn ook de boeddhistische beelden uit Japan, China en Tibet en de laktableaus uit Iran, gemaakt in opdracht van een Nederlandse koopman, die de verschillende fasen van de opiumproductie laten zien.

De conservatoren van het museum hebben ervoor gekozen "de kunst centraal te stellen en ruimte te laten voor concentratie en bewondering". Concreet betekent dat dat de voorwerpen bijzonder fraai geëxposeerd worden, maar niet meteen zijn voorzien van veel duiding of achtergrond. De bezoeker riskeert erg leuke verhalen te missen die objecten vaak juist boven hun louter materiële identiteit kunnen uittillen. Neem de Togolese sculptuur, en de foto's, van een ananasi. Waarom heeft die een rode kleur? Dat kom je alleen te weten bij het lezen van het leuke en mooi geïllustreerde boekje dat bij de expositie hoort. Ananasi's blijken meisjes te zijn die na een reeks inwijdingen priesteres worden in een heiligdom van de god Egou en die hun huid rood verven. Egou is de god van het ijzer en daarom ook van de automobilisten. Om Egou gunstig te stemmen offeren automobilisten bloed of rode palmolie bij zijn heiligdom, hopend aldus een fatale crash te vermijden.

Ook leuk om weten is waarom precies het hoekige Koefi-schrift, een der oudste Arabische kalligrafievormen, zoveel langer in Noord-Afrika werd gebruikt dan bijvoorbeeld in Iran. In de Aziatische islamwereld was het papier namelijk veel eerder bekend; die Chinese vernieuwing werd via de Zijderoute geïntroduceerd en die kwam wel voorbij het Perzische Rijk, maar strekte zich niet uit tot de Maghreb. Noord-Afrika gebruikte daardoor veel langer stug perkament, en daarvoor was het hoekige Koefi geschikter dan de ronde schriftvormen die de Iraanse kalligrafie gingen typeren.

Naast de Schatkamers huisvest het Rotterdams Wereldmuseum tevens een serie tijdelijke tentoonstellingen. Intrigerend is vooral 'African look', waarin de bezoeker erachter komt dat mensen zich niet alleen uitdossen om er mooi uit te zien, maar ook om te laten zien wie ze zijn. Zo draagt de koning van het Ivoriaanse Dabou een massief gouden bril met traliewerk. Niet omdat de man bij- of verziend is, maar wegens zijn machtige uitstraling. Gewone mensen mogen hem niet in de ogen kijken, wat met een dergelijk ding op de vorstelijke neus makkelijker wordt.

'African look' is een mengeling van oude en nieuwe voorwerpen, van een negentiende-eeuwse haarpen uit Liberia tot een avondjurk uit 2000, van de hand van de bekende modeontwerpster Omou Sy uit Senegal. Van haar én van een ontwerper uit Niger is tevens een korte videofilm te zien.

Interessant is zeker ook de tentoonstelling 'Rotterdammers', over de multiculturele stad. Anno 2001 telt de havenstad zo'n 600.000 inwoners, van wie slechts de helft er ook is geboren. Dat is op zich niet nieuw, wel is de diversiteit nu groter dan ooit. Niet minder dan 162 nationaliteiten telt de stad onderhand, tientallen religieuze stromingen en haast evenveel feestdagen als er dagen in het jaar zijn. Wie zijn die nieuwe Rotterdammers, wat is hun geschiedenis en hun bagage, hoe leven ze en drukken ze hun stempel op de stad? Op die vragen wordt met erg uiteenlopend materiaal een antwoord gegeven. Zo kom je erachter dat de courgettes in de Rotterdamse volkstuintjes populair werden nadat de Noord-Afrikanen die met zulk groot gemak waren gaan kweken, en dat van nette, hardwerkende zwarten altijd wordt gedacht dat het Kaapverdiërs moeten zijn.

Aan deze tentoonstelling is tevens een boek van Anil Ramdas gekoppeld. De hindoestaans-Surinaamse Nederlander brengt in Het geheugen van de stad een portret van verschillende migrantenfamilies, oral histories over verpleegsters die huisvrouw werden en moeders die moesten vaststellen dat hun kinderen in Nederland tot fundamentalisten opgroeiden.

Verder ontdekt de bezoeker hoe het vaderland van de familie er uitziet en welke rituelen uit het land van herkomst de familie in ere houdt.

Daarnaast lopen de exposities 'Majapahit', over de gouden eeuw van Indonesië en 'Buitenlandse Zaaken, Islamitische pronkdocumenten uit het algemeen rijksarchief', waaraan een serie van lezingen, concerten en kalligrafielessen zijn gekoppeld. Die educatieve activiteiten maken het gebrek aan informatie in de tentoonstellingszalen evenwel maar half goed. Immers, misschien wilt u wel weten waarom Algerijnen gedurende enkele eeuwen regelmatig Nederlandse schepen kaapten en de zeelieden tot slaaf maakten, maar bent u geenszins geneigd tot een inschrijving voor de lezing 'Busbequius en Mehmet Effendi' over een Europese diplomaat aan het Osmaanse hof in de zestiende eeuw en een Osmaanse diplomaat aan het Franse in de achttiende. Bovendien, wat is er tegen tekstbordjes? Ze hoeven toch niet lelijk te zijn, en wie is ooit verplicht ze te lezen?

Daarmee is het enige minpunt van het museum in de verf gezet, terwijl sommige positieve aspecten nog onvermeld bleven. Dat het zo leuk is voor kinderen bijvoorbeeld. Speciaal voor vier- tot dertienjarigen is de interactieve presentatie 'Het Reispaleis' ingericht. Daar logeren gasten uit de hele wereld. Met de sleutel van een hotelkamer op zak speuren kinderen naar het verhaal van de gasten, die toevallig net weg zijn. In de kamer zitten tal van aanwijzingen: filmpjes gaan draaien, geluiden en gesprekken weerklinken. De kinderen horen wel erg actief te zijn: in koffers en laden te snuffelen, onder het bed te kijken. Na drie kwartier speurwerk is de gast een bekende geworden. Of toch bijna, want pas op de erg spannende zolder van het hotel is het verhaal helemaal rond.

Wereldmuseum Rotterdam, Willemskade 25, di-zo 10 tot 17 uur, 12,5 gulden, behalve op zondag tussen 10 en 11: 2,5 gulden. voor data en activiteiten: http://www.wereldmuseum.rotterdam.nl

Wereldmuseum richt blik op het buitenland, maar ook op het multiculturele Rotterdam

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234