Donderdag 20/01/2022

De hele wereld in Frans licht

expo u rencontres de la photographie palmt stad in zuid-frankrijk in

Arles, de Zuid-Franse stad waar Vincent van Gogh zijn oor afsneed, organiseert voor de 36ste keer de Rencontres de la Photographie. Een zomers festijn van meer dan vijftig tentoonstellingen in kerken, patriciërswoningen en leegstaande spoorwegloodsen die bij de toeschouwer het hele spectrum van emoties aanspreken. Van verontwaardiging over vertedering en verwondering tot geamuseerdheid.

Arles

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

Waar begin je met een verhaal over tientallen fotografen die passie, nationaliteit, leeftijd noch stijl met elkaar delen? De ene heeft zich in hondensoorten verdiept, de andere in de Palestijnse kwestie. Sommigen fotografeerden hun leven lang in hun geboorteland Brazilië, dat dit jaar speciaal in de belangstelling staat in Frankrijk, terwijl anderen leerden toveren in een Fins klooster of kitscherige bezienswaardigheden in Japan in kaart brachten.

De vijf spoorwegloodsen, even ten zuidoosten van het historische Arles, zijn een goed beginpunt. Daar zijn alle tentoonstellingen gegroepeerd die vijf curatoren in het kader van vijf prijzencategorieën selecteerden, waaruit het publiek bij stemming de winnaars mag kiezen. Die formule is overigens nieuw: tot vorig jaar waren de selecties voor de hele Rencontres het werk van één curator. Het publiek werd niet om een mening gevraagd.

Kitschy tempels

Precies om een heterogener circuit van expo's te kunnen presenteren werd deze keer een beroep gedaan op niet een, maar vijf curatoren: de Duitse Ute Eskildsen (Folkwang Museum in Essen), de Spaanse Marta Gili (departement Fotografie en Visuele Kunst van de Caixa Stichting), de Mexicaan Michel Mallard (curator van het Mode- en Fotografiefestival van Hyères), de Amerikaanse Kathy Ryan (fotoverantwoordelijke van het New York Times Magazine) en de Franse Jean-Louis Froment (stichter van het Museum voor Hedendaagse Kunst in Bordeaux). En zo is het geheel een gevarieerde verkenning van kunst-, pers-, mode- en pioniersfotografie.

In de categorie Outreach Award is vooral het werk van de Nigeriaan Simon Norfolk treffend. Die in Londen werkende fotograaf toont met beelden uit Afghanistan, Irak of Libanon hoe gewapende conflicten inwerken op de kleine realiteit. Vrolijk geschilderde tanks nabij een Israëlisch speelplein, het geraamte van een theehuis in Kaboel als standplaats voor een ballonnenverkoper en de dilemma's van de bewoners van het overbevolkte vluchtelingenkamp Burj el-Barajneh in Beiroet, die alleen nog in de hoogte kunnen bijbouwen.

Van een heel andere orde is het werk van de Japanse journalist, kunstenaar en curator Kyoichi Tsuzuki. Vanaf de jaren negentig ging hij zich interesseren voor de uitspattingen van low culture, eerst in Japan en daarna in de rest van de wereld. Hij neemt de toeschouwer mee langs de love hotels, kitschy tempels en bushaltes van Japan, de Litouwse Kryziu Kalnas en de Cornfields van Columbus, Ohio.

Computerneuzen

In de categorie A World under Stress is het sterkste werk Why Mister, Why van de Nederlander Geert van Kesteren. In april 2003, een week nadat de oorlog in Irak officieel was geëindigd, bracht Van Kesteren zeven maanden door in een bezet land. Het resultaat in Arles zijn grote borden voorzien van een beeld dat de verhoudingen hekelt tussen burgers en bezetters, en van een slagzin, een veelzeggende uitspraak die de fotograaf optekende uit de monden van Iraakse burgers en van Amerikaanse militairen.

In diezelfde loods is het werk van Jaqueline Hassink te zien, die met Arab Queen Bees foto's maakte van de kantoren en eetkamers van Arabische succesvolle zakenvrouwen. Het project werd voorafgegaan door Female Power Stations: Queen Bees, waarin Hassink eind jaren negentig de vrouwelijke bedrijfsleiders uit de Global Fortune 500 portretteerde aan hun werk- en eettafels. Als idee is de serie leuk, maar tegelijk kun je je afvragen wat die veelal stijlloze decors vertellen, behalve dan dat geld en smaak duidelijk twee verschillende dingen zijn.

In de serie Portretten, op verschillende locaties, is het werk van Leandro Berra opmerkelijk. Berra vroeg de forensische politie in Parijs of hij de software mocht gebruiken waarmee foto's van verdachten worden geconstrueerd op basis van getuigenissen. Tientallen mannen en vrouwen moesten vervolgens een zelfportret maken, zonder spiegel of foto's. Naast de afbeeldingen die ze van zichzelf maakten, hing Berra pasfoto's. Zo zette hij het verschil in de verf tussen wie we denken te zijn en wie we echt zijn. "Het is verbazend hoe we onszelf met onze herinneringen mutileren. Je zou kunnen zeggen dat het computerprogramma niet genoeg neuzen heeft of kapsels. Maar het zullen er nooit genoeg zijn", aldus de fotograaf.

Cursus mirakels verrichten

Portretten zijn ook wat de Braziliaanse fotograaf Arthur Omar interesseerde voor Anthropology of the Glorious Faces. Hij nam zwart-witclose-ups van gezichten van dansers uit het carnaval van Rio. De bezoeker krijgt metershoge, in een cirkel geplaatste extatische portretten, waar de carnavalmuziek zo van af schalt.

Haaks op die portretten staat het werk van Annet Vandervoort. Zij focust niet op de extase maar op de ochtendlijke nuchterheid met een serie van zeven portretten van gewone mensen, van het moment dat ze uit bed stappen tot ze klaar zijn om zich aan de buitenwereld te tonen.

Een speciale plaats nemen de No Eyes in, uit de serie Dancing Bear van verzamelaar W.M. Hunt. Hunt, die dertig jaar geleden foto's begon te kopen, heeft een erg ruime collectie, met werk van grote namen als Penn, Avedon, Mapplethorpe, Brassaï, Brandt en Witkin tot totaal onbekenden. Eén ding verenigt de uit alle hoeken van de wereld afkomstige foto's: het zijn adembenemende beelden van mensen van wie de blik en vaak ook ogen de toeschouwer niet te zien krijgt.

Het allergrappigst was naast het werk van de Japanner Tsuzuki dat van de Spanjaard Joan Fontcuberta. Die Madrileense fotograaf infiltreerde in een gemeenschap in een Fins klooster in Carelia, waar cursussen mirakels werden gegeven. Door zijn toedoen werden de zwendelaars overigens ingerekend. Fontcuberta illustreerde de wonderen die in het Finse klooster werden verricht: levitatie, dolfijnsurfen tegen de stress of het laten verschijnen van het gelaat van Che Guevara op een sneetje parmaham. Miracles and co, in het prachtige Sint-Trophimeklooster, is zowel qua locatie en beeld als qua tekst een absoluut hoogtepunt.

Fontcuberta is overigens niet de enige fotograaf die een formidabele expositieruimte kreeg toebedeeld: net zoals het persfotografiefestival Visa pour l'Image in Perpignan strekken de Rencontres zich over heel Arles uit. Elke kerk, kapel, museum of loods is tot half september ingepalmd door het werk van een van de deelnemers. Zo kun je het cultuurhistorische patrimonium herontdekken van een prachtige stad waarbinnen alles op loopafstand ligt.

En voor wie zich na vijftig expo's nog onverzadigd zou voelen, zijn er in de Fondation Vincent van Gogh nog tot 17 oktober de Portraits d'Arlésiennes te bewonderen van Pablo Picasso.

Les Rencontres de la Photographie in Arles, van 5 juli tot 18 september, dagelijks van 10 tot 19 uur. Een pasje voor alle tentoonstellingen kost 28 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234