Woensdag 30/11/2022

De hel voor gekleurde spelers

Vanavond speelt de Nederlandse club PSV op het veld van CSKA Moskou. Spelers met donkere huidskleur doen dat met een bang hart. Racistische uitlatingen zijn namelijk schering en inslag in Rusland.

Jevgeni Levtsjenko vertelt over die keer dat een van zijn Afrikaanse ploeggenoten bij Saturn Moskou zonder reden op straat in elkaar werd geslagen. Of eigenlijk was die reden er wel: zijn huidskleur. Levtsjenko: "Neger, we gaan je in elkaar slaan. Dat hoorde hij, voordat hij klappen kreeg."

De voormalig prof van Groningen, Sparta en Willem II hoef je niets te vertellen over het racismeprobleem dat in het Russische voetbal gebeiteld lijkt te zitten. Levtsjenko werd geboren in de Sovjet-oblast Donetsk, dat later deel van Oekraïne ging uitmaken, en speelde een jaar bij Saturn in Moskou. In die stad treedt de Nederlandse topclub PSV vanavond aan tegen CSKA voor zijn tweede Champions League-duel.

CSKA, gevormd als de club van het leger, is de koploper in de Russische competitie. De aanhang staat bekend als ruig en heeft ook geen hoge pet op van donkere voetballers. Daarvan heeft de club er twee in het veld staan: de Nigeriaan Ahmed Musa en Seydou Doumbia uit Ivoorkust.

Hoewel de CSKA-fans hun eigen spelers ontzien, kan ook de selectie van coach Leonid Sloetski niet om het wangedrag heen. Vorig jaar moest CSKA zelfs al zijn drie thuiswedstrijden in de Champions League zonder publiek afwerken, na een straf van de Europese voetbalbond UEFA. Die nam daarmee maatregelen tegen het recidive racisme onder de fans.

Oerwoudgeuiden en bananen

Daarin is CSKA niet uniek. Om de zoveel tijd sijpelt er wel een bericht door over kwalijk supportersgedrag in de Russische Premier League. Wel lijkt het of steeds meer spelers stelling durven te nemen tegen racisme. Zo maakte de kwestie rond de Ghanees Emmanuel Frimpong in juli een golf van reacties los.

De voormalige speler van Arsenal had zijn middelvinger opgestoken naar een supporter van Spartak Moskou die hem racistisch had bejegend, waarna hij met rood van het veld moest. Daar kwamen nog twee wedstrijden schorsing overheen voor de speler van FK Oefa, die zijn ongeloof op Twitter niet verhulde: "Racistisch misbruikt, door het spel waarvan ik zoveel hou."

Frimpong kreeg bijval van Hulk, de aanvaller van Zenit Sint-Petersburg. De Braziliaan was gevraagd een paar dagen later te assisteren bij de WK-loting in Sint-Petersburg, maar die afspraak ging ineens niet meer door. Volgens de FIFA had hij "clubverplichtingen".

Frimpong stipte ook een ander probleem aan. Hoe moet dat over drie jaar, als er bij het WK in Rusland nog veel meer donkere spelers in actie komen? Ongetwijfeld kopen dan ook veel supporters uit andere landen een kaartje. Maar het probleem in Rusland wordt er niet minder om, ook doordat de nationale voetbalbond volgens Levtsjenko veel te weinig doet om racisme in de stadions uit te bannen.

De oorzaken zijn complex. Misschien moet het maken van oerwoudgeluiden of het gooien van bananenschillen wel worden gezocht in de nationalistische aard van de Rus, zegt Levtsjenko. "Veel Russische kinderen leren niet om volgens een ander perspectief te kijken naar andere mensen. Zij denken oprecht dat een gele of donkere huid iemand minderwaardig maakt."

Racistische uitlatingen zijn, zegt hij, deels het gevolg van onwetendheid. Toch wordt het superioriteitsgevoel volgens hem ook gecultiveerd door supporters die zich afzetten tegen inwoners van Abchazië of de Kaukasus. En tegen donkere voetballers uit Afrika of Zuid-Amerika.

Bij PSV zijn ze zich bewust van de reputatie van de CSKA-supporters. Maar de technische staf heeft spelers als Brenet, Locadia en Narsingh er niet extra op gewezen, hoewel ze de kans lopen om vanaf de tribunes met hun huidskleur te worden geconfronteerd.

UEFA kijkt mee

Algemeen directeur Toon Gerbrands: "Als je je van tevoren gaat bezighouden met zaken als oerwoudgeluiden, heb je de verkeerde focus. Elke speler gaat bovendien anders met racisme om. De een sluit zich ervoor af, de ander loopt huilend het veld af. Bij Den Bosch klonken er in mijn AZ-tijd oerwoudgeluiden voor Jozy Altidore, maar hij bleef doorvoetballen. Zijn uitleg was: 'Ik gun zulke mensen niet dat ik iets laat merken.'"

Levtsjenko: "Onze trainer bij Saturn stak zijn kop in het zand. Hij zei tegen de donkere spelers: 'Negeren en verder spelen.' Diezelfde spelers durfden 's nachts niet meer over straat. Die jongen die in elkaar werd geslagen, kocht een tasergun om zichzelf te beschermen."

Met CSKA treft PSV een club die al onder een vergrootglas ligt bij de UEFA. Ook vanavond zullen waarnemers van de Europese bond hun oren spitsen in de Arena Khimki. Gerbrands: "De scheidsrechter beslist, maar de waarnemers kijken en luisteren mee. CSKA is gewaarschuwd."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234