Vrijdag 10/04/2020

De heimelijke wereld van het papieren genot

Bibliofilie, is dat niet vooral een stoffig maar schuldeloos tijdverdrijf voor welgestelde letterheren? Wie zich van het tegendeel wil overtuigen, moet dit weekend in Gent naar DRUKsel, de beurs voor margedrukkers, bibliofiele uitgevers en aparte boekenmakers. Naar aanleiding van DRUKsel dompelde De Morgen zich onder in het circuit van papieren genotszoekers en maakte miniportretten van hartstochtelijke bibliofielen, die soms het brood uit de mond sparen voor hun passie.

Gent

Van onze medewerker

Dirk Leyman

'Het maken van bibliofiele boeken is tegenwoordig een daad van verzet tegen la pensée unique", zegt Johan Velter ferm en plechtig. Velter is de organisator van DRUKsel, het jaarlijkse Vlaamse rendez-vous van de hedendaagse bibliofilie. Sinds zeven jaar is de Gentenaar de koppige pleitbezorger van deze minibranche. "Bibliofiele uitgevers willen bewust ontsnappen aan de dwang van de markt", stelt hij vast. "Het zijn dissidenten én dilettanten, eigengereide schoonheidszoekers, die de charme van het menselijke en ambachtelijke vooropstellen. Voor hen is het werkproces even belangrijk als het eindresultaat. Sommige van deze margedrukkers werken zelfs vijf jaar aan één boek. Bibliofilie bedrijft daarom de cultus van de traagheid."

Velter wil niet horen van het soms vermolmde imago van bibliofilie als "ouderwetse en stoffige bezigheid". Ook "met louter decoratieve salontafelboeken of handgeschepte papiervellen" heeft het circuit nog weinig uitstaans. "Inventieve vormgevers, kunstenaars en jonge poëten lopen elkaar hier voor de voeten. Sommige dichters kunnen via bibliofiele uitgaven ontkomen aan de terreur van de poëziepolitie, die in bepaalde tijdschriften lelijk huishoudt. Vergeet trouwens niet dat gevestigde namen tuk zijn op speciale edities van hun werk. Kijk naar Rutger Kopland, Benno Bernard, Hugo Claus, Gerrit Komrij, Eriek Verpale."

De DRUKsel-beurs wil de hedendaagse bibliofilie elk jaar een springplank naar een groter publiek bieden. "Distributie is immers het grote probleem. Vlaamse boekhandels staan slechts schoorvoetend open voor bibliofilie. In Nederland heb je tenminste de gespecialiseerde Minotaurus-winkel in Amsterdam. Toch blijft de wereld van aparte boekenmakers een kleine en besloten wereld, waar je een zekere 'inteelt' nooit kunt uitsluiten", beaamt Velter.

Vaste waarden zijn onder meer Boris Rousseeuw en zijn Carbolineum Pers (gespecialiseerd in drukgeschiedenis, curiosa en eigenzinnig werk van grotere namen), de Gentse families Hemelsoet en Ergo (die samen het hele gamma van klassieke tot hedendaagse (Franse) poëzie bestrijken en ook kunstenaarsboeken maken) en het genootschap Literarte, dat het kruim van de Vlaamse letterkunde tot bibliofiele zijsprongetjes verleidt. Zij maken edities in oplages van 50 tot maximaal 200.

Een economisch wingewest is dit zeker niet, maar allen hebben ze een trouw publiek van kopers opgebouwd, onder meer ook via mond-tot-mondreclame. Daarnaast zijn er veel bevlogen en hardnekkige Einzelgängers die vormgeving en kunst vooropstellen, zoals het nieuwe Factor 44, Ubicumque, Yves Gevaert en Het gonst. DRUKsel haalt ook steeds de Nederlandse margedrukkers naar hier, wat verrassende confrontaties oplevert: "Nederlanders hebben vanuit hun traditie een bijzondere gevoeligheid voor heldere typografie."

DRUKsel is zelf ook actief als uitgever. "Met Het zwijgen van de dichter hebben we ooit Jan Lauwereyns gelanceerd." Velter spitst zich ook toe op de rehabilitatie van hermetischer, 'denkende' poëzie. "Dit jaar brengen we nieuw werk van de 83-jarige Albert Bontridder en van Martin Reints." De uitgaven in een oplage van 120 exemplaren vallen op door hun uitgepuurde soberheid. Velter: "Ik zie het als een daad van rechtvaardigheid voor de komende generaties. Zo is Bontridder nog een generatiegenoot van Louis Paul Boon geweest en speelde hij een vooraanstaande rol in Tijd en Mens. Bibliofielen in 2030 vinden dit vast erg gewilde publicaties."

DRUKsel, za 17 en zo 18 april in de Leopoldskazerne te Gent (nabij Citadelpark), www.druksel.be, van 10 tot 18 uur, met zeventig Vlaamse en Nederlandse exposanten en tal van lezingen. Gratis toegang.

'Bibliofiele uitgevers zijn dissidenten én dilettanten, eigengereide schoonheidszoekers'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234