Donderdag 14/11/2019

Midden-Oosten

De heikele 'vredesmissie' van Trump bij Netanyahu en Abbas

Op de Ben Gurion luchthaven in Lod, nabij Tel Aviv, Israël, wordt de rode loper uitgerold voor VS-president Trump. Beeld EPA

Later vandaag ontmoet VS-president Donald Trump de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Slaagt hij er, daags voor zijn gesprek met de Palestijnse leider Mahmoud Abbas, in om de vredesgesprekken met de Palestijnen nieuw leven in te blazen?

Wordt dit een ontmoeting tussen bondgenoten of zit er ruis op de lijn?

Beide. De Israëlische premier Netanyahu weet nog altijd niet goed wat te denken van de nieuwe VS-president. Trump is weliswaar openlijk veel pro-Israëlischer dan zijn voorganger Barack Obama, die een barslechte relatie had met Netanyahu, maar heeft de regering in Tel Aviv ook al op de vingers getikt.

Herinner het bezoek van Netanyahu aan Trump in februari. “Ik zou graag hebben dat je je een beetje inhoudt met je nederzettingenbeleid”, zei Trump daar, tot verrassing van de Israëlische regering die sinds de verkiezing van de VS-president weer Israëlische woningen liet bouwen op oorspronkelijk Palestijnse gronden. Ook over de controversiële status van Jeruzalem zaaide Trump verwarring. Eerst wilde hij Jeruzalem erkennen als hoofdstad van Israël, en zelfs de VS-ambassade daar naartoe verhuizen, maar na waarschuwingen van diplomaten dat hij zo een nieuwe intifada zou uitlokken, slikte hij dat plan in.

Beeld AFP

Ook hoe Trump straks in Oost-Jeruzalem zonder Israëlische ministers een bezoek gaat brengen aan de Westelijke Muur – de heilige Klaagmuur voor de Joden, maar ook door moslims geclaimd als islamitisch heiligdom– wordt in Tel Aviv niet geapprecieerd. Trump wil zo de Palestijnen niet voor het hoofd stoten, maar door een betwist heiligdom te bezoeken, dreigt hij sowieso munitie te geven aan radicalen aan beide zijden.

Kan het onthullen van Israëlische inlichtingen aan Russisch buitenlandminister Lavrov (over de terreurplannen van IS) vorige week de sfeer bekoelen?

Ja. De Israëlische inlichtingendiensten hebben een cultuur van absolute geheimhouding. Lekken worden er beschouwd als hoogverraad. Openlijk zal er niet over gerept worden, maar Trump en zijn medewerkers zullen achter de schermen ongetwijfeld een forse waarschuwing krijgen. 

Trump ziet zichzelf in de rol van vredesboodschapper tussen Israël en de Palestijnen. Is toenadering mogelijk?

Een nieuw vredesakkoord tussen Israëli's en Palestijnen, waar zijn voorganger Barack Obama niet in slaagde, is een topprioriteit voor Trump. “Het is iets waarvan ik denk dat het, wellicht, niet zo moeilijk is als mensen door de jaren heen dachten”, zei Trump vorige maand tijdens een ontmoeting met de Palestijnse leider Mahmoud Abbas, die hij morgen zal ontmoeten. Hij voegde ook de daad bij het woord en stuurde al snel een toponderhandelaar naar de Palestijnse Autoriteit, in de persoon van Jason Greenblatt. Ooit werkzaam voor de Trump Organization gooide Greenblatt in maart al hoge ogen door een Palestijns vluchtelingenkamp te bezoeken, wat volgens een bericht op de website Politico voor goodwill zorgde bij de Palestijnen.

Toch is het maar de vraag of de inspanningen vruchten kunnen afwerpen. De interne politieke situatie in Israël én de Palestijnse Autoriteit maken het erg moeilijk om snel met een nieuw vredesplan te beginnen, zelfs als Trump, Netanyahu en Abbas dat persoonlijk zouden willen.

Netanyahu is voor zijn regeringscoalitie afhankelijk van ultraconservatieve partijen, die hem nooit zullen toestaan om gebiedsconcessies te doen op de Westelijke Jordaanoever – een eis van de Palestijnen en hun Arabische partners.

De rol van Abbas is op 82-jarige leeftijd dan weer bijna uitgespeeld. Zonder verkozen mandaat ziet hij met lede ogen toe op een bittere opvolgingsstrijd voor zijn post.

Steunt Trump een tweestaten- of éénstaatoplossing?

Het doel van vorige vredesgesprekken, en zijn voorgangers als president, was om tot een tweestatenoplossing te komen. Trump heeft die eerder dit jaar in vraag gesteld. “Ik kijk naar (een vredesoplossing met) twee staten en één staat”, zei hij. “En ik hou van diegene waar beide partijen van houden. Ik kan met beiden leven”.

Het is afwachten of hij daar vandaag en morgen op terugkomt, en hoe zijn gesprekspartners hier op zullen reageren.

Beïnvloeden zijn akkoorden met de Saoedi's zijn gesprekken?

Ja, in positieve mate. De Saoedische koning liet afgelopen weekend, via zijn buitenlandminister, weten dat hij een nieuw vredesinitiatief tussen Israëli's en Palestijnen steunt.

De Saoedische redenering is pragmatisch: vrede tussen Israëli's en Palestijnen zou minder invloed voor het sjiitische Iran in de regio betekenen. De soennitische Saoedi's zien al langer met lede ogen toe hoe Iran invloed verwerft door steun aan radicale Palestijnen. Ook gebruikt Teheran het Palestijns-Israëlisch conflict als vliegwiel om, via Hezbollah, zijn invloed te behouden in het strategische buurland Libanon.

Het wordt interessant om te zien of Trump namens de Saoedische koning met een boodschap komt voor Netanyahu en Abbas. De Saoedi's en hun Arabische partners deden in 2002 al zelf een vredesvoorstel. Ze boden Israël toen genormaliseerde relaties aan met de Arabische wereld, als zij zich terugtrokken van de gebieden die ze veroverden in 1967 – al was dat laatste toen onaanvaardbaar voor Tel Aviv.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234