Dinsdag 02/03/2021

De hapklare kunst in het broodtrommeltje

Bentoboxen

Wat ik op mijn boterham wilde 's middags, die vraag behoorde steevast tot het ochtendritueel in de lagere school. Als het beleg op was, werd er eens zot gedaan en dan vond ik er eentje met choco. Op 1 april kreeg ik gegarandeerd paté met een flosdraadje in verstopt, één keer zelfs tandpasta. Maar nooit zaten er hotdogoctopusjes in of varkentjes gemaakt van kaas. Laat staan een eetbare rockgitaar. Door Kerlyne Dekeukelaere

Bento's zijn van oorsprong traditionele Japanse lunchboxen. Ze ontstonden in de zestiende eeuw als houten doosjes, gevuld met gedroogde of gekookte rijst. De bento's van toen hebben veel weg van de bakjes waarin nu de lunch geserveerd wordt in Japanse restaurants. Door schoolkinderen en werkende mensen werden de doosjes gebruikt als lunchbox. Met de invoering van uniforme schoolmaaltijden na WO II, kenden de bento's een terugval, maar sinds de jaren 1980 zijn de bento's, in een plastic variant, weer helemaal terug. Via Japanse immigranten kwamen ze in de VS terecht en sinds enkele jaren zijn er ook liefhebbers in Europa. "De bento's zijn eigenlijk een terugkeer naar de brooddozen, maar dan in een mooie doos", vindt Thomas Bertrand, eigenaar van de webwinkel Bentoandco.com. "De Japanse bentoboxen zijn veel origineler dan de klassieke brooddozen in Tupperwarestijl."

3-2-1

Niet zozeer de dozen zijn opvallend, maar vooral hun vulling. De traditionele bento's werden volgens een 3-2-1-verhouding gevuld. Drie delen rijst of andere koolhydraten, twee delen groenten en twee delen vlees of vis, zorgen voor een evenwichtige lunch. Wanneer je de bentodoos op deze manier vult, komt de inhoud van de doos trouwens overeen met het aantal calorieën erin. Een box van 600 ml bevat dus ongeveer 600 calorieën. Op het internet zijn tabellen te vinden om de ideale grootte van jouw persoonlijke doos te berekenen. Volgens een lezersenquête op Lunchinabox.net is een gezonde maaltijd de belangrijkste stimulans om een bentobox te gebruiken. Ook het natuur-vriendelijke aspect is volgens Deborah 'Biggie' Hamilton, de beheerder van Lunchinabox.net, doorslaggevend. "De bento's zijn niet alleen gezond en lekker, maar passen ook in de groene hype. Doordat je geen broodjes gaat kopen, of zilverpapier gebruikt om je lunch in te verpakken, bespaar je een hoop afval."

Zelf begon Biggie met het maken van bento's toen bij haar man een glutenallergie werd vastgesteld. Hij moest zich aan een streng dieet houden en nam steeds een lunch van thuis mee. Om die lunch zo aangenaam en gevarieerd mogelijk te maken, deed Biggie beroep op de bento's, die ze kende van toen ze in Japan woonde. Uiteindelijk bleek dat de dokters een foute diagnose hadden gesteld, maar Biggie had de microbe helemaal te pakken.

Food art

Hoewel de bento's oorspronkelijk gevuld werden met uitsluitend oosterse gerechten, is dat allang niet meer het geval. Veel gebruikers bewerken het idee naar eigen behoeften en smaak. Typische westerse ingrediënten worden toegevoegd, zoals poffertjes bij onze noorderburen, en de evenwichtige verhoudingen worden vaak achterwege gelaten. De bento's zijn ook ideaal voor zogenaamde leftover-make-overs. Restjes van de vorige dag belanden zo niet in de vuilnisbak.

De meest spraakmakende trend, zowel hier als in Japan, zijn de figuurbento's of kyaraben waarbij de bentoboxen figuratieve vullingen krijgen. Sommige keukenprins(ess)en beperken zich tot een decoratief detail of een schattig prikkertje, anderen leven er zich volledig in uit. Je kunt het zo gek niet bedenken, of iemand heeft het al in een bentovorm gegoten. "Wanneer ik 's morgens een bento maak voor mijn zoon, neemt dat gemiddeld een kwartier in beslag", vertelt Biggie. "Alpha-mums, die van de lunch hele kunstwerkjes maken, zijn daar een uur mee bezig. Dat zou ik echt niet kunnen. Het gaat er mij vooral om een snelle, lekkere lunch te maken. Bij food art trek ik de lijn."

De bento-aanhangers organiseren zich vooral via het internet. Ze wisselen ideeën uit op allerlei blogs, posten foto's op fotowebsites zoals Flickr, en natuurlijk konden de Facebookgroepen niet uitblijven. Ook Amorette 'Sakurako' Dye heeft een eigen stekje op Flickr, waar je haar bentokunsten kan opvolgen. Verbazingwekkend wat er allemaal in haar lunchbox past. Een gekookte kreeft, de Eiffeltoren, geisha's of gedetailleerde winterlandschappen, Amorette draait er haar hand niet voor om. "Zodra ik een plan in mijn hoofd heb uitgedacht, doe ik er een half uur tot drie kwartier over om een bento te maken, inclusief de rijst koken en ze laten afkoelen." Die rijst kleurt ze vaak met eetbare verf, al is niet iedereen daar een fan van. "Het smaakt niet anders dan gewone rijst, en ik vind dat het uiteindelijk hetzelfde is als de kleurstoffen die in allerlei dranken zitten." Of de rijkelijk versierde bento's geen jaloezie opwekken bij de klasgenootjes, is nog maar de vraag.

Bento in België

Volgens Thomas Bertrand van Bentoandco.com, worden bento's booming business in 2009. "Door de economische malaise die er heerst, staan de mensen er meer voor open om hun middageten van thuis mee te nemen. Dat is goedkoper dan een broodje te bestellen of uit eten te gaan. Reken maar uit hoeveel je zo uitspaart in amper een week tijd."

De bentodozen verschillen van de doorsnee brooddoos door de verschillende lagen waaruit ze zijn opgebouwd. Een andere, vaak gebruikte variant is de laptoplunch. Dat is een lunchbox met vanbinnen verschillende compartimenten, zodat de verschillende ingrediënten zeker van elkaar gescheiden blijven. Daarnaast is er nog de Mr. Bento, een isolerende lunchbox met verschillende, uitneembare lagen die meer weg heeft van een grote thermosfles dan van een brooddoos.

In Europa zijn de bentoboxen moeilijk te vinden, en de douanekosten voor verzendingen vanuit de VS of Japan kunnen hoog oplopen. Bij Bentoandco.com spelen ze handig in op de groeiende Europese vraag. Vanuit Kyoto beheert de Fransman Thomas Bertrand, samen met zijn Japanse vrouw, de webwinkel. "Onze klanten zijn voornamelijk Fransen, Belgen, Zwitsers en Canadezen", vertelt hij, al moet de oorzaak daarvoor waarschijnlijk in de taal gezocht worden.

Volgens Biggie van Lunchinabox.net is bento meer dan een hype "Er zijn zoveel voordelen aan verbonden, dat ik er zeker van ben dat dit niet zomaar een voorbijgaande trend is. Bento's zijn goed voor het milieu en geven je de mogelijkheid gezond te eten en met vaste porties. Je bespaart er ook mee op je lunchbudget, en natuurlijk zijn ze leuk om te maken." n

Eetbaar

Bentoboxen zijn brood-dozen met een artistieke lunch in. De trend kwam uit Japan overgewaaid.

Alpha-mums maken van de lunch voor hun kinderen hele kunstwerkjes en zijn daar soms een uur mee bezig

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234