Dinsdag 22/10/2019

Verenigde Staten

De hakken zijn hoger dan het aanzien: First lady Melania Trump is het mikpunt van spot

Melanie Trump droeg een tropenhelm tijdens een safari in Kenia. Een symbool van koloniale onderdrukking. Beeld Photo News

Anders dan haar voorgangers is presidentsvrouw Melania Trump een sfinxachtige figuur, die nauwelijks iets loslaat. Het commentaar richt zich op wat zichtbaar is: haar poenerige smaak. "De positie van first lady is ondankbaar."

Gaat het over Melania Trump, dan is het gegniffel nooit ver weg. Neem deze week, waarin ze naar Afrika afreide. In Ghana, Malawi, Kenia en Egypte bezocht de first lady scholen, ziekenhuizen en door de VS gefinancierde ontwikkelingsprojecten. Maar die inhoudelijke component van de reis kreeg nauwelijks aandacht, de media schreven vooral over Melania zelf. Meer specifiek: over hoe Melania eruitzag. 

Ook op sociale media buitelde men over elkaar heen om haar outfit te bespotten. Hoe haalt ze het in haar hoofd om op tien centimeter hoge Manolo Blahnikschoenen met luipaardprint naar het armste continent ter wereld te reizen? Dacht Melania dat ze naar de Parijse modeweek ging in plaats van naar de krottenwijken van Nairobi?

De schoenen waarmee Melania Trump naar Afrika reisde. Beeld REUTERS

De kritiek bereikte een hoogtepunt toen Melania Trump met een spierwitte 19de-eeuwse tropenhelm kwam opdagen in Kenia. In Afrika wordt die gezien als een symbool van koloniale onderdrukking. Op sociale media werd druk gespeculeerd over wat haar bezielde.

Enkele outfits van Melania Trump tijdens haar Afrika-reis. Links: de omstreden tropenhelm. Beeld AFP

Makkelijk doel

Op Melania Trump is het vrij schieten. Ze is als first lady dan ook een makkelijk doel: ze kan zich nauwelijks verdedigen. Bovendien is ze het type vrouw waar men vooral in progressieve kringen op neerkijkt. Een voormalig bikinimodel uit Oost-Europa met een poenerige smaak die zich omhoog heeft gesekst, dat is het beeld, soms expliciet, vaker impliciet, van Melania.

Doet dit haar recht? Waren we het er niet over eens dat vrouwen niet enkel op hun uiterlijk mogen worden beoordeeld? En projecteren mensen niet gewoon hun afkeer van Trump op zijn vrouw, die, voor zover we weten, weinig tot geen interesse heeft in politiek?

Melania Trump tijdens een bezoek aan de Egyptische piramides. Beeld REUTERS

Melania is een ongrijpbaar fenomeen. Ze vertoont zich niet graag in het openbaar en als ze dat wel doet, zegt ze weinig. Dat voedt speculatie. Is ze doodongelukkig in het Witte Huis? Walgt ze van haar man? Wil ze scheiden? Niemand die het weet, en dus richt het commentaar zich op wat wel zichtbaar is: haar kledingkeuze.

De felste kritiek ontving ze afgelopen zomer, toen ze bij een bezoek aan een detentiecentrum vol Mexicaanse migrantenkinderen een parkajas droeg met de tekst 'I really don't care, do you?' Tot op de dag van vandaag weet niemand wat ze ermee bedoelde. "Het is gewoon een jas, dat is alles", liet het Witte Huis weten, maar dat overtuigde niemand.

In parkajas met de tekst 'I really don't care, do you?' Beeld REUTERS

Ceremoniële taken

"Vrouwelijke politici worden, meer dan mannen, op hun uiterlijk beoordeeld. Het gaat over de outfit van Merkel, maar nooit over de pakken van Macron. Voor first lady's geldt dat nog meer", zegt sociaal wetenschapper Linda Duits. "Melania is een voormalig model, en daar hoort een label bij van oppervlakkigheid. Haar voorliefde voor dure kleding en voor interieurs met goud en marmer is typisch nouveau riche. Daar wordt in bepaalde kringen op neergekeken."

Melania boft ook niet met haar voorgangers. De vorige drie first lady's, Hillary Clinton, Laura Bush en Michelle Obama, waren in het bezit van een postgraduaatdiploma en gaven hun jaren in het Witte Huis, ieder op hun eigen manier, inhoudelijk vorm. Hoewel het nergens formeel is vastgelegd, wordt van first lady's verwacht dat ze, naast hun ceremoniële taken, ook iets bijdragen aan het beleid van hun man, liefst op een onderwerp dat politiek niet beladen is.

Wat Melania precies uitvoert, weet niemand. Ze zou zich inzetten voor het welzijn van kinderen, daarom is ze nu in Afrika, en tegen cyberpesten, maar vooralsnog heeft ze de Twittertirades van haar eigen man nog niet kunnen beteugelen. In Egypte vertelde ze de pers dat ze hem op dat vlak soms advies geeft. "Ik ben het niet altijd eens met zijn tweets. Ik heb een eigen mening en geef hem soms advies. Maar hij luistert daar niet altijd naar", klonk het.

Verkeerde man

Duits vindt dat de kritiek op Melania neigt naar snobisme. "De Franse socioloog Pierre Bourdieu onderscheidde drie soorten kapitaal: economisch kapitaal en sociaal en cultureel kapitaal. Dat eerste hebben de Trumps in overvloed, maar cultureel kapitaal, waar ook goede smaak onder wordt verstaan, ontberen ze."

Door Melania te bespotten om haar dure kleren en de kitscherige kerstversieringen die ze in het Witte Huis ophangt, wordt haar ingepeperd dat ze dan wel getrouwd mag zijn met de machtigste man ter wereld, maar er nog niet behoort. Niet fair, vindt Duits. "Wij accepteren niet dat het trouwen van een rijke man voor vrouwen uit lagere sociale klassen, waar Melania uit komt, een bewuste en legitieme beroepskeuze is. Ook op voetbalvrouwen wordt neergekeken, terwijl dit voor meisjes uit de werkende klasse dé manier is om sociaal te stijgen."

Rosemarie Buikema, publicist en hoogleraar aan de Universiteit Utrecht op het gebied van gender en cultuur, gaat hier maar gedeeltelijk in mee. "Iedere vrouw heeft het recht om als individu te worden gezien, maar dat belet ons niet te constateren dat Melania met de verkeerde man is getrouwd. Haar partnerkeuze lijkt pragmatisch: een manier om het leven in elk geval financieel aangenamer te maken. De vraag is of ze daar ook de wereld een dienst mee heeft bewezen." Dat valt tegen. Melania's stap schept niet automatisch kansen voor andere vrouwen met eenzelfde achtergrond, noch wordt zij als een feministisch rolmodel gezien.

Hoge hakken voor het planten van een boom in de tuin van het Witte Huis. Beeld AFP

Buikema: "Ik denk aan Three Guineas, het manifest dat Virginia Woolf in 1938 schreef over hoe vrouwen kunnen voorkomen dat mannen oorlog voeren. Woolf betoogt dat vrouwen de patriarchale cultuur kunnen doorbreken door buiten mannelijke waarden te gaan staan. Trump is de belichaming van de conservatieve boze witte man en Melania heeft zich aan hem verbonden. Ze doet voor zover wij weten weinig om afstand van zijn onderdrukkende en discriminerende praktijken te nemen. Dat vind ik eigenlijk veel relevanter dan haar kleding."

Suffragettes

Wat niet helpt om Melania als meer dan de trophy wife van Trump te zien, is dat ze nauwelijks iets loslaat. Anders dan haar voorgangers is deze first lady ogenschijnlijk een vrouw zonder eigenschappen, een sfinxachtige figuur, die zelden empathie toont of oproept.

Econoom en feminist Heleen Mees vindt dat Melania daarmee tekort wordt gedaan. "De positie van first lady is ondankbaar. De ogen van de wereld zijn op je gericht, maar je mag weinig tot niets doen, je bent vooral vrouw-van. Michelle Obama en Hillary Clinton hadden het daar ook moeilijk mee. En toch lijkt Melania soms subtiel afstand van haar man te nemen. Iedereen had het over die jas, maar dat Melania die Mexicaanse kindjes bezocht was een daad van verzet."

Mees vindt dat Melania de kunst beheerst om met ironische middelen haar positie als onafhankelijke vrouw te markeren. "Toen Trumps affaire met Stormy Daniels in de publiciteit kwam vergezelde ze hem niet naar de State of the Union. Ze droeg die dag een wit broekpak, de kleur van de suffragettes (een beweging van Amerikaanse vrouwen rond 1900 die streden voor de vrouwenrechten, red.). Dat juist zij zich inzet tegen cyberpesten, terwijl ze getrouwd is met de grootste pestkop van allemaal, vind ik verfrissend eigenzinnig."

Een aantal jaar geleden gaf Donald Trump een inkijkje in zijn huwelijk. De seks met Melania was, uiteraard, "ongelooflijk". Luiers verschonen deed hij niet: "Niets voor mij, ik lever de middelen en zij zorgt voor de kinderen. We kennen onze rollen." Een rolverdeling waar veel mensen anno 2018 van gruwen, maar die voor een groot deel van conservatief Amerika nog steeds de norm is. Dedain over Melania en die rolverdeling doet denken aan de minachting die Trump ten deel viel toen hij zich kandidaat stelde voor het presidentschap.

Wijd pak, lange das

Ook het uiterlijk van Donald Trump is geregeld het mikpunt van spot. Los van Trumps kapsel zijn de pakken die hij draagt weinig modieus. De broeken zijn te wijd, de jasjes vallen te ruim en de dassen die hij draagt zijn zo gestrikt dat ze ver onder zijn riem uitkomen: een heuse 'fashion faux pas'.

Volgens een analyse van de Britse kwaliteitskrant The Independent zit er wel degelijk een gedachte achter de outfits van Trump. Een te gelikt uiterlijk zou hem vervreemden van zijn achterban. Door zijn slechtzittende pakken zouden ook mensen uit lagere klassen zich met hem kunnen identificeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234