Zaterdag 17/04/2021

Opinie

De haat is gezaaid, de geest is uit de fles

Een Hongaarse vrouw in traditionele klederdracht brengt haar stem uit in het referendum van gisteren. Beeld REUTERS
Een Hongaarse vrouw in traditionele klederdracht brengt haar stem uit in het referendum van gisteren.Beeld REUTERS

Gert Loosen (1971) is docent-moedertaalspreker aan de Vakgroep Nederlands van de Universiteit Debrecen in Hongarije.

De huidige Hongaarse regering is een club van oerconservatieve heren die de exclusiviteit van het heterohuwelijk in de grondwet heeft verankerd en waarvan enkelen zich niet schamen voor antisemitische uitspraken en Roma-haat. Toch kreeg de openbare omroep de opdracht de mensen te waarschuwen: wanneer de islam wint, is het afgelopen met feministen, atheïsten, joden, holebi's. Die richtlijn maakte deel uit van een haatcampagne tegen migranten, tegen vreemdelingen, tegen 'terroristen' dus (in de Hongaarse newspeak valt het woord 'oorlogsvluchteling' nooit) die culmineerde in de volksraadpleging van zondag, met maar één, zeer retorische vraag: "Wilt u dat de EU de opvang verplicht van niet-Hongaarse burgers, zonder toestemming van het parlement?"

Gert Loosen. Beeld rv
Gert Loosen.Beeld rv

Voor het geval dat je als stemgerechtigde Hongaar nog had getwijfeld dat je daar met 'Nem!' op moest antwoorden, gaf de Hongaarse regering meer dan 45 miljoen euro uit voor alomtegenwoordige propaganda zoals "Wist u dat Brussel een hele stad illegale migranten naar Hongarije wil sturen?" (Geld dat ten dele gerecupereerd wordt door de verkoop van staatsobligaties à 300.000 euro per stuk aan... niet-EU-burgers die in ruil een verblijfsvergunning voor hen en hun familie in Hongarije, en dus in de Schengenzone, krijgen. Je verzint het niet.)

Zaterdag nog zat ik op de tram. Op de schermen die op normale dagen de halte aangeven en reclameboodschappen tonen, keken vier (echte!) Hongaren me recht in de ogen met de woorden: "Ik hou van mijn land. Daarom ga ik zondag stemmen." Mijn collega's ontvingen een persoonlijke brief van de premier, waarin hij tot patriottisme aanmaande.

Ja, er waren weer demonstraties pro-regering met kaalkoppen vol nazitatoeages, gekleed in T-shirts met opdruk 'Fascists do it better', Blood and Honour-delegaties die constant "Wij willen geen vreemdelingen" scandeerden, en een band die 'nationale rock' speelt.

Maar laat niet déze mensen alleen het beeld van Hongarije in België bepalen. Er zijn ook veel dissidenten. De organisatie Ecce Homo (Lásd az embert) voert al een tijd een tegencampagne en gaf vorige vrijdag op het plein voor het parlement een podium aan belangrijke kunstenaars en figuren uit het culturele leven. Er werd een gigantisch door Picasso's Guernica geïnspireerd doek gemaakt, dat de wereld zal rondreizen zolang er geen vrede is in Aleppo.

Oud-premier Gyurcsány organiseerde met zijn nieuwe partij een menselijke ketting rond het parlement. Een burgerinitiatief, 'Ik stem niet tégen de EU', kent veel aanhangers. De 'Hond-met-twee-staarten'-partij steekt de draak met de manipulatie en de flagrante leugens van de regeringspropaganda, door op gelijkaardige affiches slogans te plaatsen als: "Wist u dat corruptie meestal door politici wordt gepleegd?", "Wist u dat Brussel GEEN hele stad en GEEN illegale migranten naar Hongarije wil sturen?", "Wist u dat er in Syrië een oorlog woedt?"

Universiteiten roepen hun medewerkers en studenten op álle collega's en studiegenoten als gelijken te behandelen en geen haat toe te laten. De katholieken? Velen - ook weer niet allen - zijn ontevreden met de boodschap van barmhartigheid van de paus. De aartsbisschop zwijgt.

De afgelopen jaren hebben honderdduizenden Hongaren - hoogopgeleiden en technisch geschoolden - het land verlaten, weg van de lage lonen, de beperkte vooruitzichten, de corruptie. Dát is de echte Hongaarse migrantencrisis, waar je niets over hoort. Zondagavond bleek het referendum ongeldig, wegens te lage opkomst. Een opluchting. Waarschijnlijk is dit resultaat te danken aan enerzijds gedreven burgerinitiatieven en anderzijds de afkeer van veel Hongaren voor de politiek.

Maar de uiteindelijke uitslag doet er niet zo veel toe. Triester is dat de aandacht alweer zo lang werd afgeleid van echte problemen, zoals die in het onderwijs en de hele sociale sector, de kinderarmoede, de emigranten... Het land is verdeeld, en de zwakke oppositie raakt het onderling ook al niet eens. De haat is gezaaid, de geest is uit de fles.

Voor een doorsnee Hongaar is de kans klein dat hij van dichtbij een 'migrant' ziet. Als het object van die aversie onbestaand of maar heel klein blijkt, dan is maar de vraag tegen welke bevolkingsgroep die opgehitste gevoelens zich zullen richten in de nabije toekomst. Zoals een diplomaat me in Budapest zei: de geest weer ín de fles krijgen, is onmogelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234