Maandag 21/06/2021

De Grote Vriendelijke Reus

N-VA is de grote afwezige in de formatiesoap van de voorbije weken. Voorzitter Bart De Wever blijft bewust in de luwte. Want wie de grootste is, hoeft niet hard te roepen om gehoord te worden.

Het is opvallend. Terwijl Open Vld-voorzitster Gwendolyn Rutten ruziemaakt, haar CD&V-collega Wouter Beke boos de onderhandelingstafel verlaat en Charles Michel (MR) zich profileert als de toekomstige premier, is het o zo stil rond N-VA. De grootste partij van het land, met een historisch stemmenaantal achter zich, lijkt tevreden met de rol van de GVR, de Grote Vriendelijke Reus uit het kinderboek van Roald Dahl.

Het is van eind augustus geleden dat N-VA nog eens uithaalde naar haar coalitiepartners. De partij maakte toen de competitiviteitsmaatregelen in de coformateursnota met de grond gelijk en eiste een bijkomende lastenverlaging tot 4 miljard euro.

Sindsdien heerst er radiostilte. De Wever houdt zich gedeisd, legt niet te veel onverteerbare eisen op tafel en bemiddelt indien nodig. Denk aan de onderhandelingsnacht van 4 september. Toen hield De Wever de centrumrechtse coalitie overeind door Marianne Thyssen (CD&V) het eurocommissariaat te geven en de liberale familie het premierschap.

De N-VA-onderhandelaars verschijnen intussen amper in de journaals of duidingsprogramma's. En als De Wever dat toch doet, dan beperkt hij zich - over de formatie - tot een aantal algemeenheden.

Zo liet hij zich gisterenmiddag in het radionieuws alleen verleiden tot: "De laatste loodjes wegen zwaar. We moeten een grote sanering doen. En tegelijkertijd de competitiviteit parallel verbeteren. Dat maakt het nog wat moeilijker. We moeten ook zien dat de koopkracht van de zwaksten niet vermindert. Als je dit allemaal samen optelt, dan heb je een aartsmoeilijke oefening."

De experts die mee onderhandelen worden door De Wever op het hart gedrukt dat ze niets mogen vertellen aan de pers. Het is ook geen toeval dat de N-VA-delegatie steeds langs een achteringang binnengaat wanneer er onderhandeld wordt in de Wetstraat.

Op eieren lopen

De 'gewone' parlementairen worden in het ongewisse gelaten over de vooruitgang rond de tafel. Tijdens het wekelijkse partijbureau worden alleen de grote lijnen belicht. En dan nog. Geregeld wordt er helemaal niets gezegd over de formatie.

Er zijn een aantal goede verklaringen voor deze aanpak. Om de onuitgegeven Zweedse coalitie te doen slagen, moet N-VA op eieren lopen, beseft De Wever. De partij wil haar inhoudelijke buskruit droog houden. Want als je wil morrelen aan bijvoorbeeld de minimumlonen voor jongeren, dan toeter je daar beter niet te veel over in de pers. Dat dat voorstel gisteren in Le Soir alsnog uitlekte, leidt dan ook tot tandengeknars.

Als N-VA zich consequent dominant zou opstellen als veruit de grootste partij, wat ze is, dan zou dat snel leiden tot problemen bij de coalitiepartners. MR zou ten zuiden van de taalgrens genadeloos aangevallen worden als de alibi-Franstaligen in een regering gedomineerd door separatisten. CD&V zou de wind nog een stuk harder van voren krijgen als meest linkse partner in de centrumrechtse coalitie.

Een N-VA-bron vertelt: "We weten dat we niet op ons volle gewicht mogen boksen, want dan ligt iedereen knock-out. Als wij beginnen te roepen, dan zal de rest in een kramp schieten. Het is trouwens ook niet de juiste manier van werken. Alle ballonnetjes die nu opgelaten worden door de andere partijen, zijn bij voorbaat verloren. Uiteindelijk worden die toch afgeschoten. Daarom vragen wij van iedereen discretie."

Daarnaast heeft N-VA een perfecte partner aan tafel met Open Vld. De liberalen willen zich bewijzen en vechten op sociaal-economische thema's een bijna woordelijk identieke strijd als de Vlaams-nationalisten. De Wever kan het dus aan Rutten en De Croo overlaten om de rechtse kastanjes uit het vuur te halen.

Hij profileert zich intussen wel als harde werker in de luwte. Een beeld dat we nog niet van hem kenden. De Wever stond tot nu toe eerder bekend als een bevlogen gladiator dan als een bruggenbouwer. Bij CD&V bestrijden ze dan ook de perceptie die ontstaan is over het staatsmanschap van de N-VA-leider: "De rol van De Wever is niet zo bijzonder."

Dat hijzelf en N-VA op zijn minst minder aanvallend lijken, komt De Wever anders wel goed uit. Hij vindt het helemaal niet erg dat de traditionele partijen nu aanzien worden als de ruziemakers. Mocht de Zweedse coalitie na een tweetal jaar alsnog transformeren tot de kamikazecoalitie, dan zal N-VA als de verantwoordelijke partij uit de puinhoop opduiken, klinkt het zelfs.

Wel honger

Alle rust aan de onderhandelingstafel zal overigens niet verhinderen dat N-VA haar verkiezingsresultaat boven de 30 procent uiteindelijk zal verzilveren. Als het over de verdeling van de ministersposten gaat, dan zal er doorgeduwd worden.

N-VA maakt geen groot geheim van de departementen waarin ze geïnteresseerd is. In hun ideale wereld leidt Jan Jambon binnenkort Binnenlandse Zaken, krijgt Johan Van Overtveldt Financiën of Begroting - het eerste wordt lastig want ook CD&V en Open Vld hebben hun oog erop laten vallen - en verhuist Theo Francken of Sarah Smeyers naar Asiel en Migratie.

Daarnaast komen er allicht nog twee staatssecretarissen bij. Ook naar Justitie wordt gelonkt. Tot slot hoopt men het Kamervoorzitterschap binnen te halen voor Siegfried Bracke. De Grote Vriendelijke Reus heeft dus wel degelijk honger.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234