Woensdag 28/09/2022

AchtergrondChina

De ‘Grote Vertaalbeweging’ legt het antiwesterse geluid op Chinese sociale media bloot

‘Dank u, broeder Xi’, staat er op een billboard in de Servische hoofdstad Belgrado, nadat Chinese artsen Servië te hulp schoten in de covidstrijd, maart 2020. Beeld Andrei Isakovic / AFP
‘Dank u, broeder Xi’, staat er op een billboard in de Servische hoofdstad Belgrado, nadat Chinese artsen Servië te hulp schoten in de covidstrijd, maart 2020.Beeld Andrei Isakovic / AFP

Hoewel Beijing via zijn officiële kanalen vooral als vredestichter in het Oekraïne-conflict wil overkomen, klinkt op sociale media in China een anti-westers- en pro-Poetingeluid. Zoiets kan alleen met toestemming van de autoriteiten. Wat speelt hier?

Leen Vervaeke

Toen de Chinese president Xi onlangs een telefoongesprek had met zijn Franse collega Macron, klonk de officiële Chinese reactie welwillend. China en Frankrijk zouden samen “vrede en stabiliteit promoten in de wereld”, en zouden Rusland en Oekraïne steunen om “door onderhandelingen de vrede te herstellen”. De tekst werd in het Engels de wereld ingestuurd.

In Chinese staatsmedia circuleerde die dag een andere boodschap (alleen in het Chinees): een Tiktok-video met een simulatie van hoe Russische kernraketten in 202 seconden Parijs, Londen en Berlijn kunnen raken, “de hoofdsteden van alle Europese landen die Oekraïne bewapenen”. De video kreeg miljoenen ‘likes’, net als de oorlogszuchtige commentaren: “Geweldig! Een like voor keizer Poetin!”

De video is een van de vele ontdekkingen van The Great Translation Movement, een jonge onlinebeweging die agressief nationalisme en antiwesters sentiment op Chinese sociale media probeert bloot te leggen. De vrijwilligersgroep speurt Chinese sociale media af, vertaalt nationalistische berichten en maakt die via Twitter toegankelijk voor een westers publiek.

De initiatiefnemers van The Great Translation Movement (TGMT) willen met hun vertaalwerk naar eigen zeggen “de donkere zijde van het Chinese internet” aan het licht brengen. Ze vinden dat die in het Westen onvoldoende bekend is, als gevolg van taalbarrières en technologische restricties. Chinese internetters gebruiken hun eigen sociale media, geïsoleerd van de rest van de wereld.

“De meeste mensen buiten de Great Firewall (buiten het afgeschermde Chinese internet, red.) worden vooral blootgesteld aan China’s externe propaganda, die benadrukt hoe Chinezen in de hele wereld vrienden willen maken”, aldus een medewerker van TGMT, die om veiligheidsredenen anoniem wil blijven. “Ze hebben geen weet van de interne propaganda, die wolf warrior-nationalisme en vijandigheid tegenover andere landen stimuleert.”

Russische invasie

De basis voor TGMT werd eind februari gelegd, na de Russische invasie in Oekraïne. Chinese internetters merkten dat Beijing zich officieel als ‘neutraal’ voorstelde, terwijl op Chinese sociale media vooral pro-Russische en antiwesterse berichten en desinformatie circuleerden. Anti-Russische boodschappen werden vaak gecensureerd. Aangezien sociale media in China sterk door de overheid gecontroleerd worden, was dat moeilijk te rijmen met Beijings ‘neutraliteit’.

Jongeren in Beijing, augustus 2021. Beeld Roman Pilipey / EPA
Jongeren in Beijing, augustus 2021.Beeld Roman Pilipey / EPA

Een aantal internetters begon de pro-Russische berichten te vertalen, om de hypocrisie van Beijing aan de kaak te stellen. Daaruit groeide TGTM, dat tegenwoordig honderden vrijwilligers telt. Om veiligheidsredenen – velen wonen of hebben familie in China – opereren ze decentraal en kennen ze elkaars naam niet. Ze zijn ingedeeld in groepen die berichten selecteren, vertalen, controleren en publiceren.

Naast de oorlog in Oekraïne belicht TGTM inmiddels ook andere onderwerpen: ze vertalen Chinese berichten over de lockdown in Shanghai, nationalistische teksten uit Chinese schoolboeken, of Chinese commentaren op buitenlands nieuws. Het Twitter-account is razend populair: het heeft in korte tijd 160 duizend volgers verzameld.

‘Lastercampagne’

In China lijkt TGTM een gevoelige snaar te raken. Volgens Chinese staatsmedia voert de beweging een ‘lastercampagne’ tegen China, door alleen extreme berichten op sociale media te vertalen. “Ze versterken vooroordelen over China door marginale en extreme meningen uit te vergroten”, aldus de nationalistische krant Global Times, zelf veelvuldig vertaald door TGTM. “Ze maken de Chinese bevolking zwart.”

Volgens TGTM is hun selectie wel degelijk representatief: ze zeggen enkel berichten van staatsmedia en invloedrijke accounts te vertalen, of commentaren die veel ‘likes’ krijgen. “We kiezen enkel de meest relevante boodschappen die op sociale media toegelaten worden”, aldus de medewerker. “Je kunt niet zeggen dat we selectief vertalen als het aantal ‘likes’ voor haatdragende commentaren veel groter is dan voor vredelievende commentaren.”

Een man in Beijing draagt een mondkapje met de tekst 'Sta achter Oekraïne', april 2022.  Beeld Jade Gao / AFP
Een man in Beijing draagt een mondkapje met de tekst 'Sta achter Oekraïne', april 2022.Beeld Jade Gao / AFP

Volgens experts ligt de waarheid in het midden. “TGTM heeft een agenda, ze laten enkel de ergste commentaren op Chinese sociale media zien”, zegt Florian Schneider, directeur van het Leiden Asia Centre. “Chinese critici hebben geen ongelijk dat de vertaalde berichten niet representatief zijn voor de bredere publieke opinie in China.”

Anderzijds is nationalisme daadwerkelijk erg aanwezig op het Chinese internet, wat alleen met instemming van de autoriteiten kan. Schneider: “Opkomend onderzoek naar de weergave van Rusland en Oekraïne op het Chinese web suggereert dat zowat de helft van alle commentaren agressief pro-Russisch is. De berichten van TGTM zijn dus niet zo uitzonderlijk als Chinese critici beweren. In plaats van boos te zijn over de vertalingen, kunnen ze hun ongenoegen beter focussen op de giftige commentaren zelf.”

Voorbeelden van The Great Translation Movement

12 april

Hu Xijin, ex-hoofdredacteur van Global Times (13,2 miljoen volgers)

TGTM-vertaling:

“Ik hoop dat China omringende landen Japan en Zuid-Korea wakker blijven. Denk niet dat je succesvol bij de Navo kan komen. De VS zoeken een volgende Oekraïne in China’s omgeving.”

“Aziatische landen willen toetreden tot Navo. Wees niet het Aziatische Oekraïne.”

6 mei

Blogger met 173.000 volgers

TGTM-vertaling:

“In de bevrijde gebieden van Donetsk kwamen verschillende soldaten van een Tsjetsjeense gewapende macht naar een huis om de mensen daar te bezoeken. De twee oude mannen waren ontroerd en omhelsden hen. De oude man zei dat hij dankbaar was dat het Tsjetjseense leger was gekomen, om te helpen de nazi’s te elimineren en hem vrede te brengen.”

9 mei

Tik Tok-livestream People’s Daily (38 miljoen kijkers)

TGTM-vertaling:

“Live! De generale repetitie van de parade op het Russische Rode Plein. De parade zal op 9 mei plaatsvinden. Volg People’s Daily. Laten we samen de militaire parade bekijken.”

Populaire commentaren: “Hoewel het niet zo ordelijk is als de Chinese parade, is het ‘Ula’-geroep indrukwekkend.” (109.000 likes)

“Ik hoop dat China en Rusland altijd vrienden zullen zijn.” (65.000 likes)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234