Maandag 09/12/2019

De grote puzzel voor 2014

Officieel zijn de partijen nog niet met de lijstvorming bezig. Maar in de hoofden van de parlementsleden ligt dat wel even anders. Op een goede negen maanden van de federale, Vlaamse en Europese verkiezingen beginnen de puzzelstukjes waarmee geschoven kan worden stilaan duidelijk te worden. Ann Van den Broek

N-VA

Het Europese lijsttrekkerschap is een gegeerde post bij N-VA. Niet alleen de vaakst genoemde (en grootste) kanshebber Siegfried Bracke staat er op de shortlist. Ook Geert Bourgeois en Bart De Wever voelen wel iets voor de internationale omgeving. De Wever zou zo de strijd met Kris Peeters kunnen ontlopen, Bourgeois heeft de zekerheid dat hij geen 'gewoon' parlementslid meer hoeft te worden als N-VA uit de Vlaamse regering gehouden wordt.

Heel waarschijnlijk zijn die opties evenwel niet. Noch De Wever, noch Bourgeois kan het maken om zijn kop in het zand te steken. In West-Vlaanderen is Bourgeois zelfs de enige echte goede kandidaat. Achter de schermen is men zelfs bezig om de gevallen Pol Van Den Driessche voor te bereiden op een eventueel federaal lijsttrekkerschap, ook al is de West-Vlaamse achterban daar allerminst gelukkig mee.

In Vlaams-Brabant lijkt een uitgemaakte zaak dat ondervoorzitter Ben Weyts vol de federale kaart trekt. Zijn compagnon de route Theo Francken kan mogelijk wel verkassen naar Vlaanderen. Voor de Kamerlijst in Oost-Vlaanderen zou naast Sarah Smeyers ook Aalsters burgemeester Christoph D'Haese in de running zijn. Kamerlid Peter Dedecker krijgt een ereplaats.

CD&V

Bij CD&V situeert de grootste onbekende zich ter hoogte van Parijs. Momenteel heeft de partijtop nog geen signaal gekregen dat oud-premier Yves Leterme zou willen terugkeren naar de politiek. Leterme zou zelfs in de running zijn om de Mexicaanse secretaris-generaal van de OESO op te volgen. Maar het is evenmin uitgesloten dat hij zich alsnog kandidaat stelt. De Europese lijst zou een optie zijn, voor het lijsttrekkerschap wordt Marianne Thyssen evenwel niet gecontesteerd.

Vlaams minister-president Kris Peeters is het christendemocratische boegbeeld over de niveaus heen, maar opkomen doet hij op de Vlaamse lijst in Antwerpen. Alle andere CD&V-ministers en -mandatarissen trekken normaal gezien de lijst op hun respectieve niveaus in eigen provincie. Alleen bij Servais Verherstraeten moet nog een klein vraagteken gezet worden, want de vraag is of de staatssecretaris voor Institutionele Hervormingen zwaar genoeg weegt om N-VA'er Jan Jambon af te houden.

Peter Van Rompuy maakt in Vlaams-Brabant de meeste kans om de kop te trekken in Vlaanderen. Welke rol nog weggelegd is voor zijn oom Eric Van Rompuy valt af te wachten.

Open Vld

Vader en zoon De Croo, vader en zoon De Gucht, Guy Verhofstadt, Mathias De Clercq, Egbert Lachaert, Fientje Moerman, Filip Antheunis en Sas Van Rouveroij. Het is maar een greep uit het aanbod waaruit voorzitter Gwendolyn Rutten in Oost-Vlaanderen kan kiezen.

Om vicepremier Alexander De Croo kan ze niet heen voor het lijsttrekkerschap van de Kamer. Dat wil zeggen dat Mathias De Clercq zich tevreden moet stellen met een derde plaats of moet uitwijken naar de Vlaamse lijst. Al is het ook daar een gedrang. Of Jean-Jacques De Gucht opnieuw het kopmanschap krijgt, net als in 2009, is nog lang geen uitgemaakte zaak.

In Antwerpen zal minister van Justitie Annemie Turtelboom de Kamerlijst trekken, de Vlaamse is een ingewikkeldere puzzel. Dirk Van Mechelen past niet in het plaatje van Ruttens verjongings- en vernieuwingsstrategie. Gewezen minister-president Bart Somers is een optie, net als huidig Europarlementslid Philippe De Backer.

Rutten zelf laat de Kamer in Vlaams-Brabant wellicht aan de immens populaire Maggie De Block en kan dan zelf de Vlaamse lijst trekken. Een niveau dat ze als gewezen kabinetschef van de ministers Van Mechelen en Moerman door en door kent.

Sp.a

Voorzitter Bruno Tobback heeft een groot vrouwenprobleem. Maar anders dan sommigen van zijn collega's is het zijne er eentje van overvloed. Zeker in de provincie Antwerpen. Daar tellen de socialisten niet alleen minister van Werk Monica De Coninck en de kabinetschef van Elio Di Rupo, Yasmine Kherbache, in de rangen, maar ook ex-voorzitter Caroline Gennez, Europarlementslid Kathleen Van Brempt en parlementsleden met een lange staat van dienst als Maya Detiège.

Hoe Tobback de kaarten zal schudden is nog een groot mysterie. Maar als hij voor de sterkst mogelijke opstelling opteert, trekken De Coninck en Kherbache wellicht respectievelijk de federale en de Vlaamse lijst. Kherbache heeft immers ook ervaring op dat niveau.

In dat scenario zou Caroline Gennez de Europese lijst kunnen aanvoeren. Voor Kathleen Van Brempt kan een plaatsje gevonden worden op de Vlaamse of federale lijst.

In West-Vlaanderen kan John Crombez net als in 2009 de Vlaamse lijst aanvoeren, in een ijzersterk duo met Johan Vande Lanotte federaal. Enkel in Vlaams-Brabant is het nog wat zoeken voor Tobback. Sinds het vertrek van Frank Vandenbroucke uit de politiek zijn de echte kopstukken daar niet zo dik gezaaid.

Groen

Bij de Groenen is het puzzelwerk niet het voorrecht van de voorzitter, maar wel van een 'pollcomité', gevolgd door een 'pollcongres'. Dat pollcomité verzamelt alle kandidaturen en knutselt op basis daarvan een voorstel in elkaar. Op het pollcongres in december beslissen de leden of dat voorstel oké is.

Het ligt voor de hand dat Groen in West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant zal uitkomen bij zijn huidige parlementsleden. In Antwerpen is de eerste plaats voor de Kamer wellicht voor Meyrem Almaci. Senatrice Freya Piryns zou naar Vlaanderen verhuizen en, nu Mieke Vogels niet meer opkomt, daar het lijsttrekkerschap kunnen krijgen. Tenzij de jonge Mechelaar Kristof Calvo, momenteel Kamerlid, ook de niveauswitch zou maken.

Voorzitter Wouter Van Besien zou zijn plaats in de Kamer kunnen inpikken. Al wordt ook gefluisterd dat Van Besien een Europese droom koestert. Maar ook daar heeft Groen al sinds 1999 een Antwerpenaar op post: Bart Staes.

Een groter probleem heeft de partij in Limburg. Groen heeft geen enkele verkozene in de groenste provincie en moet er dringend op zoek naar goed personeel.

Vlaams Belang

Voor Vlaams Belang is het volgend jaar alle hens aan dek. De recentste federale verkiezingen in 2010 waren allerminst een opsteker, net zomin als de Vlaamse in 2009. Keer op keer liet de extreem rechtse partij heel wat van haar pluimen. De geplande verjongingsoperatie is dan wellicht ook niet voor deze stembusgang. Wil Vlaams Belang nog enigszins scoren, dan zal het al zijn bekende gezichten van stal moeten halen.

In Antwerpen wil dat zeggen dat jongerenvoorzitter Tom Van Grieken zich waarschijnlijk tevreden zal mogen stellen met een ereplaats, terwijl oude rotten Gerolf Annemans en Filip Dewinter het kopwerk zullen moeten verzorgen. Door het vertrek van Frank Vanhecke uit de partij mist Vlaams Belang echt grote namen buiten de provincie Antwerpen.

Zeker voor Europa is dat een probleem. Binnen de partij wordt dan wel benadrukt dat Philip Claeys, de enige overgebleven VB'er sinds Vanhecke als onafhankelijke zetelt, zijn werk uitstekend doet. Maar of de man ook verkozen raakt is een andere zaak. Het is niet uitgesloten dat de partij iemand met meer naamsbekendheid van stal haalt om ofwel het pad voor Claeys te effenen ofwel zelf verkozen te raken.

LDD

Het verhaal van Jean-Marie Dedecker en de zijnen is intussen bekend. Dedecker wil absoluut doorgaan met zijn partij en volgens zijn eigen enquête zal hij ook verkozen raken. Een lijstkeuze heeft Dedecker nog niet gemaakt. Maar zijn hart ligt wel degelijk in de Kamer, liet hij al duidelijk verstaan.

Kiest Dedecker effectief voor het federale niveau, dan staat op de Vlaamse lijst de deur wijd open voor Ivan Sabbe. De West-Vlaamse ondernemer gaf al te kennen nog steeds gemotiveerd te zijn om aan politiek te doen en is niet van plan om van partij te veranderen. Wordt hij niet verkozen, dan is dat voor Sabbe ook geen drama. Hij heeft zijn bedrijf waarop hij kan terugvallen. Voor Ulla Werbrouck, die dan een tweede plaats na Dedecker of na Sabbe kan innemen, is dat net zo: haar stoel bij Bloso wordt warm gehouden.

In Europa en Antwerpen zal Dedecker geen lijsten meer indienen, in Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant en Limburg hoopt de voorzitter dat wel te kunnen doen. Voor de Vlaamse lijst althans, federaal koestert LDD daar in het geheel geen ambities meer. Of dat ook zal lukken, zal afhangen van de plannen van Boudewijn Bouckaert (Oost-Vlaanderen) en Lode Vereeck (Limburg).

PVDA+

De extreem linkse partij voelt zich enorm gesterkt door de succesvolle gemeenteraadsverkiezingen en is vastbesloten om ook volgend jaar hoge ogen te gooien. Voor de unitaire partij PVDA+/PTB zou dat betekenen: verkozen worden in alle parlementen. De partij mikt op twee zitjes in de Kamer, een in Vlaanderen, een in Wallonië en een in Brussel.

Voor de Kamer rekent PVDA+ op Peter Mertens in Antwerpen en zijn Franstalige evenknie Raoul Hedebouw in Luik. Die twee lijsttrekkers zijn al officieel beslist. Over de andere topposities buigt de partij zich in september. In Oost-Vlaanderen staat het al zogoed als vast dat Tom De Meester, de energiespecialist van de partij, de Kamerlijst zal trekken. In de andere gouwen wordt nog gezocht naar jonge, frisse gezichten. Peter Mertens is niet van plan om automatisch terug te grijpen naar oude getrouwen zoals de Limburger Harrie De Witte of naar alle pas verkozen gemeenteraadsleden.

Hoewel de partij niet vet zit in ervaren personeel, zal ze wel op alle niveaus lijsten indienen. Ook Europees, al was het maar om haar verhaal wereldkundig te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234