Donderdag 24/06/2021

De grote gok van Lutgen

CdH wil niet meer regeren met de PS. Voorzitter Benoît Lutgen probeert zo te redden wat er te redden valt. Voor zijn partij en voor zichzelf. Hij haakte drie jaar geleden zijn karretje vast aan de PS. Nu de rode locomotief richting afgrond dendert, wrikt hij zich los.

Lutgen is een Ardennees in hart en nieren. Een man van weinig woorden. Onderkoeld en onpeilbaar. Dat heeft hij gisteren nog eens bewezen.

Tot verbijstering van zijn socialistische coalitiegenoten, de voltallige Wetstraat-pers en een aantal van zijn eigen partijgenoten liet hij gistermiddag de Brusselse en Waalse regering vallen. Zijn uitleg tijdens een inderhaast bijeengeroepen persbriefing: hij is gedegouteerd door de snelle opeenvolging van schandalen waarbij de PS betrokken is. "De affaires en de gelddorst van sommigen remmen de transformatie van onze gewesten af. (...) De PS draagt een verpletterende verantwoordelijkheid."

Sinds zijn aantreden, intussen zes jaar geleden, probeert Lutgen de cdH in de markt te zetten als een gezinspartij die naar het beeld van haar voorzitter aan oerdegelijke no-nonsensepolitiek doet. Wat daar niet bij hoort, is een coalitiepartner die met de handen in de kas van een intercommunale (Publifin in Luik) of van een daklozenorganisatie (Samusocial in Brussel) zit. Maxime Prévot, Waals boegbeeld van cdH, reageert: "We gaan niet door met de PS. We kunnen niet langer op een serene manier samenwerken. Het is tijd voor een nieuw en modern beleid."

Tweede front

Lutgen staat volgens verschillende bronnen al langer onder druk om iets te doen. Op zijn oude gsm - een smartphone is niets voor hem - kwamen de laatste weken bijna dagelijks berichten binnen van boze en ongeruste parlementsleden, lokale mandatarissen en militanten.

Dat 'iets' betekent nu dat hij de Brusselse en Waalse regering doet struikelen. De meest radicale mogelijkheid. Een cdH-bron verklaart: "We moeten redden wat er te redden valt. We hangen al te lang vast aan de socialisten. We dreigen mee afgestraft te worden voor hun zonden. Lutgen heeft de beslissing vorig weekend genomen, na overleg met zijn dichtste luitenanten in de beide regeringen. Een aantal onder ons schrok wel op het partijbureau vanochtend (gisteren, red.) van zijn plannen, maar Lutgen was onvermurwbaar."

De beslissing van Lutgen is een gok, beseft men bij de cdH. Wie de stekker eruit trekt, wordt daar zelden voor beloond. Het komt er nu op aan zo snel mogelijk alternatieve meerderheden op de been te brengen. Dat wordt niet vanzelfsprekend. De MR lijkt klaar om zonder de PS door te gaan in Brussel en te depanneren in Wallonië - waar de liberalen nu in de oppositie zitten. Maar Ecolo en Défi zijn minder happig. De groenen zullen inhoudelijke eisen stellen na hun vorige, rampzalige regeringsdeelname. Déci vindt dat de cdH te hard van stapel loopt.

Dat Lutgen de beide partijen maar een kwartier op voorhand inseinde over zijn persconferentie, zal de gesprekken niet vergemakkelijken.

Met de MR was er volgens een aantal Franstalige bronnen wel (kort) overleg de laatste dagen. De snelle reactie van voorzitter Olivier Chastel lijkt dat te bevestigen. Die ruikt naar een een-tweetje. Al spreken andere bronnen dat tegen. Sowieso blijft het een open vraag hoe Lutgen zal verantwoorden dat hij de PS inruilt voor de MR. Het liberale blazoen is evengoed besmeurd, door Kazakhgate. Misschien was het onverwachte ontslag van hoofdrolspeler Armand De Decker als MR-burgemeester van Ukkel dit weekend wel de tegemoetkoming die cdH absoluut wou.

Toevallig of niet werd in de Franstalige media dit weekend een tweede front geopend: de slabakkende economie in Wallonië. In een snoeihard interview in L'Echo wees professor economie Bruno Colmant ook daarbij met een beschuldigende vinger naar de PS: "Wallonië sterft door een houdgreep van de vakbonden en politiek cliëntelisme." Het interview werd druk gedeeld. Het lijkt, met de kennis van vandaag, een springplank voor een centrumrechtse regimewissel.

Wat hoe dan ook vaststaat: Lutgen zag geen toekomst meer met de PS.

Bijna dag op dag drie jaar geleden koos de Ardennees ervoor een regering met de socialisten te vormen in Brussel en Wallonië. Dat was een keuze voor 'de duivel die hij kende'. Op voorspraak van Joëlle Milquet vormden cdH en PS al jaren een centrumlinkse as in Franstalig België. Lutgen kreeg in 2014 de kans om rechtsom te draaien, met de MR, maar deed dat uiteindelijk toch maar niet.

Als Lutgen het huwelijk met zijn rode compagnons nu doorbreekt, is dat dus niet alleen om zijn eigen partij, maar ook om zichzelf te redden. Want ook zonder de schandalen bleek zijn keuze van drie jaar terug niet echt geslaagd - om het met een understatement te zeggen. CdH werd sindsdien beschouwd als het aanhangsel van de PS, zonder eigen gezicht of kleur. In de peilingen haalt de partij nog amper 10 procent. De Waalse regering draaide vierkant door rivaliteit tussen de cdH- en PS-ministers. "Ze lieten ons nooit scoren", klaagt een cdH'er. "Zo kun je niet samenwerken. Het is genoeg geweest."

Nog dit: onderschat ook de invloed van de Franse verkiezingen niet. De overwinning van de centrist Emmanuel Macron en de afgang van de socialisten heeft veel Franstalige politici aan het denken gezet. Is ook hier het rijk van de PS stilaan uit? Lutgen heeft zich in elk geval al vaak uitgesproken voor een centrumblok van cdH, Ecolo en Défi als nieuwe kracht in Franstalig België.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234