Zondag 19/09/2021

De grote clash tussen Hulk en Venus

Het was van 1992 geleden, maar nu heeft Jeff Koons (1955) nog eens een tentoonstelling in België. Hoe relevant is de Amerikaanse king of kitsch vandaag nog?

Twintig jaar geleden toonde Koons in ons land Made in Heaven, een reeks pornografisch werk met hemzelf en zijn toenmalige echtgenote Ilona Staller - de Italiaanse pornoactrice La Cicciolina - in de hoofdrollen. Zijn eigen biografie zorgde in het verleden wel vaker voor inspiratie. Toen het koppel uit elkaar ging en Koons het hoederecht over zijn zoon verloor, creëerde hij met opblaasbaar speelgoed een hommage aan zijn kind.

Nu ligt zijn focus volledig op de populaire cultuur en de klassieke oudheid. Die thema's combineert hij in een expo in Almine Rech die achttien jaar van zijn werk omspant. Na een retrospectieve in de Fondation Beyeler in Bazel en twee tentoonstellingen in Frankfurt combineert Koons in Brussel oud en gloednieuw werk. "Dit schilderij heb ik pas vijf dagen geleden afgewerkt", zegt Koons over Farnese Bull. De verf is amper droog of het doek is al beloofd aan een verzamelaar uit Griekenland. Het werk ziet eruit als een collage. Op de onderste laag een schilderij van Louis Eilshemius. Daarbovenop verschillende figuren uit de oudheid, zoals Venus die met haar schoen naar een figuur buiten beeld slaat omdat hij haar kleren steelt, zodat haar naakte lichaam onthuld wordt. Helemaal bovenaan een kindertekening in roodbruine penseelstreken. "Het ziet er misschien uit als een kindertekening, maar ik heb hem zelf gemaakt", lacht Koons. "Je ziet de zon, een wolk, een paar vogels, een zeilboot op water. Archetypische vormen die symbool staan voor moeder natuur."

Perfecte billen

In Almine Rech zijn werken te zien uit de reeksen Antiquity, Celebration, Popeye en Hulk Elvis. En dan zijn er nog hybride werken, zoals Lobster, die onder twee titels tegelijk thuishoren. Lobster' heeft de iconografie van Popeye - de kreeft ziet eruit opblaasbaar speelgoed - maar het blinkende oppervlak van het Celebration-project. "Om van die veelheid toch één verhaal te maken, heb ik seksualiteit als rode draad gebruikt. De beelden uit Antiquity zijn erg vrouwelijk. Behalve de schilderijen toon ik uit die reeks nog twee sculpturen van Venus: Balloon Venus en Metallic Venus." De magenta Balloon Venus lijkt, zoals veel van Koons' werken, gemaakt uit gigantische geplooide ballonnen. Ook de groene blinkende Metallic Venus is meer dan levensgroot. Je ziet jezelf weerspiegeld in Venus' perfecte billen. Naast de naakte godin staat een vaas met echte witte lelies. De kille, strakke sculptuur contrasteert met de levende bloemen. "Ze staan symbool voor hoop en vruchtbaarheid."

Koons laat de vrouwelijkheid van moeder natuur en Venus clashen met de übermannelijkheid van de agressieve Hulk. "Van de reeks Hulk Elvis spat het testosteron af. Die sculpturen zijn heel mannelijk." Zo staat er een Hulk met gebalde vuisten en verwrongen gezicht midden in de grote galerieruimte. Hij lijkt opblaasbaar, maar is gemaakt van brons. Op zijn schouders staat een reeks lieflijke diertjes: een kikker, een eend, een schildpad. Allemaal zijn ze perfect gesculpteerd: ze zijn wat gekreukt, alsof ze niet helemaal opgeblazen zijn. Een beetje verder staan twee Hulkfiguren die samen een draagbaar met een zware klok dragen.

"Naast Antiquity en Hulk Elvis heb je ook schilderijen en objecten die zowel mannelijk als vrouwelijk zijn", zegt Koons. "Zo is erThe Sacred Heart. Het grote blauwe hart is mannelijk terwijl de strik in magenta dan weer vrouwelijk is."

Ook via kleur linkt Koons zijn werken aan elkaar. Groen en paars komen overal terug. De groene Hulk met paarse broek wordt weerspiegeld in een piramide van grote gekleurde bollen in groen en paars. "Ik hou heel veel van groen. Voor mij is het een referentie aan Picasso, die ook graag groen gebruikte. Die kleur is dominant in veel van zijn schilderijen. Het is een felle kleur die veel kunstenaars vermijden, maar ik vind groen fantastisch."

Om deze Belgische expo vanuit zijn atelier in New York samen te stellen maakte de kunstenaar een schaalmodel van de exporuimte. "Daarin kon ik kleine modellen van de werken plaatsen. De tentoonstelling is exact zoals ik ze voor me zag op voorhand. Vandaag de dag is het dankzij computers en fotografische tools heel gemakkelijk om op voorhand te weten hoe de expo er precies zal uitzien en hoe hij zal aanvoelen voor het publiek."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234