Vrijdag 23/08/2019

De grootste ondergrondse kunstgalerie

De Brusselse metro is een van de weinige, misschien zelfs de enige ter wereld, waar op zo’n doorgedreven manier kunst aanwezig is. In de loop van de voorbije veertig jaar kregen tachtig kunstenaars de gelegenheid om een kunstwerk te maken voor een Brussels metrostation. Metro Art Memory geeft een overzicht van artistieke ontwerpen, schetsen en documenten in het nieuwe hoofdkantoor van de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB.

Toen eind jaren zestig de eerste Brusselse metrostations op de tekentafel lagen, namen de toenmalige metrobouwers de beslissing om kunst te integreren op die plaatsen waar vooral reclame hing. Onder de kunstenaars die de voorbije veertig jaar een opdracht kregen, bevinden zich grote maar ook inmiddels vergeten namen. Bij de bekende zitten Roger Raveel, Pierre Alechinsky, Paul Delvaux, Pol Bury, Paul Van Hoeydonck, Raoul De Keyser, Monica Droste & Guy Rombouts, Berlinde De Bruyckere en Jan Vanriet. Ook aan de geestelijke vader van Kuifje, Hergé, striptekenaar François Schuiten, tekenaar-schilder Benoît (Van Innis) en De Morgen-fotograaf Stephan Vanfleteren werd gevraagd om mee te werken.Iedere kunstenaar heeft zijn of haar artistiek project op de eigen manier opgevat. Sommigen hebben monumentaal gewerkt, anderen deden het minimaal. Sommigen werkten hard aan de integratie van hun kunstwerk met de architecturale omgeving van het metrostation, bij anderen was dat veel minder aan de orde.Dat de metrobouwers bij schilder Paul Delvaux uitkwamen, wekt weinig verbazing. De schilder had nu eenmaal van jongs af aan een fascinatie voor trams en treinen. In metrostation Beurs ontwierp hij een 13 meter lang schilderij met scènes van trammetjes uit vervlogen tijden, dat hij baseerde op een werk uit 1955, boordevol weemoed en nostalgie. Raoul De Keyser schakelde twaalf verticale panelen aan elkaar boven de metrosporen van station Hallepoort. Hij speelt een spel met kleuren en witte horizontale strepen.Kunstenaars als Droste & Rombouts en Benoît probeerden dan weer het hele station te bespelen. Benoit werkte monumentale zwartgestileerde portretten uit op witte tegels. Het zijn anonieme gezichten van metrogebruikers. Op de perrons lijken ze te wachten, in de lokettenzaal bewegen ze. Ook Stephan Vanfleteren werkte met passanten en reizigers. Hij liet ze speciaal kleden door een modestyliste en maakte grote zwart-witfoto’s van hen.Weer andere kunstenaars willen een stukje van de bovenwereld ondergronds tonen. De frisse, kleurrijke reusachtige tulpen op de wanden van het onlangs gerenoveerde station Sint-Katelijne door Thierry Renard zijn daar een voorbeeld van. Ook Paul De Gobert toont iets van de buitenwereld, zij het dan dat hij teruggaat in het verleden. In station Vandervelde maakte hij een reusachtige wandschildering van de Woluwevallei vóór de verstedelijking van de buurt.

Vreemde keuzes

In het hoofdkantoor van de MIVB toont Metro Art Memory een greep uit de voorstudies, maquettes en documenten voor de kunstprojecten. Ook hier is de oogst zeer divers: van één schilderij van De Keyser, Weykaert en Somville tot een hele reeks ontwerpschetsen van Droste & Rombouts, Vanriet, Bury en Van Hoeydonck. Het is jammer dat zelden het eindresultaat getoond wordt. Voor foto’s van de metrostations zelf kun je wel terecht in het boekje Als kunst de metro neemt (5 euro), maar dat loopt slechts tot 2006.De tentoonstelling roept ook vragen op. Diverse commissies hebben zich de voorbije decennia beziggehouden met de selectie van kunstenaars. Toch zitten er op z’n minst vreemde keuzes tussen, kunstenaars van wie je je zelfs afvraagt of ze ooit veelbelovend zijn geweest. Tegelijk zijn er nogal wat artiesten die in het plaatje hadden kunnen passen maar nooit gewerkt hebben voor de Brusselse metro. Zijn ze niet gevraagd? Klikte het niet? Waren hun voorstellen niet goed? Vragen waarop we het antwoord in deze expositie, die veel toont maar weinig vertelt, niet te weten komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden