Vrijdag 27/11/2020

De Grootste Belg is een heilige

Hilde Kieboom verwelkomt de heiligverklaring van pater Damiaan.
Hilde Kieboom is voorzitster van de Sint-Egidiusgemeenschap in Antwerpen en columniste van deze krant.

Op enkele obligate cynische reacties na wordt de komende heiligverklaring van pater Damiaan ook door niet-katholieken positief onthaald. Terecht. Damiaans menselijke grootheid staat buiten kijf. Niet voor niets wordt hij vereerd van Tremelo tot Molokai, van Washington tot India.

Damiaans particuliere ervaring werd universeel in tijd en ruimte. Het spijt me voor Geert Bourgeois, maar daarom is Rome een betere plaats voor de heiligverklaring dan, met alle respect, Tremelo.

Nationalisme en katholicisme staan wel eens vaker tegenover elkaar. Was Jozef De Veuster in Tremelo blijven hangen, was hem wellicht het lot der vergetelheid niet bespaard.

Anders dan die van onze dagjeshelden doorstaat Damiaans populariteit de tand des tijds. Vlak na zijn dood in 1889 drong The Times al op een zaligverklaring aan. De overbrenging van zijn lichaam in 1936 werd een van de grootste massamanifestaties uit de vaderlandse geschiedenis. Dat zijn figuur zelfs de storm van de secularisatie doorstond, bleek toen de Vlamingen hem in 2005 tot hun 'Grootste Belg' uitriepen. Ook in combinatie met het Franstalige lijstje, waar hij derde eindigde, komt hij finaal als grootste uit de bus.

Die grootste Belg wordt nu ook een heilige. Daarover circuleren nogal wat misverstanden. "Jef De Veuster was geen heilige, maar een brute Vlaamse boer met een groot hart en poten aan zijn lijf", schreef een kwade epidemioloog vorige week in De Standaard. Alsof het een het ander uitsluit. Ook zijn pleitbezorger Jef Vermassen vreest in Het Nieuwsblad dat "de mensen nu gaan denken dat hij een braaf pastoortje was". Maar heiligen hoeven helemaal geen dezekes te zijn. Heel vaak zijn ze dat zelfs niet, zoals Damiaan goed aantoont.

Niet perfect
Een heilige als hij toont zijn geloof in de God van het evangelie door een onvoorwaardelijke inzet voor de zwakste medemens. Damiaan ging daarvoor naar de andere kant van de wereld en had er zijn eigen leven voor veil. Zijn vurige liefde voor de verschoppelingen der aarde werd door zijn mediocre oversten als overdreven aangevoeld, wat tot conflicten leidde. "Niets is zo moeilijk als samenleven met een heilige", hoorde ik kardinaal Danneels onlangs zeggen. Zelf was Damiaan ook niet perfect. Dat hoeft ook niet: "De liefde bedekt tal van zonden." Dat de kerk nu zo'n man als voorbeeld voor alle gelovigen naar voren schuift, siert haar.

Damiaan inspireert nog steeds. Dat merk ik als ik met jongeren over hem spreek. Zelf ondervond ik de aantrekkingskracht van zijn getuigenis als twintiger, toen ik bij zijn zaligverklaring samen met mijn vrienden van Sant'Egidio zijn leven bestudeerde en erover reflecteerde. Daaruit ontstond Kamiano, een plaats waar de verschoppelingen van Antwerpen en omstreken nu nog altijd welkom zijn voor een gratis maal en een vriendelijk woord. De naam van het thuislozenrestaurant verwijst naar de koosnaam van Damiaan op Molokai. Dat is één voorbeeld, maar wie kan meten hoeveel generositeit Damiaan vandaag hier en elders nog altijd genereert?

In de radicaliteit van zijn zelfgave geldt Damiaan als het prototype van de Vlaamse missionaris, die David Van Reybrouck in Missie zo sterk ten tonele voerde. Die levensstijl steekt fel af tegen de impulsen van materialisme en provincialisme, van verloren geloof in God en medemens, die onze tijd tekenen en erop wegen. Toont de weerkerende fascinatie voor Damiaan als 'man uit één stuk' niet een diepe hunker naar een leven dat meer grootsheid, samenhang en zin vertoont? Als dat waar is, stelt zijn heiligverklaring een vraag aan ieders hart. Waarin dat ook denkt (niet) te geloven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234