Vrijdag 04/12/2020

De grootste autovrije zone van Europa

'We hebben een afspraak met hierboven, over vijf minuten gaan de hemelkranen dicht. Dat is het voordeel bij CD&V te zijn', grapt Jos Chabert (Brussels minister van Verkeer) net voor het officiële startschot van de autovrije zondag. Misschien moet CD&V toch niet helemaal ten dode opgeschreven worden: even later komen Filip en Mathilde onder de eerste zonnestralen van de dag het kasteel van Laken uitgefietst. Verslag van een dag in de grootste autovrije zone van Europa.

Brussel

van onze verslaggever

Kris Hendrickx

Frederik Depoortere is gids bij Provelo, een Brusselse fietsersorganisatie. Het positieve aan de fietstocht met het prinsenpaar zit volgens hem vooral in de hoed van Mathilde. "Tonen dat je met zo'n hoed probleemloos de fiets op kunt, is toch een statement dat kan tellen", grijnst hij. Provelo heeft iets met Mathilde, lijkt het wel: direct na aankomst van het prinsenpaar in de perstent deed de organisatie haar al een kinderzitje voor de fiets cadeau.

Voor wie de dagelijkse dominantie van de auto in Brussel kent, leidt een autoloze zondag soms tot surrealistische beelden. Zoals drie fotografen die midden op een verlaten Wetstraat beelden staan te maken waar anders vijf of zes rijstroken wagens voorbijdonderen. Of het Beursplein, dat na de middag herschapen is in een vrolijke massa fietsers, skaters, voetgangers, fietstaxi's. Of een fietser die midden in de Belliardtunnel, een soort ondergrondse snelweg onder het Jubelpark, rondjes draait tot grote ergernis van een taxichauffeur die ik ontmoet. "Ik kreeg 'Va à la mer!' te horen toen ik een opmerking maakte. Dat ze een autoloze dag organiseren, tot daar aan toe, maar de fietsers beseffen niet dat de verkeersregels nog altijd gelden", zucht Sufar. "De mensen weten blijkbaar wel dat het autoloze zondag is, maar niet hoe ze zich moeten gedragen. Dat had men beter moeten voorbereiden."

De boodschap dat deze zondag autovrij is vrijwel overal goed aangekomen. Enkele dagen geleden waren ze er bij de coördinatoren van Bral (Brusselse Raad voor het Leefmilieu) nog niet zo gerust op. Maar ook wie het Frans of het Nederlands niet machtig is, blijkt op de hoogte van het initiatief. Ahmed (15) is de enige die ik verras met de mededeling dat het hele gewest autovrij is. Ik ontmoet hem voor de nachtwinkel waar hij werkt in hartje Brussel. "Ah, zijn er daarom zoveel fietsers? Betekent dat dat mijn pa die uit Nederland komt niet tot hier raakt?"

Voor veel Brusselaars is de dag een buitenkans om een straatevenement te organiseren.

De organisatoren van 'Zot van de Zenne' bijvoorbeeld stelden hun evenement opzettelijk uit tot 22 september om van de autoloze zondag te profiteren. Het initiatief ijvert voor de terugkomst van de Zenne in het stadsbeeld. Voorlopig moeten Zenne-fanaten het nog stellen met een discreet in blauw geschilderd parcours door de stad. Langs het parcours animatie allerhande: een klankinstallatie die de Zenne laat zingen, een heus Zennestrand met kayaks en beachvolleybal, een drijvende tentoonstelling die je met kayaks bezichtigt, wijkfeesten... Het cultuurcentrum Recyclart richtte een skaterparcours met dj's in en wordt overrompeld door hele horden skaters in feeststemming.

De gemeente Anderlecht leende barbecues en ander materiaal uit voor buurtfeesten. Annemie Pijcke van Bral telde een twintigtal straatbarbecues: "De organisatoren zijn heel vaak kersverse buurtcomités. Een autoloze zondag kan ook daarvoor goed zijn."

Een ingrijpend evenement als dit stoot natuurlijk niet enkel op positieve reacties. De restauranthouders van de Vismarkt bijvoorbeeld hebben unaniem besloten hun deuren te sluiten zondagmiddag. Overal hangt hetzelfde briefje: "Wij sluiten uit protest. De heer Delathouwer (Brussels staatssecretaris voor Mobiliteit, KrH) en de negentien burgemeesters van het Brussels Gewest hebben immers besloten de hoofdstad van Europa lam te leggen." Een restauranthouder die ik ontmoet legt uit dat het cliënteel aan de Vismarkt voornamelijk bestaat uit oudere en bemiddelde mensen, die aan een fiets of tram geen boodschap hebben.

Restauranthouder Lutz Conrad: "Maar we zijn vooral gefrustreerd omdat er geen overleg is geweest. Samen met het stadsbestuur hadden we misschien een oplossing kunnen vinden, pendelbusjes inleggen bijvoorbeeld." Op de grote zondagmarkt aan het Zuidstation is de stemming ook eerder bedrukt. "Er zijn veel minder klanten, de mensen raken hier wel met het openbaar vervoer, maar ze kunnen veel minder meenemen dan met de wagen", vertelt Marnix.

Staatssecretaris Delathouwer laat het niet aan z'n hart komen. Voor hem kan de dag niet meer stuk: "De laatste dagen zijn vooral de criticasters aan het woord gekomen, wat we hier op straat zien zijn de 80 procent anderen die het initiatief genegen zijn." Annemie Pijcke droomt al van volgend jaar: "Dit kan jaarlijks. De burgemeesters hebben al overwogen om in geval van succes elk jaar rond 22 oktober een autoloze zondag te organiseren. Dit is een succes."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234