Zondag 26/01/2020

Woningkrediet

"De groep kantje-boordleners wordt groter"

Door de hoge woningprijzen steken gezinnen zich almaar meer in schulden, want kan leiden tot wanbetalingen en kwetsbare banken. Beeld Belga

De huizenmarkt moet ‘afkoelen’, meent de Nationale Bank. Door de hoge woningprijzen steken gezinnen zich almaar meer in de schulden, wat uiteindelijk kan leiden tot wanbetalingen en kwetsbare banken. Maar de koper? Die koopt voorlopig lustig voort.

Ze hebben net een huis gekocht in Kortenberg. Een rijwoning pal in het centrum. Prijs: 315.000 euro. Voordien huurden Jeroen (28) en zijn vriendin een appartement in het centrum van Brussel. “We werken nu allebei vijf jaar en hebben altijd vrij sober geleefd. Nooit zotte kosten gemaakt”, vertelt hij. “Nu hebben we samen net genoeg gespaard om dit te kunnen doen.”

Van de bank kregen ze een lening op 20 jaar aan een rente van 1,8 procent. En ze komen in aanmerking voor klein beschrijf, wat betekent dat ze 5 procent registratierechten moeten betalen. Het maakt het allemaal betaalbaar. Net. “Maar hadden we, zoals de KBC vorige week opperde, maar maximaal 80 procent van de vraagprijs mogen lenen, dan mochten we naar ons huis fluiten. Want de overige 20 procent en alle andere kosten samen, zou rap op 80.000 euro komen die we zelf hadden moeten ophoesten. Dat kan je als jong koppel zonder steun van de ouders nooit betalen.”

Boven de prijs

Jeroen schrok tijdens zijn zoektocht naar eigen zeggen vooral van de prijzen die gevraagd worden. “Een nieuw gerenoveerd appartement van 140 vierkante meter in Schaarbeek kostte 300.000 euro. En een klein huisje in Haren of all places werd verkocht voor 370.000 euro! Het vreemde daar was dat de vraagprijs 'maar' 360.000 euro was.”

Dat zien vastgoedmakelaars wel vaker, dat huizen zelfs boven de al erg hoge vraagprijs worden verkocht. “Doordat de rente voor een woonkrediet laag is en mensen ook vrij makkelijk aan een lening geraken, blijven ze kopen. En durven ze ook kopen boven de prijs”, stelt Rob Beysen, zaakvoerder van Coprimmo Antwerpen. “Nu is het zo dat alles wat tussen de 300.000 en de 400.000 euro kost en dat grotendeels in orde staat, verkoopt als zoete broodjes. Mensen die een huis echt willen, bieden soms meer. Ze weten toch dat ze een lening zullen krijgen."

Want banken zijn opnieuw nogal soepel bij het geven van leningen, meent Beysen. "Vroeger wandelde je bij wijze van spreken voorbij een bank en je had een lening op zak. Na de bankencrisis was er grote voorzichtigheid, maar die lijkt nu weer weg."

Komt nog bij dat eigenaars die hun huis willen verkopen, ook rekenen op een hoge prijs. Want die hebben een aangeboren neiging om de waarde van het eigen huis te overschatten. “Mensen hechten te veel aan de emotionele waarde van een huis”, stelt Alice Beekman van Immo Courtois, een klein bureau uit de regio Mechelen. “En alle berichten in de media over stijgende woningprijzen, zorgen ervoor dat eigenaars die stijging al meteen meerekenen in hun prijs. En dan krijg je dus prijzen waarvan ik vaak denk: dat meen je niet.”

Eigenaars zijn ook moeilijk op andere gedachten te brengen, weet Beekman. “We horen vaak: mijn overbuur verkocht het ook voor zoveel. Of dat huis hier wat verderop is ongeveer even groot en ging veel hoger. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Mensen zijn daarover te weinig geïnformeerd. Je moet bij een huis kijken naar de basisvoorzieningen. Is het energiezuinig? Hoe zit het met elektriciteit? Riolering? Afvoer? Daar zit vaak de clou.”

Dat eigenaars hun eigen woning overschatten, is van alle tijden, meent Hiane Soulange van Agence Coucke in Brugge, een agentschap dat zich vooral richt op het segment van de duurdere woningen. “Ik werk al 26 jaar in de sector en heb het nooit anders geweten. Ik zeg vaak: elke Belg denkt dat hij in een kasteel woont. Het is de makelaar die mensen met de voetjes op de grond moet brengen. Dat is het verschil met een notaris. Als die een huis verkoopt, afficheert hij de vraagprijs van de eigenaar. Dat zijn vaak enorme bedragen."

Beter selecteren

Voor Rob Beysen van Coprimmo is het duidelijk: in plaats van jonge mensen uit de markt te wippen door hen een beperking op te leggen van het te lenen bedrag, zouden banken strenger mogen zijn bij de toekenning van een lening. En ook beter moeten selecteren wie een lening kan krijgen en wie (nog) niet. “We merken steeds meer dat er een zekere randgroep is die toch een lening krijgt. Het gaat dan om mensen die niet of nog niet solvabel genoeg zijn, maar bij verschillende banken gaan ‘shoppen’ en uiteindelijk toch een lening krijgen. De concurrentie tussen de banken is zo groot dat de groep ‘kantje boord-leners’ groter wordt. En dat zijn nu net de mensen die in de problemen kunnen raken.”

Voorlopig valt het nog mee met de wanbetalingen bij woonkredieten. Dat aantal blijft al jaren vrij laag en stabiel. Maar de vrees leeft dat bij een verdere stijging van de woningprijzen mensen zich gaan ‘overkopen’, waardoor er wel problemen kunnen ontstaan met de afbetalingen.

Dat de Belg zijn lening nog altijd mooi terugbetaalt, wil ook niet zeggen dat er geen problemen zijn, meent Beekman van Immo Courtois. “Wat wij merken is dat het probleem meestal niet bij de woninglening zelf zit. Als mensen in de problemen geraken, dan is dat door de opeenstapeling van allerhande kleine ‘leningen’. Ze gaan naar de Carrefour en kopen er een smart-tv van 4.000 euro op krediet. Ze kopen een auto op afbetaling en daarnaast nog een iPhone. Dat zijn allemaal kredieten die onder de radar blijven, maar die een dreigende tijdbom kunnen zijn.”

Op de limiet kopen

Het is de bank die bepaalt hoeveel een persoon of koppel kan lenen voor de aankoop van een huis. En dat zou best wat zorgvuldiger mogen gebeuren, meent Pieter Toye van Century 21 in Kortrijk. “Mensen gaan echt op die limiet aankopen. Als de bank zegt dat ze tot 300.000 euro mogen lenen, gaan ze zelden voor een huis van 250.000 euro. Ze gaan voor het maximale bedrag. Een menselijke reactie wellicht, ze willen het best mogelijke.”

Over één ding zijn de makelaars het eens: het is niet aan hen om in de gaten te houden of een koper solvabel is of niet. Toye: “Onze klanten passeren eerst langs de bank, krijgen een bedrag dat ze kunnen lenen en vragen dan aan ons om panden te zoeken in die prijsklasse. Wij hebben geen zicht op de voorwaarden van hun lening en weten niet of ze het aankunnen. Onze klanten spreken daar met ons niet over. Dat is de volle verantwoordelijkheid van de bank."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234