Donderdag 08/12/2022

De grijns

'Het concept familie bestaat in dit sociaal ontregelde land bijna niet meer. Daarom heeft het zo lang geduurd voor iemand opmerkte dat er een serie-kindermoordenaar actief was'

van een gek

Colombia beleeft een eigen Dutroux-affaire. Het land is iets omvangrijker, het aantal slachtoffers is dat ook. Luis Alfredo Garavito bekende 140 lustmoorden op kinderen, meestal jongens. Het kunnen er ook iets meer geweest zijn. 'Ik vraag vergiffenis', zei de 42-jarige zwerver in een op tv uitgezonden ondervraging. Die vergiffenis krijgt hij niet. Zijn land worstelt vooral met de vraag hoe het kwam dat niemand die

140 kinderen miste.

Een klein schriel mannetje met snor en werkmanshemd. Indien de Colombianen ooit van Marc Dutroux hadden gehoord, moeten ze zeker aan hem hebben gedacht toen ze zondag op de nationale televisie een fragment zagen van een gefilmd politieverhoor van Garavito. Het Kwaad kreeg een gezicht, maar de gelijkenis berust zo op het eerste zicht vooral op visuele overeenkomsten. En op algemene volkswoede.

"Ja, ik heb ze vermoord", hoorde de kijker hem stamelen. "En nu vraag ik vergiffenis voor alles wat ik gedaan heb." Even klonk dat oprecht. Toen kwam er die grijns. Als zwervende kinderweldoener had Garavito al enkele bijnamen. Nu kreeg hij een nieuwe. El Loco. De gek.

Het heeft vijf maanden geduurd voor Garavito tot bekentenissen overging, en die waren meteen van dien aard dat openbaar aanklager Alfonso Gomez kon spreken van "een van de grootste seriemoordenaars van de eeuw". De man bekende sinds 1992 niet minder dan 140 kinderen om het leven te hebben gebracht. Meestal waren het jongens, soms ook meisjes, altijd tussen de acht en zestien jaar oud.

Vorige week vergezelde El Loco de politie naar enkele van zijn favoriete dumpplaatsen. Dat bleken er in totaal meer dan zestig te zijn, verspreid over 54 steden. Veel meer dan botjes tellen en in elkaar passen, kon de politie niet doen. Twee graven waren al eerder ontdekt, zoals dat in Pereira, een stadje in de westelijke staat Risaralda. In 1997 werden daar 36 kinderlijkjes bovengehaald. Gezien de haast systematisch aangebrachte genitale verwondingen, dacht de politie lange tijd te maken te hebben met een criminele organisatie en zwarte magie. Zeker toen in Valle de Cauca een 27 lijken tellend massagraf met dezelfde karakteristieken werd ontdekt.

Garavito hield wel een boekje bij waarin hij zijn slachtoffertjes namen gaf, maar dat is geen grote hulp voor het onderzoek. Speurders puzzelden zich al suf met de fictieve naampjes. Een volledige lijst van het exacte aantal slachtoffers zal er vast nooit komen. Tientallen lijken zijn nog steeds niet geïdentificeerd. Luis Alfredo Garavito weet het zelf ook allemaal niet meer zo precies. "Ik hoop dat u dat begrijpt", vertelde hij zijn ondervragers. "Horror!" titelde de gerespecteerde krant El Espectador vorig weekend op haar voorpagina. In Colombia bestaat de doodstraf niet. Het aantal deskundigen dat dezer dagen de revue passeert om een wetswijziging te bepleiten is echter al niet meer te tellen. Een van hen is generaal Rosso Jose Serrano, het hoofd van de nationale politie.

Veel Colombianen hebben het ook moeilijk met de uitleg van justitie dat het hier gaat om een in zijn eentje handelende "sadistische pervert". Is de politie wel zeker dat het hier niet gaat om een kleinhandelaar in vers mensenvlees? De politie is zeker. In de verhoorkamer gedroeg Garavito zich niet bepaald als een harde noot om te kraken. Na een eerste partiële bekentenis ondernam hij meteen een zelfmoordpoging. De reconstructie van zijn chaotische bestaan als man van twaalf ambachten en dertien ongelukken past bovendien perfect in de chronologie van de goede honderd kindermoorden die tot op heden in kaart konden worden gebracht. De data van verdwijning van een dertigtal slachtoffers in Garavito's geboortestad Pereira stemmen helemaal overeen met de periode waarin hij daar, even het zwerven moe, gedurende enkele maanden verbleef. Dat was 1997, zijn 'topjaar'. Hij verklaarde dat hij toen meer dan veertig slachtoffers maakte.

Dat Garavito in april van dit jaar werd gearresteerd in de zuidelijke stad Villavicencio kwam doordat hij daar door een tijdig weggerend slachtoffer was herkend. Het duurde zes maanden voor de politie, nog steeds naarstig speurend naar een satanisch genootschap, verbanden legde met de massagraven.

De internationale media hebben nu de jacht geopend op Pedro Armando Lopez. Hij staat al een kleine twintig jaar in het Guinness Book of World Records onbedreigd op de eerste plaats in de categorie seriemoordenaars. Lopez, bijgenaamd 'het monster van de Andes', vermoordde in de jaren zeventig meer dan driehonderd jonge vrouwen in Colombia, Ecuador en Peru. Zelf waren zijn landgenoten dat allang vergeten, maar Lopez was eveneens een Colombiaan.

Pedro Armando Lopez werd in 1980 in Ecuador berecht voor 57 daar gepleegde moorden, maar deze week raakte bekend dat de Ecuadoriaanse autoriteiten hem in 1996 hebben vrijgelaten. Naar meer dan alle waarschijnlijkheid is hij gewoon naar Colombia teruggekeerd om er onder een valse naam een nieuw bestaan op te bouwen. De lokale strafwet laat geen dubbele berechting toe, en zelfs als dat anders zou zijn, zou Lopez vandaag kunnen profiteren van verjaring.

Als om de passies - nota bene in het weekeinde van Halloween, dat ook in dit werelddeel steeds populairder wordt - nog wat op te drijven, liet het gerecht in Bogota nog weten dat Garavito vorig jaar enkele maanden heeft doorgebracht in Ecuador en dat men daar ook nog met een reeks onopgehelderde kindermoorden zit.

Een van bij de geboorte uit de kom gegroeide arm. De ogen van een zielige herdershond. Lijzige stem. Justitie wist zich inmiddels een beeld te vormen van hoe Luis Alfredo Garavito te werk ging. Hij sprak straatkinderen aan. Dat waren meestal door hun ouders uitgestuurde verkopertjes van kauwgom, verwelkte bloemen of schoensmeer. Of beginnende bedelaartjes. Hij stelde zich voor als gehandicapte monnik die van het verbeteren van hun lot een levensdoel had gemaakt. In steden die hij minder goed kende, zocht hij contact door zelf te gaan bedelen - met de verwrongen arm als handelsmerk. Hij bood de straatkinderen een maaltijd aan, liet ze alcohol drinken en nodigde ze dan uit voor een wandeling.

Zelf dronk hij ook. Tijdens zijn ondervragingen bezigde hij termen als "roes" en "onbedwingbare neigingen". Hij bracht de kinderen naar een afgelegen plek, bond ze vast met nylon touw, misbruikte ze en sneed ze de keel over. Gemiddeld twee keer per maand, telkens als hij wat geld bij elkaar had gesprokkeld.

Tegen de achtergrond van vinnige pleidooien voor de doodstraf - eventueel zelfs via een speciaal voor El Loco aan te nemen wet in het parlement - kijkt Colombia in de spiegel. Niemand heeft de 140 kinderen gemist. Zoals dat ook het geval was in Brazilië, toen daar enkele jaren geleden bleek dat de middenstand in Rio de Janeiro doodseskaders financierde om het probleem van de "vervuilende straatkinderen" drastisch aan te pakken.

"In Colombia verdwijnen voortdurend kinderen", zei Timothy Ross, een gewezen journalist en nu actief als straathoekwerker in Bogotá maandag in The New York Times. "Niemand beschermt hen. Het concept familie bestaat in dit sociaal zo ontregelde land bijna niet meer. Daarom heeft het zo lang geduurd voor iemand opmerkte dat er een serie-kindermoordenaar actief was."

Alles is en blijft relatief. Politiek en maffieus geweld joeg het afgelopen decennium zo'n anderhalf miljoen Colombianen op de vlucht. Dagelijks worden er gemiddeld twintig mensen vermoord - hetzij bij afrekeningen onder drugskartels, hetzij in de burgeroorlog die al jaren woedt tussen de regering en de linkse guerrillabeweging FARC. In een land waar de president zelf de omvang van de corruptie op 1 procent van het Bruto Nationaal Product schat, kunnen kinderrechten bezwaarlijk hoog op de politieke agenda staan. Hopeloze straatkinderen zijn in elke stad op elke straathoek te vinden. En de stad Pereira, waar Garavito in januari opnieuw was neergestreken, werd in dezelfde periode getroffen door een aardbeving. Dat leek hem ideaal terrein.

Psychiaters die zich namens justitie over Luis Alfredo Garavito ontfermden, kwamen tot een beeld dat de gedreven lezer van biografieën van seriemoordenaars enkel zal vervelen. Zelf zegt hij als kind seksueel te zijn misbruikt. De overgang van woord naar daad volgde op een jarenlang gevecht met zijn fantasieën.

Garavito wordt omschreven als een "impulsieve dader", die in geen enkel opzicht te vergelijken is met de in Hollywood zo gegeerde methodische types die spelletjes spelen met de politie, boodschappen achterlaten en via een spoor van lijken een Boodschap menen te brengen. "We hebben hier helemaal niet te maken met een crimineel genie", zei hoofdonderzoeker Pablo Elias Gonzalez deze week. "Hij is een individu dat op een gegeven moment alle remmen heeft losgelaten."

De rest, dat is het trieste verhaal van Colombia zelf.

Iets als een witte beweging heeft men er nog niet. Al doen de bergen kindertekeningen, bloemen, beertjes en emotionele geschriften waarmee de massagraven worden overdekt, daar wel aan denken. Een soort Witte Mars was er al wel - exact twee dagen voor Garavito doorsloeg, sloeg nota bene. Twaalf miljoen Colombianen, een derde van de totale bevolking zowaar, kwam op 24 oktober in witte T-shirts op straat om het politieke geweld en de geïnstitutionaliseerde corruptie aan te klagen. Garavito zette het beeld van zijn land nog iets scherper.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234