Maandag 24/01/2022

De Griekse Tragedie

Griekenland moet en zal uit de eurozone stappen als Europa's strenge besparingsbeleid blijft aanhouden

Terwijl ik de moderne Griekse tragedie volg die zich ontvouwt in Griekenland, denk ik terug aan de achttien jaar dat ik in Athene woonde en naar school wandelde in Plaka (het oude deel van de stad) langs dezelfde straten die onlangs het decor waren van betogingen en gewelddadige rellen.

Toen ik opgroeide, was mijn gezin een afspiegeling van de huidige Griekse economie. We hadden zware schulden; de herhaalde pogingen van mijn vader om eigenaar te worden van een krant mislukten en leidden tot een faillissement. Uiteindelijk verliet mijn moeder mijn vader, en ze nam mij en mijn zus mee. We woonden allemaal in Athene en bleven mijn vader zien, ook al hadden we ons eigen appartement met één slaapkamer. (Het was niet zozeer het faillissement dat uiteindelijk te veel werd voor mijn moeder, maar het geflirt; "Ik wil niet dat je je bemoeit met mijn privéleven", zei mijn vader als ze daarover klaagde.)

We moesten nog verder de broekriem aanhalen, maar mijn moeder was over één ding duidelijk: ze zou op alles besparen behalve op onze vorming en goed, gezond eten. Ze bezat twee jurken en gaf nooit iets uit voor zichzelf. Ik herinner me nog dat ze haar laatste paar kleine gouden oorbellen verkocht. Ze leende van iedereen bij wie ze dat kon zodat haar twee dochters hun droom van goed onderwijs konden waarmaken, ik aan Cambridge en mijn zus aan de Royal Academy of Dramatic Art in Londen. In die tijd gaven Griekse meisjes nog een bruidsschat om te trouwen. Mijn moeder zei: "Jouw opleiding is je bruidsschat."

Gewelddadig protest

Kijkend naar de statistieken, vooral de 54 procent werkloosheid bij jonge Grieken, denk ik aan alle verhalen achter die verbijsterende cijfers. Al die gefnuikte dromen. Al die onvervulde beloften. En al die schuldgevoelens, schaamte en angst die zo vaak hand in hand gaan met hardnekkige werkloosheid en weinig hoop op een betere toekomst.

Het strenge bezuinigingspad en de aanhoudende economische baisse zullen naar alle waarschijnlijkheid leiden tot alweer stagnatie in 2013, en dat mag niet blijven duren. En zoals de verkiezingsresultaten van vorige week aantoonden, zullen de Grieken ook niet toestaan dat het blijft duren. Ze zullen daarentegen verandering eisen, ofwel via de stembus ofwel via straatgeweld. Of een combinatie van beide.

De gevaren van gewelddadig protest zijn duidelijk. Maar ook in het stemhokje bestaan er gevaren: een extreem rechtse anti-immigratiepartij haalde bijna 17 procent van de stemmen, en PASOK, de linkse partij van het establishment, verloor 119 zetels in het parlement en eindigde op een vernederende derde plaats. Als de Europese Centrale Bank haar destructieve besparingsobsessie niet opgeeft, dan heeft Griekenland weinig andere opties dan de eurozone te verlaten. Ook dat zou gevaren met zich meebrengen, maar de Europese Unie biedt Griekenland geen duurzame alternatieven.

Argentinië, dat failliet ging en herstructureerde begin 2001, is een goed vergelijkingspunt. Zij die opriepen tot besparingen waarschuwden dat Argentinië in elkaar zou storten als het de peso loskoppelde van de dollar en zijn schuld niet zou afbetalen. Er zijn vele verschillen tussen Argentinië en Griekenland. Maar het faillissement van Argentinië werd gevolgd door een paar maanden economische crisis en daarna vele jaren gestage economische groei, een drastisch andere richting dan de koers die Griekenland momenteel aanhoudt naar een potentieel eindeloze inkrimping die miljoenen levens zal verwoesten en de ontembare Griekse geest aan banden legt.

Ja, de Grieken hebben onverantwoord gehandeld voor de economische instorting, net zoals mijn vader onverantwoord handelde in zijn privé- en professioneel leven. Maar dat is geen reden om de kinderen te straffen, om hun toekomst te verwoesten als onderdeel van een remedie voor een verleden waar zij geen verantwoordelijkheid voor dragen.

Vorige zomer bracht ik vele avonden door op het Syntagmaplein, recht tegenover het Griekse parlement. De betogende menigte was gemengd: jonge en oude mensen, zelfstandigen, werklozen, activisten, gepensioneerden. Miljoenen woedende Grieken - die bekendstaan om hun verbondenheid, hun nood aan sociaal contact - gebruikten de sociale media om contact te zoeken met de rest van het land en de wereld; de mensen op het plein zochten contact en organiseerden zich op de ouderwetse manier. Overal praatten obers, taxichauffeurs, verkopers, winkeluitbaters, mensen aan het tafeltje naast je, over hetzelfde. En nog altijd uiten ze hun verlangen om een grotere zeg te hebben over hun eigen toekomst, een toekomst met meer keuzes dan de Europese Centrale Bank biedt.

Toen George Papandreou, die destijds eerste minister was maar in november ontslag nam, op bezoek kwam bij de redactie van The Huffington Post, drukte hij dezelfde gevoelens uit: "De mensen vinden dat ze onterecht gestraft worden, want ze hebben het gevoel dat zij niet schuldig zijn voor deze crisis", zei hij.

Griekenland is zoals mijn moeder altijd vooral begaan geweest met zijn kinderen. Als de vooruitzichten van die kinderen afnemen, dan nemen ook de vooruitzichten van het land - en van het leven - af.

Mijn lievelingsbeeld van het protest toont een jonge man die met zijn vuist zwaait naar de oproerpolitie terwijl zijn moeder naast hem zijn jas vasthoudt omdat ze niet wil dat hij een verkoudheid opdoet. Als Griekenland dit doodlopend straatje van door besparingen aangedreven recessie blijft volgen, dan zullen de kinderen in opstand komen, en hun ouders zullen naast hen staan, om hen aan te moedigen en een beschermend oogje in het zeil te houden.

En als vrijwaring van de toekomst betekent dat Griekenland de euro moet verlaten, dan is dat wellicht wat de Grieken zullen verkiezen. Zij hebben de democratie uitgevonden, en nu is het tijd om die Griekse geest van innovatie en vernuftigheid opnieuw boven te halen, voor de economische problemen nog meer wanhoop - en haar gevaarlijke uitwassen in het stemhokje en op straat - creëren.

Arianna Huffington, geboren en getogen in Athene, is hoofdredacteur van The Huffington Post en auteur, meest recentelijk, van Third World America. Deze bijdrage verscheen zondag in The New York Times.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234