Maandag 05/12/2022

De Griekse Beginselen (deel 2)

Griekenland bezit zonder twijfel een van de oudste wijnculturen. In het oude Athene werden zelfs verschillende types drinkbekers vervaardigd, om telkens een andere smaakimpressie aan de wijn te geven: pure hightech! Maar de actuele wijnproductie blijft een verward regionaal lappendeken, met grote kwaliteitsverschillen.

door Frank Van der Auwera

Macedonië, Thracië, de Peloponnesus, de eilanden, Centraal-Griekenland, noem een gebied op het vasteland of op zee en er wordt wel wijn gemaakt. We beperken ons in dit artikel tot drie haltes: Centraal-Griekenland, de eilanden en het noorden. Bewust laten we daarbij de Peloponnesus links liggen, omdat we dit jaareinde een degustatie aan herkomstbenamingen als 'Nemea' of 'Patras' wijden.

Een eerste belangrijke druivenpool - vooral dan voor alle variaties op wit - vormt Centraal-Griekenland (Epirus, Thessallië), waar ongeveer 29.000 hectare staan aangeplant die jaarlijks ruim 2 miljoen hectoliter opleveren. Het is het gebied dat letterlijk nog op de wip zit tussen enerzijds de oenologische traditie en folklore en anderzijds de eisen van de moderne wijnmakerij. Attica en de hoofdstad Athene vormen bijvoorbeeld nog altijd dé heimat van de retsina, waardoor de Savatianó-druif er dominant is en er dus vooral witte wijnen op fles gaan. De andere populaire variëteit in deze regio is de roditis (die vooral voor de roséproductie wordt ingeschakeld). De gebieden ten noorden van Athene (Thiva en Atalanti), omringd door bergen, zijn dan weer subzones waar eerder blauwe druiven domineren, vooral dan de (Franse) cabernet sauvignon, merlot en syrah. Epirus van zijn kant is een moeilijk te bereiken buitenbeentje met hooggelegen wingerds en een beperkte wijnproductie, maar wel met de appellatie Zitsa, waar soms superflorale, 'cool climate secs' worden geproduceerd en mousserende wijnen in Metsovo.

Eén ding hebben alle subzones in Centraal-Griekenland gemeen: alhoewel de geologische omstandigheden sterk verschillen en de meeste commerciële wijnbouw in het oostelijke deel gebeurt - het westen is bijvoorbeeld te bergachtig -, zitten bijna alle wijngebieden in de greep van het Woeste Kwik tijdens het groeiseizoen. Zelfs met de soms verkoelende bries blijft de zomerse hitte een zekere beperking zetten op mogelijke wijnstijlen en -types. Namen van wijnmakers of coops die u kunt tegenkomen zijn o.a. Hatzimichalis, Allagianni, Beca, Darema, Dereskou, Harlaftis, Papachristou, Papagiannakos, Patatiri, Sokos, Tour la Reine Vassiliou, Sabanis, Tsakanikas, Ioannina Coop of Katogi Averoff.

Wie Griekenland zegt, zegt echter ook eilanden, meestal onderverdeeld in de 'Ionische' en 'Egeïsche' eilandenclusters, waar de wijncultuur stokoude wortels bezit. De verdeling anno 2004 is wel onevenwichtig: op de Ionische eilanden bezit alleen Cephalonië appellationwijnen, terwijl op eilanden als Kreta bijvoorbeeld alleen al drie appellations voor rode wijnen bestaan. Historisch waren de Griekse eilanden al belangrijke wijnexporteurs in het mediterrane bekken en stonden de wijnen van Samos (de muskaat), Chios, Thassos of Kreta inderdaad heel hoog aangeschreven. Hét hedendaagse knelpunt blijkt echter de opmars van het massatoerisme. Trekpleisters als Mykonos zagen de wijnbouw daardoor bijna verdwijnen of degraderen tot puur lokaal, helaas vaak op toeristensmaak en -portemonnees afgestemde kwaliteit. De druivencultuur is immers minder winstgevend dan de toeristencultuur en potentieel wijngeschikte terroirs worden zonder meer opgeofferd om er hotels te bouwen.

Een andere toeristenfuik, Kreta, is trouwens nog altijd volumekampioen: ook vandaag komt nog een op de vijf in Griekenland geproduceerde flessen uit Kreta, met zijn ideale microklimaat. Toch staat de wijnbouw daar op een kruispunt: de traditioneel zware, alcoholrijke, oxidatieve en vaak zoete wijnen die er eeuwenlang werden gemaakt, vallen beduidend minder in de smaak van de 21ste-eeuwers, zodat steeds meer wijnmakers naar frissere, moderne alternatieven zoeken. De transformatie is nog altijd bezig en zal vermoedelijk nog veel zweet, knowhow en middelen kosten.

Dat er toch veel dynamiek is, bewijst ook dit: op veel Egeïsche eilanden zonder historische wijncultuur van betekenis investeren privé-bedrijven sinds de jaren '80 en '90 om er nieuwe terroirs te ontdekken en te exploiteren. De kans dat er de volgende jaren zo boeiende wijnen uit Chios, Tinos, Kithira of Naxos komen, is groot.

Paradepaardje onder de eilandwijnen blijft echter Santorini, het eiland in de Cycladen dat letterlijk bol staat van vulkanische bodems, waar water schaars is en moet worden aangevoerd, de wind soms venijnig kan blazen en de wijnstokken tot het hoogste stressniveau dwingen, en waar het vaak bloedheet is. Gevolg? Ultralage rendementen. Gekkenwerk dus, maar nochtans worden op die vulkaanbult soms schitterende witte wijnen geproduceerd, met een fantastische mineraligheid en frisheid, naast een soms verbluffende Vinsanto, die net zoals in Italië met in de zongedroogde, supergeconcentreerde druiven wordt bereid. Producenten uit Santorini om naar uit te kijken zijn Antoniou, Kostas, Argiros, Boutari, Hatzidakis, Koutsogiannopoulos, Roussos Santo en Sigalas.

Macedonië (en Thracië), gelegen in noordelijk Griekenland, vormt dan weer een patchwork van microklimaten en topografie en wijkt op veel terreinen af van de rest van het (wijn)land. Het bezit ongetwijfeld het koelste klimaat - naar Griekse normen - en vertoont wijnkundig misschien meer gelijkenissen met de producten van Noord-Italië. U gelooft het misschien niet, maar wijnbouwers hebben er eens om de drie à vier jaar zelfs de grootste moeite om hun fruit optimaal rijp te oogsten, precies door het koelere klimaat. Macedonië staat vooral bekend om zijn Naousa-regio, die in 1971 zijn appellation verkreeg en waar Ioannis Boitaris de naam ook via export bekend maakte. In publicaties heet het steevast dat Naoussa "het kroonjuweel van wijnkundig Macedonië" is en een van de zeldzame Griekse gebieden waar misschien een classificatie van 'cru's' kan worden geïntroduceerd. Samen met de streken Amindeo en Goumenissa komen er vooral veel rode wijnen vandaan. Ook terecht bekend bij Europese wijndrinkers is het appellationgebied van de Côtes de Melition in Sithonia en Epanomi (vin de pays), waar cabernet sauvignon, syrah, merlot en de lokale limniodruiven vaak heel krachtige rode wijnen opleveren, waarvan de beste exemplaren ook prima kunnen verouderen.

Maar recentelijk zijn het vooral de regio's Drama en Kavala die misschien wel de opwindendste nieuwe wijnregio's in Griekenland vormen. Drie decennia geleden nog puur een leverancier van tafeldruiven waar kwaliteitswijn met de loep diende gezocht, is het sedert de jaren tachtig de thuishaven van tientallen kleine domeinen die zich modelleren op de Franse châteaux. Precies het feit dat er geen beschermde appellation van hoge kwaliteit bestaat, betekende de doorbraak voor Drama en Kavala. De wijnmakers konden immers zonder pottenkijkers experimenteren met nieuwe, vooral Franse aanplant, veel makkelijker alvast dan in andere Griekse wijnregio's. Het gevolg is dat het wijnvakblad Decanter Drama en Kavala nu zelfs al bestempeld als "the most exciting and upcoming regions in Greece" en als "the Bordeaux of Greece", waarbij 'Drama' dan de gespierder wijnen van de linkeroever (à la Médoc) weerspiegelt en Kavala eerder de rechteroever à la Saint-Emilion met zijn rondere, zachtere wijnen. De beide subregio's zijn echt wijngebieden om in het oog te houden, voor wie houdt van bordeaux blends, syrah- op-zijn-Frans, viognier en chardonnay. Het is inderdaad de meest 'Franse' van alle Griekse wijnregio's, want zelfs de monniken van Agias Oror produceren er geregeld topkwaliteit, met een verrassend hoog aandeel Franse variëteiten.

Volgende week in deel 3 (slot): de Griekse druivenvariëteiten

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234