Maandag 14/06/2021

DE GRAUWE & SCHOORS

Topeconomen Paul De Grauwe en Koen Schoors wisselen elkaar af en schrijven over mens, wereld en economie.

Het typisch Hollandse arrogantie verklaarde Mark Rutte, de Nederlandse premier, dat landen die zich niet goed gedragen maar uit de euro moeten stappen. Eigenlijk zegt hij dat Nederland zich wel goed gedraagt, en dat andere landen, vooral Zuid-Europese, zich bezondigd hebben aan onverantwoordelijk gedrag. Ze hebben zich niet aan de regels gehouden. Dat moet natuurlijk bestraft worden. Een uitstoot uit de euro is wat die landen verdienen. Wat mij stoort, is niet alleen de arrogantie, maar ook het moraliserende. Wij, Nederlanders, zo is de boodschap van de Nederlandse premier, hebben ons deugdzaam gedragen. Ons treft geen schuld. Het zijn de anderen die gezondigd hebben. De zondaars moeten boeten. Toen ik het interview las, dacht ik weer een donderpreek te horen vanop de kansel in de kerk. Ik kreeg rillingen in de rug.

Het grootste obstakel voor een oplossing van de eurocrisis is de moraliserende houding die vooral in het noorden van Europa, in Nederland, Duitsland, Finland en in Vlaanderen bon ton is geworden. Een houding die leidt tot het verderfelijke idee dat er goede en slechte landen zijn in dit drama. De slechte landen moeten gestraft worden en moeten zeker geen hulp verwachten van de goede landen. Hulp zou hen er alleen maar toe aanzetten nog meer te zondigen. In hun opperste deugdzaamheid kunnen de goede landen dat niet toelaten. Het zou gelijkstaan met het aansporen tot nieuwe zonden.

Terwijl die houding populair is geworden in het noorden van Europa, berust ze op een fundamenteel onbegrip over de oorzaken van de eurocrisis. In die crisis zijn er geen goede en slechte landen. De verantwoordelijkheid is gedeeld. De noordelijke landen dragen evenveel schuld als de zuidelijke landen. De crisis de we nu kennen is ontstaan uit een reeks consumptiebooms in een aantal Europese landen (Ierland, Griekenland, Spanje). Deze consumptiebooms leidden tot een grote toename van de import uit de rest van de eurozone.

De keerzijde van die medaille was dat het noorden van de eurozone, vooral Duitsland en Nederland, grote exportoverschotten realiseerde tegenover die landen. De Duitsers en de Nederlanders waren nogal blij dat ze hun spullen konden verkopen aan die zuiderse zondaars. En hoe werd dat allemaal gefinancierd? Door kredieten van de Duitse en Nederlandse banken aan het zuiden van Europa. En vermits jaar in jaar uit de exportoverschotten groeiden, namen de bankvorderingen van het noorden ten aanzien van het zuiden van Europa exponentiële vormen aan. Totdat de crash kwam, en de zuiderse landen hun schulden niet meer konden betalen. Wat deden de deugdzame kredietverschaffers in de noordelijke landen? Ze transfereerden die vorderingen naar hun overheidssector. Die vorderingen vind je vandaag terug op de balansen van de Bundesbank en de Nederlandsche Bank (de Target2-balansen). Met grote verbetenheid eisen die overheden nu hun geld terug van de zuidelijke landen.

De Noord-Europese landen hebben zich gedragen zoals de autoverkoper die zijn auto's verkoopt door krediet te verschaffen aan de klanten. Als hij dat te veel doet riskeert hij in de problemen te komen, vooral als hij onvoldoende toekijkt of de klant kredietwaardig is. Nadien moet hij niet klagen dat sommige klanten hun schulden niet kunnen betalen.

Wie treft er schuld in dit drama? Alleen de zuidelijk schuldenaars? Voor elke roekeloze schuldenaar is er een roekeloze schuldeiser. Zuid-Europese landen dragen schulden omdat ze op roekeloze wijze te veel geld hebben geleend. Het noorden draagt een even grote schuld omdat het zoveel mogelijk wou verkopen aan het zuiden en dat heeft gedaan door buitensporig veel krediet toe te staan zonder zich de vraag te stellen of dat allemaal wel terugbetaald zou kunnen worden. Het noorden nam dus een groot risico, en had moeten weten dat dat gedrag even roekeloos was als dat van het zuiden.

De moraliserende houding van de Nederlandse premier is dus totaal misplaatst. Ze getuigt van een fundamenteel onbegrip over de oorzaken van de eurocrisis. Zijn zedenpreken hebben tot gevolg dat de Nederlandse bevolking nog meer opgehitst wordt tegen de zuiderse landen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234