Zaterdag 04/02/2023

De grafgeheimen van oud-premier VdB

Vandaag wordt minister van Staat Paul Vanden Boeynants ten grave gedragen. Welke geheimen neemt hij daarin mee? Zes vragen die nooit konden worden gesteld.

Walter De Bock Douglas De Coninck

Punctuele vragen stellen aan de minister van Staat, dat was een uitputtende bezigheid, zo weten mensen die het ooit probeerden. Zeker toen VdB op latere leeftijd last begon te krijgen van zijn gehoor. Zij die hoopten dat de meest besproken politicus van de laatste decennia op het laatst van zijn leven enkele tipjes van sluiers zou oplichten, zoals VLD-kamerlid Hugo Coveliers, kwamen bedrogen uit. Deze week raakte wel bekend dat VdB zijn hele privé-archief in 1995 verbrandde. Velen zouden er heel wat voor over hebben gehad om dat brandje te blussen. Enkele vragen waar VdB de natie mee liet zitten:

Oktober 1979, het ontslag

Op 15 oktober 1979 geeft VdB plots ontslag als defensieminister en vice-premier. De Wetstraat is verbaasd. Hij oefende die twee functies al zeven jaar uit, en was er zichtbaar aan gehecht. Een duidelijke uitleg over het ontslag is er nooit gekomen.

Opmerkelijk is wel dat VdB op 14 oktober 1979, daags voor zijn ontslag, eindelijk de regering achter zijn plan heeft gekregen: de aankoop van nieuwe pantservoertuigen voor het leger en de rijkswacht. Een miljardencontract. VdB heeft hier maandenlang intensief voor gelobbyd. Het contract gaat naar VdB's boezemvriend Roger Boas en diens firma Asco. Volgens insiders schuilt de verklaring voor het ontslag in het bestaan van enkele tot vandaag geheim gebleven rapporten van het toenmalige Hoog Comité van Toezicht. De rapporten, zo heet het, lieten VdB weinig keuze: 'zijn' pantsercontract of zijn ministerportefeuille. VdB koos blijkbaar voor het laatste. Hij werd daarna nooit meer minister. Zelfs geen Brussels burgemeester, wat hij zo graag wou worden.

September 1979, roze balletten

Op het kabinet van VdB wordt de Brusselse BOB-speurder Callens op het matje geroepen bij André Louis, zijn chef, die daar gedetacheerd is. Het gesprek gaat over een onderzoek dat Callens voert over een netwerk van callgirls dat later de geschiedenis zal ingaan als dat van 'de roze balletten'. Callens heeft beslag gelegd op de klantenlijst van callgirl Lydia Montaricourt en zal zich dat beklagen. Montaricourt is de opvolgster van Israël Fortunato, de maîtresse van Roger Boas. Het zijn haar meisjes die ook al hebben opgetreden in Saoedie-Arabië bij het tot stand komen van het Eurosystems-contract - de bouw van enkele grote militaire ziekenhuizen, daar - en zelfs op de loonlijst staan van het consortium. In de rubriek 'commissies'. Het inschakelen van prostituees in de promotie van de export zorgt voor een storm in het parlement, zeker wanneer blijkt dat ook prins Albert, de huidige koning, in Saoedie-Arabië intensief heeft gelobbyd voor Eurosystems.

Kort na zijn ontvangst op het kabinet ziet Callens zijn onderzoek een stille dood sterven. VdB heeft nooit uitleg verschaft. Hij wimpelde opmerkingen over zijn tussenkomsten altijd af met een kwinkslag. Sommige wetenswaardigheden krijgen pas lang na datum hun belang. Op de klantenlijst van Montaricout (die de dame vrij snel terugkrijgt en nog twintig jaar lang een obsessie zal blijven vormen voor journalisten en politici) komt ook de naam voor van wapenhandelaar Dirk Ykelenstam (zie pagina 49).

30 oktober 1981: mevrouw Speeckaert

In de vroege jaren tachtig is VdB langzaam maar zeker op weg om "de Albert Frère van de Europese vleesindustrie" te worden (zoals hij zijn droom in een van zijn laatste interviews zelf verwoordde). Hij is erin geslaagd om een groot vleesconsortium te vormen met vertakkingen in Malta, Hongarije en Italië. De nieuwe firma krijgt de naam Mediterranean Meat en krijgt haar zetel naast een ander Belgisch bedrijf op Malta, het wapenbedrijf Asco van Boas. Dat VdB achter de schermen ook wat met dit wapenbedrijf te maken had, hebben velen - ook magistraten - vermoed . Bewijzen komen er nooit.

In 1981 komt er in Brussel een grootschalig fraudeonderzoek op gang omtrent de vleesbedrijven van en rond VdB. Verschillende zakenvennoten werden verhoord, sommige zelfs aangehouden. Eén van hen is mevrouw Ghysels-Speeckaert, die in het Brusselse een keten van kleinhandelszaken exploiteert. Na twee dagen wordt Speeckaert buiten medeweten van de onderzoeksrechter vrijgelaten. Ze wordt aan de poort van de gevangenis in een limousine geduwd en in Zaventem aan boord gebracht van een vliegtuig met bestemming Malta. Aan boord bevinden zich ook al haar meubelen en huisraad... Speeckaert kan in Malta meteen aan de slag bij Mediterranean Meat. Het enige wat de Belgische justitie van haar hoort, is dat ze enkele malen in Zaventem neerstrijkt om er in de transitzone gesprekken te voeren met VdB.

21 februari 1990. Drugs

In de kamercommissie Banditisme wordt VdB een hele dag lang aan de tand gevoeld over een zoveelste affaire: smokkel van drugs in vlees (kippen). Daarbij valt de naam van het Luxemburgse bedrijf Congel. De informatie komt van ex-BOB'er François Raes. Hij zegt dat VdB belangen heeft in Congel. Coveliers stelt de vraag, en VdB kan triomferen. Hij heeft navraag laten doen: een bedrijf met deze naam bestaat in het Groothertogdom niet. Pas later bemerkt Coveliers de spelfout. Het bedrijf heette Cogel. En daarna is de vraag nooit meer gesteld.

Oktober 1988

VdB wint de gemeenteraadsverkiezingen in Brussel, maar ziet "na rijp beraad" af van de sjerp. Er gaan geruchten over een interventie van het koninklijk paleis. VdB onderneemt niets om ze te ontkrachten. Waarom de tegen die tijd van alle gerechtelijke problemen verloste VdB zijn grote droom zomaar losliet, blijft een raadsel.

14 januari 1989, de ontvoering

Het was een échte ontvoering, zo luidt de gerechtelijke conclusie. Dat daar aanvankelijk zeer sterk aan wordt getwijfeld, komt door het feit dat een commissie in de Kamer enkele weken later moet buigen over een vraag tot opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van VdB. Dat, na aanwijzingen over corruptie, tien jaar eerder bij - alweer - het pantsercontract van Boas. In de sfeer rond de ontvoering zal de commissie het verzoek tot opheffing uiteindelijk niet honoreren. VdB is dan al vrijgelaten door de bende van gangsters Patrick Haemers en Philippe Lacroix. Er is nog een andere reden waarom velen twijfelen aan het verhaal van de gangsters die in Le Soir hadden gelezen dat VdB miljonair was en hem daarom als slachtoffer kozen.

De vader van Haemers, Achille Haemers, had in de jaren zestig en zeventig twee winkeltjes op de luchthaven van Zaventem. De concessie, bleek later, had hij bekomen door een interventie van VdB. Meer nog. In de vroege jaren tachtig spelen Patrick Haemers en zijn kornuiten in Woluwe een tijdlang privé-koerier met zwart geld van de zakenvrienden van VdB. De oud-premier is achteraf opvallend mild voor zijn ontvoerders en ook het omgekeerde blijkt waar.

Maar voor wie de VdB-literatuur in de jaren tachtig en negentig een beetje volgde, is dat maar een kleine greep uit een eindeloze lijst van vragen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234