Vrijdag 09/12/2022

De gouden leeuwen

Het aandeel mannelijke kunstenaars werd voor deze editie gereduceerd tot een realistische 62 procent

l Beste kunstenaar in de selectie: Thomas Schütte (°1954, Duitsland)

Schütte toont alweer een sterk staaltje van zijn sculpturaal meesterschap. Zijn Stahlfrau heeft de contouren van een vrouwelijk lichaam, maar ontsnapt niet helemaal aan de vorm die het materiaal, brons en staal, opdringt.

l Beste kunstenaar onder de 35: Regina José Galindo (°1974, Guatemala)

Bloederig en tot op het bot. In de video Who Can Remove the Footprints loopt ze klein en broos, en niet zonder het risico dat ze gearresteerd wordt, rond op blote voeten, die ze eerst in een bad van echt bloed heeft gedompeld. De 'bloedstappen' refereren aan de bijna vierhonderd vrouwen die het afgelopen jaar in Guatemala werden vermoord.

l Beste nationale deelname: Frankrijk met Annette Messager (°1943, Frankrijk)

Messager bedekte het woord 'France' aan de buitenzijde van het paviljoen met de lichtletters 'Casino'. Binnen dompelt ze je onder in een avontuurlijk universum waarin knuffelbeesten en Pinocchio de hoofdrol spelen. De jury: "Messager transformeert de ruimte, het materiaal en het licht in een visceraal sprookje dat mensen van alle leeftijden en culturen aanspreekt."

expo u Meer leeuwinnen dan ooit op Biënnale van Venetië

Zolang ze tanden heeft

Voor het eerst in haar meer dan een eeuw oude geschiedenis wordt de pas geopende Biënnale van Venetië geleid door twee vrouwen. Dat merk je: het feest van de gouden leeuwen zag nog nooit zoveel kunstenaressen. Zelfs de grootste male chauvinist moet toegeven dat de vrouwen hier voor de echte hoogtepunten zorgen.

Venetië

Van onze verslaggeefster ter plaatse

Nica Broucke

In Always a Little Further, de expositie in het Arsenale die curator Rosa Martínez heeft samengesteld, drukt het New Yorkse collectief Guerrilla Girls je met grote, cartooneske panelen met de neus op de feiten: de Biënnales van 1988 en 1996 waren met meer dan 90 procent mannelijke kunstenaars "mucho macho", een aandeel dat op deze editie tot een realistischer 62 procent werd gereduceerd. Joana Vasconcelos' kroonluchter van kunstig aaneengeregen tampons luistert de feministische guerrillakunst op.

Toch heeft niet alles wat hier getoond wordt een even hoog in your face-gehalte. Er is de bloederige video van gouden-leeuwwinnares Regina José Galindo, waarin je een maagdenvlieshersteloperatie van naadje tot draadje kunt volgen, maar er is ook Runa Islam, die in haar video-installatie een subtiel poëtisch spel met porseleinen kopjes speelt. Er is ook een prachtige zandsculptuur van Mona Hatoum waarin een zachtjes ronddraaiende rakel de monotone cyclus van huishoudelijke arbeid symboliseert. In de kartonnen kijkdozen van Blue Noses zit een rij mannen op sokken naakte vrouwen op de hielen. Vreemd genoeg voelen nogal wat mannelijke toeschouwers zich in het kruis getast als ze hun belachelijk gemaakte seksegenoten aanschouwen. Gebrek aan empathie? Of is het het ontbreken van grote politieke thema's ten voordele van het individu en de emotie de reden waarom sommige mannelijke collega's deze 51ste editie van 's werelds, op Documenta na, belangrijkste kunstevenement te lauw en te flauw vinden?

In de tweede centrale tentoonstelling, The Experience of Art, samengesteld door María de Corral, curator twee, komt de feministische invalshoek amper aan bod, evenmin trouwens als enige andere afgelijnde visie of grote thema's. Marlene Dumas bewijst hier nog maar eens dat ze een van de sterkste schilders van haar generatie is. De Finse Eija-Liisa Ahtila komt wederom voortreffelijk uit de hoek met een video-installatie over het pijnlijke verlies van een zwarte hond. Hier tekende William Kentridge, de Zuid-Afrikaanse kunstenaar die recentelijk nog de regie van De toverfluit in de Munt verzorgde, voor een van de sterkste video-installaties van de Biënnale, waarin hij bovendien zelf een hoofdrol speelt. En mochten er gouden leeuwen te verdienen zijn met de grappigste inzending, dan is de hilarische camp van Trailer voor een remake van Gore Vidals Caligula van de Italiaan Francesco Vezzolli de gedoodverfde winnaar. Een wervend, kitscherig spotje vol kronkelende, wellustige lichamen, waarin naast een serie filmsterren Vidal zelf en Courtney Love te zien zijn.

Wat de nationale paviljoenen betreft, mag België eendrachtig trots zijn op Honoré d'O. In zijn avontuurlijke en ingrijpende The Quest, een multimediale installatie van pvc-buizen en prachtige geanimeerde computerbeelden met echo's van het blauw van Magritte, neemt hij menig bezoeker op sleeptouw. Anish Kapoor vond d'O's installatie in het Belgische paviljoen "een hoogtepunt in Venetië". Erg indrukwekkend is ook Afghanistan, dat dit jaar voor het eerst in Venetië present is. Lida Abdul rekent op een fenomenaal-feminiene manier af met de oorlog die haar geboorteland terug naar het stenen tijdperk bombardeerde: verbeten gaat ze de ruïnes met een witte verfkwast te lijf. Kunst kan de wereld niet veranderen, en twee vrouwelijke curators kunnen de kunstwereld niet veranderen, maar hier in Venetië zijn ze in elk geval op de goede weg.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234