Zaterdag 24/08/2019

De Golden Gate tussen de verkiezingen

Bert Wagendorp over de (on)betrouwbaarheid van opiniepeilingen

Zelf heb ik na langdurig wikken en wegen het punt gevonden waar eigenbelang en collectief belang elkaar raken, en na uitgebreide bestudering van de partijprogramma’s de daarbij behorende partij geselecteerd. Checks met diverse stemwijzers en het volgen van alle debatten en interviews bevestigden hierna dat ik goed zat: mijn partij is de beste.

Helaas komt niet elke kiezer hier bij ons op dezelfde gedegen wijze tot een afgewogen en uitgebalanceerd oordeel. Wat overigens ook wel blijkt uit het relatief geringe aantal zetels dat mijn partij, hoewel zij dus de beste is, weet te scoren. Mensen laten zich niet leiden door wat het verstandigst is, maar door de opiniepeilingen. Althans, dat blijkt uit onderzoek. Zo stemmen er steeds meer mensen in Nederland op de VVD, omdat de VVD de grootste partij is in de peilingen en kiezers graag bij de winnaar willen horen. Begrijpelijk, er gaat niets boven winnen.

Een jaar geleden werkte het nog precies andersom. Toen stond de VVD in de peiling van Maurice de Hond op twaalf zetels en hoorde je bij de losers als je toch op Rutte ging stemmen. Dat kwam door de economische crisis. Die was veroorzaakt door de jongens van de vrije markt ongestoord hun gang te laten gaan en de VVD was daarvan altijd een warm pleitbezorger.

Twaalf maanden later heeft de VVD er in de peilingen 25 zetels bij en gelooft een kwart van de Nederlandse kiezers Rutte de beste oplossingen in huis heeft voor de bestrijding van de crisis. Dat is opmerkelijk, om niet te zeggen merkwaardig. Het is in elk geval razend knap van Mark Rutte dat hij erin is geslaagd zoveel mensen van dat denkbeeld te overtuigen.

Met dank aan de opiniepeilers dus, want anders hadden we niet eens geweten dat de VVD virtueel op twaalf zetels stond, dat Mark Rutte aan een gestage opmars was begonnen en dat hij, minder dan een week voor de verkiezingen, leider van de grootste partij was. Ook Rutte zelf had van niks geweten en was als een dolende ridder richting 9 juni gestrompeld.

Het omgekeerde geldt voor Rita Verdonk. Die stond met haar TON begin 2008 op dertig zetels. Nu staat ze op nul: sneu geval waar niemand meer bij wil horen. Verdonk is nog precies hetzelfde valse politieke loeder, en toch is ze bijna twee miljoen kiezers kwijt: fascinerend verhaal uit het schimmenrijk, een boek waard.

Opiniepeilers zijn verhalenvertellers. Toen er nog geen opiniepeilingen waren was je als stemmer aangewezen op de verkiezingen. Over wat zich daartussen electoraal afspeelde tastte je in het duister. Omdat er geen opiniepeilingen waren, gingen de gesprekken ook niet over de virtuele zetelverdeling. De opiniepeiling is de motor is van de politieke strategie, de politieke journalistiek én het politieke cafégesprek. Opiniepeilers tonen ons een veronderstelde werkelijkheid. Ze slaan een brug tussen de verkiezingen, een Golden Gate, gehuld in zware mist. Desondanks reageert iedereen alsof we een haarscherpe overspanning zien en niet slechts twee oevers, verbonden door hersenspinsels.

Vlak voor de laatste verkiezingen deelde Maurice de Hond 10 procent van de zetels toe aan de verkeerde partij. TNS-Nipo 20. Synovate 13. Afgaande op de peilingen en op hun onbetrouwbaarheid, weten we één ding zeker: het kan vriezen en het kan dooien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden